تقابل عالمان دین با جوانان؛ جشنواره دمبوره در بامیان برگزار می‌شود

۱۴ سرطان ۱۳۹۶ هشدار

فرهنگیان و جوانان بامیانی، از برگزاری جشنواره دمبوره در ولایت بامیان استقبال می‌کنند. شهروندان بامیان می‌گویند که دمبوره هویت و فرهنگ مناطق مرکزی می‌باشد و به هیچ وجه از آن نمی‌گذرند. قرار است، روز جمعه و شنبه، نخستین جشنواره دمبوره در مرکز بامیان، که شامل برنامه‌های هنری و فرهنگی می شود، برگزار شود.

پیش از رسیدن به این جشنواره اما؛ از آدرس علمای شیعه بامیان، افرادی خواستار لغو این برنامه شده‌اند. شورای علمای بامیان در اعلامیه‌ای، برگزاری این‌گونه محافل را در مخالفت با ارزش‌های دینی دانسته و خواستار لغو آن شده‌اند. ظاهرن این اقدام شورای علمای بامیان، به نحوی بیشتر ریشه سیاسی دارد تا دینی و ارزشی.

مخالفت‌ها، سیاسی است تا دینی

آن‌چه که در شبکه‌های اجتماعی به نشر می‌رسد و در موضع‌گیری‌های مخالفان این جشن‌واره دیده می‌شود، دلیل این مخالفت‌ها بیشتر این است که در همین ایام، قرار  است سالگرد وفات سید حسین انوری در کابل برگزار شود.

سید عیسی حسینی مزاری، برگزاری جشنواره دمبوره را، علیه احکام دین، ضد وحدت ملی و خلاف شأن و منزلت سید حسین انوری دانسته است. او در خبرگزاری‌اش، نوشته است که مردم به دلیل ادامه جنگ در افغانستان و حملات اخیر در کابل غمگین‌اند، بنابراین نباید جشن‌واره دمبوره در بامیان برگزار شود.

او از مردم بامیان خواسته است، بر علیه این جشنواره اقدام کنند و مانع برگزاری آن در ولایت بامیان شوند.

در کنار این، برخی از هواداران سید حسین انوری، در صفحات فیس‌بوک‌شان، حتا هشدار به برخوردهای فزیکی نیز داده‌اند. فرخنده سادات، نوشته است: “مسوول تنش‌های فزیکی و هر نوع درگیری و تلف شدن مردم، شخص والی و حامیان این جشن خواهد بود.”

با این حال، اما فرهنگیان و فعالان مدنی در بامیان، در واکنش به اعلامیه شورای علمای این ولایت، که خواستار تحریم این برنامه شده‌اند، می‌گویند که عالمان دین حق و صلاحیت تحریم این جشن‌واره را ندارد.

امین ابتهاج، از فعالان مدنی در بامیان می‌گوید، دمبوره بخشی از فرهنگ مردم است که از سال‌های دور در مناطق مرکزی رواج بوده و نیاکان هزاره‌ها از این آله موسیقی استفاده کرده و در محافل خوشی‌شان نواخته‌اند.

او به هشدار می‌گوید:” جامعه بامیان، مربوط به شورای علما و شورای رسالت نیست، جامعه بامیان، جامعه چند بعدی است و بامیان متعلق به جهان است. میراث‌های فرهنگی بامیان جز میراث‌های جهان است. پس علما حق این را ندارد که جشنواره را لغو کنند.” فعالان مدنی بامیان می‌گویند، علما اگر نمی‌توانند این جشن‌واره را بپذیرند، در آن اشتراک نکنند، نه این که برخلاف روحیه عمومی اقدام کرده و پا روی حریم خصوصی افراد بگذارند.

مخالفت‌های بی‌تاثیر

دو روز پیش، شورای علما شیعه بامیان و شورای عالی رسالت، طی اعلامیه‌های جداگانه، برگزاری جشنواره دمبوره را خلاف ارزش‌های اسلامی دانستند. در اعلامیه این گروه آمده که آوازخوانی، نواختن آلات موسیقی، رقص و پایکوبی زنان و مردان، حرام است و برگزاری چنین جشنواره‌ها سبب افزایش فساد اخلاقی و فحشا می‌شود.

