بادام دایکندی؛ از شهرت جهانی تا اُفت ۳۵ درصدی در بازارهای داخلی

۲۹ جوزا ۱۳۹۶ هشدار

بادام، از عمده‌ترین فرآورده‌های باغی و میوه‌ی خشک در ولایت دایکندی است. هزاران باغدار، از همین راه امرار معاش می‌کنند؛ اما باغداران و فروشنده‌گان بادام در ولایت دایکندی از کاهش در قیمت‌ فرآورده‌های باغی شان، به‌ویژه بادام شکایت دارند و می‌گویند که بهای هر سیر بادام امسال نسبت به سال‌های گذشته حدود ۳۵ درصد در بازارهای محلی پایین آمده است. این شکایت از فراورده‌های سال گذشته است که تا هنوز برای این باغداران انبار شده و به دلیل پایین بودن قیمت یا نتوانسته اند بفروشند و یا هم مجبور شدند با قیمت پایین بفروشند.

این باغداران می‌گویند که بازرگانان محلی همه‌ساله محصولات بادام این ولایت را با قیمت بسیار پایین خریداری می‌کنند و برای فروش به ولایت‌های غزنی، کابل و کندهار و از آن‌جا به خارج از افغانستان صادر می‌کنند. آنا می گویند، نسبت به جنجال ها و کیفیتی که بادام این ولایت دارد، منفعت چندانی به حساب باغداران این ولایت نمی‌رسد. سید ذاکر، یکی از باغداران شهر نیلی- مرکز دایکندی به “هُشدار” می‌گوید که یگانه محصولات کشاروزی و باغی در ولایت دایکندی، به‌ویژه در شهر نیلی، «بادام» است. او می‌گوید زمانی که به حاصلات باغی مردم بازار مناسب وجود نداشته باشد، مردم این ولایت هیچ راه دیگری برای تأمین معیشت در زنده‌گی شان ندارند.

این باغدار می‌گوید: «بادام در مرکز ولایت دایکندی قیمت‌اش خیلی پایین آمده است؛ اما برعکس قیمت مواد اولیه افزایش یافته. تجار بادام را در خود دایکندی با قیمت بسیار پایین جمع‌آوری می‌کنند و به بیرون از این ولایت انتقال می‌دهند. یگانه بهانه‌یی که برای ما دارند، این است که تجارت بند است و بادام به فروش نمی‌رسد».

نبود بازار برای بادام دایکندی

عمده ترین مشکل بادام دایکندی که در کیفیت و طعم، بی نظیر گفته می شود، نبود بازار مناسب و حمایت مالی و غیر مالی دولت و دیگر نهادهای زراعتی در افغانستان است. اُفت خیلی جدی در قیمت مهم‌ترین محصولات زراعتی ولایت دایکندی نشان می دهد، که باغداران این ولایت مورد حمایت نستند. روح‌الله، فروشنده‌ میوه‌ی خشک در بازار نیلی، می‌گوید: «سال گذشته بادام سنگکی سیر ۱۰۵۰ افغانی به فروش می‌رسید؛ اما امسال هر سیر آن ۷۰۰ افغانی به فروش می‌رسد. بادام کاغذی سال گذشته سیر ۱۲۰۰ افغانی بود؛ اما حالا به ۹۰۰ افغانی رسیده».

باغداران دایکندی در حالی از کاهش بی‌پیشینه‌ در قیمت بادام شکایت دارند که اداره زراعت، آبیاری و مالداری سال گذشته از افزایش ۲۰ درصدی در قیمت و کاهش ۱۵ درصدی حاصلات بادام در آن ولایت خبر داده بود. باغداران این ولایت از مسوولان وزارت زراعت می‌خواهند که به‌منظور ميکانیزه کردن سیستم باغداری و آموزش باغداران، پلانى را عملى نمايند تا پس از این باغداران برداشت بهتری از باغ‌های شان داشته باشند. مسوولان اداره‌ی زراعت، آبیاری و مالداری دایکندی، دشوارگذر بودن و خرابی راه‌های مواصلاتی ولسوالی‌ها به مرکز و دور دست بودن این ولایت از کابل-پایتخت کشور، را سبب عمده پایین آمدن نرخ محصولات زراعتی به ویژه بادام افغانستان است.

نبود حمایت از باغداران این ولایت، سبب می شود که تاجران محلی، در نبود تجار ملی و بین‌المللی، فرآروده‌های باغی این کشاورزان را با قیمت بسیار نازل خریداری کنند. سید عبدالواحد فیروزی، رییس زراعت دایکندی به “هُشدار” می‌گوید تولیدات بادام این ولایت باآنکه از نگاه کیفیت در سطح بالایی قرار دارد؛ اما هنوز بازار مناسبی برای فروش آن وجود ندارد. او می‌گوید عدم آگاهی بازرگانان ملی و بین‌المللی از نوعیت بادام دایکندی، سبب این شده که خرید و فروش این محصول باغی تاهنوز به صورت محلی آن صورت بگیرد.