محمد سجاد محسنی، معاون شورای علمای شیعه بامیان می‌گوید: در جشن‌واره‌های که از وسایل موسیقی حرام و طرب انگیز استفاده شود، برخلاف دین و مذهب است و مراجع تقلید استفاده از آلات موسیقی را حرام دانسته است.

هرچند این گروه در بامیان، می‌دانند هم که حرف‌شان در میان مردم، جایگاهی ندارد و به دلیل موضع‌گیری‌های که در گذشته داشته و سکوتی و احتمالن سکوتی که در مقابل بی‌عدالتی‌ها داشته، محبوبیت‌شان را از دست داده‌اند.

با این حال اما، آقای محسنی می‌گوید که علما وظیفه خود را انجام می‌دهند. او به هشدار می‌گوید: “می‌دانیم که اکثریت به صحبت‌های علما گوش نمی‌کند و در جشن‌واره ها شرکت می‌کنند.”

واکنش جوانان بامیانی

با وجودی که هنوز عالمان دین در مناطق روستایی نفوذ قابل ملاحظه‌ای دارند و هر حرف‌شان به عنوان حرف مقدس در مواردی شمرده می‌شود؛ اما دیدگاه بیشتر جوانان اکنون بر خلاف این گروه‌اند.

جوانان در بامیان می‌گویند، عالمان دین مردم را فریب می‌دهند و نمی‌خواهند مردم خوش باشند و از زندگی‌شان لذت ببرند. به باور آن‌ها، در افغانستان به قدر کافی جنگ و غم و استرس است، گاهی ضرورت  است که مردم شادی کنند، از کم‌ترین امکانات استفاده کرده و لحظاتی خوش باشند.

چنگیز، یکی از جوانان بامیانی می‌گوید که خیلی از نهادهای مذهبی و دینی در بامیان، از سوی کشور ایران حمایت می‌گردد و معاش کارمندان این نهاد‌ها از سوی کشور ایران پرداخت می‌شود. آن‌ها از حکومت می‌خواهند، فکری به حال نهادهای بکنند که به گفته‌ی آنها با اشاره کشورهای خارجی به ترویج مخالفت میان مردم با ابزار دین و مذهب می‌پردازند.

واکنش‌ها در صفحات مجازی

نشر اعلامیه شورای علمای بامیان و شورای عالی رسالت نور، در مخالفت با جشن‌واره دمبوره در بامیان، در دو روز گذشته، بیشترین واکنش‌ها را در میان کاربران صفحات مجازی فیس‌بوک و تویتر داشته است.

هزاران کاربر فیس‌بوک در افغانستان و کشورهای بیرون از افغانستان، این اقدام شورای علما را در مخالفت با ارزش‌های فرهنگی افغانستان به ویژه مناطق مرکزی دانسته و از آن‌ها خواسته‌اند دست از لجاجت بردارند و مانع خوشی‌های مردم نشوند.

اسحاق جویا یکی از فرهنگیان بامیان نوشته است: “دمبوره بخشی از تاریخ، فرهنگ و هویت هزاره‌ها است. مخالفت با دمبوره در واقع مخالفت با داشته‌های فرهنگی و تاریخی هزاره‌ها است. تکفیر دمبوره و منع اشتراک مردم درجشن‌واره دمبوره در واقع تکفیر کل هزاره‌ها است. این نوع نگاه و برخورد با دمبوره و برنامه‌های فرهنگی هیچ فرقی با عملکرد طالبان که دو پیکره بودای صلصال و شمامه را از بین برد، ندارد.”

واکنش اداره محلی بامیان

با این حال مسئولان اداره محلی بامیان، از برگزاری جشنوراه دمبوره در تاریخ معین آن خبر می‌دهند و می‌گویند که به تاریخ ۱۶ و ۱۷ سرطان، نخستین جشن‌واره دمبور در ولایت بامیان برگزار می‌شود. عبدالرحمن احمدی، سخنگوی والی ولایت بامیان به هشدار گفت:” این اعلامیه از آدرس شورای علما بیرون داده نشده است، در نشستی که والی صاحب با شورای علما داشتند، اکثر اعضای شورای علما از برگزاری این مراسم حمایت کردند.”

آقای احمدی گفت: تنها یک عالم دین نمی‌خواهد که جشن‌واره دمبوره در ولایت بامیان برگزار شود؛ اما دیگر علمای بامیان خواهان برگزاری این جشنواره هستند و از آن حمایت می کنند. سخنگوی والی ولایت بامیان تاکید می‌کند که بامیان یک ولایت تاریخی و تمدنی است و در طی ۱۵ سال گذشته، جشنواره‌های مختلف در این ولایت برگزار شده است و در آینده نیز برگزار می‌شود.

روز نمایی از تندیس صفدر توکلی

در کنار دیگر برنامه‌های که در این جشنواره روی آن تمرکز می‌شود، رونمایی از مجسمه صفدر توکلی است. آقای صفدر توکلی از چهره‌های درخشان موسیقی محلی هزارگی است و چندین دهه در رادیو تلویزیون ملی افغانستان به عنوان نماینده فرهنگ و موسیقی هزارگی کار کرده است.

هر چند اکنون ده‌ها نوازنده و هنرمند محلی خوان هزاره روی تقویت موسیقی محلی به ویژه دمبوره کار می‌کنند که هر کدام جایگاه و محبوبیت خاص خود را در این حوزه دارند، اما صفدر توکلی به عنوان سردمدار این رشته در میان مردم و در افغانستان شناخته می‌شود.

اداره محلی، فرهنگیان و مردم مناطق مرکزی بخاطر زحمات و تلاش صفدر توکلی در راستای ترویج و تقویت دمبوره، یک تندیسی ساخته‌اند که قرار است در روز نخست جشنواره دمبوره، از آن رونمایی کنند.

گروه دختران موسیقی نواز

در سه سال اخیر، یک گروه از دختران موسیقی نواز نیز در بامیان به فعالیت آغاز کرده‌اند. آنان آلات موسیقی دمبوره، تمبور، دایره، طبله، دُهل و آوازخوانی را آموخته‌اند و در برنامه‌های فرهنگی می‌نوازند و می‌خوانند.

به گفته این هنرمندان دختر، این کارشان یک سنت‌شکنی است و آن‌ها نیز مانند پسران حق دارند که زندگی کنند، آهنگ بخوانند و موسیقی بنوازند. این گروه دختران موسیقی نواز، آلات موسیقی را از استاد ناصر سروش یاد گرفته‌اند و آنان اکنون عضویت تیم ملی موسیقی کشور را بدست آورده‌اند. این گروه نیز از اشتراک‌کنندگان این جشنواره‌اند و قرار است برای مردم هنرنمایی کنند.

تاکنون دختران بامیانی با تمام مشکلاتی که مانع‌شان بودند، توانسته‌اند که در بخش های مختلف و مخصوصآ ورزش دست‌آورد های خوبی داشته باشند؛ اما علمای دین در این ولایت، بزرگ ترین مانع بر سر راه رشد آن‌ها به حساب می‌روند.

بامیان در طی ۱۰ سال اخیر، شاهد برگزاری بزرگ‌ترین جشنواره‌های موسیقی و فرهنگی با اشتراک هنرمندان زن و مرد بوده است. این جشنواره‌ها شامل، روز بین‌المللی جوانان، جشنواره راه ابریشم، جشنواره بامیان به عنوان نخستین پایتخت فرهنگی سارک، جشنواره بامیان به عنوان عضو شبکه شهرهای خلاق جهان، بوده است.

اسحق شیبری _ بامیان

 

 

هم رسانی