به گفته‌ی رییس زراعت دایکندی، در کنار دشوارگذر بودن راه‌های مواصلاتی دایکندی به دیگر ولایت‌ها، تجار محلی امکانات گردآوری و بسته‌بندی بادام را به گونه‌ی استندردهای جهانی ندارند و به همین دلیل نمی‌توانند حاصلات میوه‌ی خشک، به‌ویژه بادام را به خارج از کشور صادر کنند و فایده‌ی خوبی از آن به‌دست آورند. آقای فیروزی اما تآکید می کند که به تازه‌گی شماری از بازرگانان ملی از ولایت‌های کابل و غزنی برای گردآوری و بسته‌بندی محصولات باغی کشاورزان این ولایت رقابت می‌کنند و تاکنون چندین نمایشگاه را به‌منظور معرفی بادام دایکندی نیز برگزار کرده‌اند.

شهرت جهانی تولیدات بادام دایکندی

مسوولان اداره‌ی زراعت دایکندی می‌گویند با آن‌که بادام این ولایت از شهرت ویژه‌یی در بازارهای جهانی برخوردار است؛ اما زمانی که از سوی برخی بازرگانان به بیرون از کشور صادر می‌شود، به‌نام میوه‌ی خشک دیگر ولایت‌ها پروسس و بسته‌بندی می‌گردد. این مسوولان باور دارند که این موضوع در کاهش قیمت‌ها بی‌تأثیر نبوده است. «بادام دایکندی، نخست به کابل و غزنی انتقال داده می‌شود و در زمان بسته‌بندی به نام دیگر ولایت‌ها در خارج از افغانستان صادر می‌گردد. این به مارکیت و شهرت بادام دایکندی آسیب می‌زند». این حرف رییس زراعت ولایت دایکندی است. به باور او، اگر در مورد نوعیت و کیفیت تولیدات بادام دایکندی، بازرگانان آگاهی حاصل کنند، و بادام این ولایت با برگزاری نمایشگاه‌های بین‌المللی به مردم شناسانده شود، سالانه مبالغ هنگفتی به حساب کشاورزان و بازرگانان واریز خواهد شد، در غیر آن همچنان به قیمت بسیار پایین به فروش می‌رسد و این خبر خوبی برای کشاورزان این ولایت نیست.

به گفته‌ی مسوولان اداره‌ی زراعت، در سال ۱۳۹۵ خورشیدی، تولیدات بادام در سطح ولایت دایکندی حدود ۷۰۰۰ تُن برآورد شده است. در دایکندی انواع درختان بادام وجود دارد؛ اما درختانی از نوع کفمل، کاغذی، ساتربایی و عبدالواحدی، نسبت به «سنگک» کم‌تر می‌باشد. حدود ۸۰ درصد حاصلات میوه‌ی خشک در دایکندی را بادام «سنگک» تشکیل می‌دهد. در گذشته هر سیر بادام‌ کفمل، کاغذی و ساتربایی از ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ افغانی و بادام سنگکی /  معمولی که بیشترین تولیدات باغی دایکندی را نیز تشکیل می‌دهد، هر سیر آن تا ۱۰۵۰ افغانی در بازارهای داخل کشور به فروش می‌رسید.

باغداران ولایت دایکندی همواره شکایت می‌کنند که دولت در بخش‌های پروسس و گردآوری محصولات باغی‌شان آنان را کمک نکرده است؛ اما مسوولان ریاست زراعت می‌گویند که در بخش پروسس، یک پروژه‌ی سه‌ساله به کمک دولت آسترالیا در نیلی- مرکز دایکندی و ولسوالی شهرستان روی دست گرفته شده که توسط یکی از موسسات داخلی تطبیق خواهد شد و آنان امیدوار است تا پایان این پروژه یک مرکز پروسس و بسته‌بندی بادام در دایکندی ایجاد گردد.

بیشتر مردم در ولایت دایکندی زراعت پیشه هستند و عمده‌ترین محصولات زراعتی و باغی باغداران ولسوالی‌های شهرستان، میرامور و نیلی را تولیدات بادام تشکیل می‌دهد. بادام دایکندی، از بهترین و مشهورترین نوع میوه‌ی خشک در افغانستان به حساب می‌آید و در این سال‌های اخیر شهرت جهانی نیز یافته است.

با این حال، از ۶ سال به این طرف، اداره‌ی محلی دایکندی در رأس آن اداره‌ی اطلاعات و فرهنگ با همکاری کشاورزان، با برپایی جشنواره‌ی فرهنگی-هنری، از فصل گل بادام گرامی‌داشت می‌کنند و با این کارشان می‌خواهند بادام ولایت دایکندی را به معرفی بگیرند. به تازه‌گی وزارت اطلاعات و فرهنگ جشن عنعنه‌یی گل بادام را به‌عنوان «جشنواره» ملی در این وزارت ثبت کرده است. گفتنى است که پس از بادام دایکندی، تولیدات بادام ولايت‌های سمنگان و قندز نيز از شهرت خاصى برخوردار است و توسط تاجران ملی علاوه بر سایر ولایت‌ها به خارج از کشور نیز صادر می‌شود.

الیاس طاهری

هم رسانی