رسانه‌ها دقت ندارند یا حامیان جنرال از واقعیت می‌گریزند

۲۷ سرطان ۱۳۹۶ هشدار

آمدن جنرال دوستم از سفر ترکیه و بازگشت دادن او از فضای بلخ در یک شبانه روز اخیر، به خبرهای داغی تبدیل شد. برخی از رسانه‌ها از جمله خبرگزاری پژواک و تلویزیون طلوع نیوز گزارش دادند که معاون اول رییس جمهور افغانستان با یک هواپیمای ترکی قصد نشست به میدان هوایی مولانا جلال الدین محمد بلخی در مزار شریف را داشت، اما نیروهای آلمانی مستقر در این میدان هوایی، به هواپیمای حامل جنرال دوستم اجازه نشست نداد و او دوباره به عشق آباد ترکمنستان و از آنجا به ترکیه بازگشته است.

این خبر از سوی دفتر معاون اول رییس جمهور افغانستان تکذیب شد. دفتر معاون اول ریاست جمهوری با نشر خبرنامه‌ای نوشته که آقای دوستم هنوز در شهر انقره در ترکیه است و برای بازگشت به افغانستان تصمیمی نگرفته است. در این خبرنامه آمده است که: ” ما ضمن رد خبر منتشره از سوی آژانس خبری پژواک در مورد بازگشت معاون اول ریاست جمهوری به کشور یاد آور می‌شویم که پیوند ضمنی خبر منتشره که حاکیست نظامیان آلمانی به طیاره حامل الحاج ستر جنرال عبدالرشید دوستم معاون اول ریاست جمهوری برای نشست در میدان هوایی مولانا جلال الدین محمد بلخی در شهر مزار شریف اجازه نداده اند، نیز کذب محض می‌باشد.”

دفتر آقای دوستم در کابل از رسانه‌ها نیز خواسته که هنگام نشر خبرها به درستی و موثق بودن آن اطمینان داشته باشند، زیرا به گفته این دفتر، نشر اخبار نادرست اعتماد مردم را از رسانه‌ها سلب می‌کند.

عطا محمد نور والی بلخ نیز این گزارش‌ها را رد کرد. او در پی نشر این گزارش‌ها، در صفحه فیس بوک‌اش نوشت که: ” خبرهای پخش شده در شماری از رسانه‌ها و صفحات اجتماعی مبنی بر این‌که طیاره حامل سترجنرال عبدالرشید دوستم معاون اول ریاست جمهوری به میدان هوایی بین المللی مولانا جلال الدین محمد بلخی اجازه نشست پیدا نکرد، عاری از حقیقت است و معاون اول ریاست جمهوری در حال حاضر در ترکیه بسر می‌برد و هرگاه قصد سفر به کشور‌ را داشته باشد، هیچ ممانعت قانونی برای سفر موصوف وجود ندارد”.

والی بلخ افزوده است که شام روز دوشنبه ۲۶ سرطان، قرار بود شماری از مسولان و مهندسان موسسه تیکای ترکیه به عنوان مهمانان خاص او به مزارشریف بیایند و کار اعمار خانقاه سلطان العلما بهاءالدین ولد، پدر مولانا جلال الدین محمد بلخی را افتتاح نمایند که طیاره حامل آنان، به دلیل مشکل فنی نتوانست در میدان هوایی بین المللی مولانا جلال الدین محمد بلخی، نشست نماید و برگشت نمود.

دقت در صحت خبر، اصل اساسی خبرنگاری

خبرگزاری پژواک ظاهرن این گزارش‌اش را از سایت خبری‌اش حذف کرده است. اما تلویزیون طلوع در خبرهای دو بجه امروز سه شنبه این شبکه نیز، این خبر را بدون ذکر منبع، تکرار کرد. اما نشرخبرهای بدون منبع، تا چه حد می‌تواند به جایگاه رسانه‌ها در افغانستان آسیب برساند. آن‌هم خبرهایی که از سوی فرد و یا نهادی که منظور گزارش است، رد شود.

نی – حمایت کننده رسانه های آزاد افغانستان با اشاره به خبرهای مرتبط به بازگشت جنرال دوستم می‌گوید، دقت در پوشش خبری یک رویداد، یکی از اصول اساسی ژورنالیزم است و نباید رسانه‌ها بدون صحت یک خبر، آن‌را به نشر برسانند.

مجیب خلوتگر رییس اجرایی نی به هشدار گفت: ” مسئله دقت یکی از چیزهایی بسیار مهم در زمینه داده‌های اطلاعاتی یا خبر در رسانه ها است. یعنی اینکه حادثه یا واقعه یا مسئله‌ای که تحت پوشش قرار میگیرد چقدر می تواند دقیق باشد و وقوع اش تایید شده باشد. این مسئله خیلی مهم است.”

با باور آقای خلوت‌گر، مساله دوم تایید مسوولین یا مقامات است. که بعضی موارد و یا خبرها شنیده می شود، اما بدلیل اینکه تایید منابع مقامات را نداریم، باید از نشر و پخش آن خود داری کنیم. مگر این که به گفته آقای خلوت‌گر، به صورت عینی یک مسئله را ما به چشم خود عملا ببینیم و سندی هم داشته باشیم. در این صورت اگر مقامات آن را تایید هم نکنند، می‌توانیم آنرا نشر کنیم.

رسانه‌های که این خبر را منتشر کرده و آن‌را تکرار می کنند، منبعی را ذکر نمی‌کنند و به گفتن این کلمه که” منابع می‌گویند” بسنده می‌کنند. رییس اجرایی نی، به عنوان حامی رسانه‌های آزاد افغانستان نیز در این خصوص یادآوری می‌کند که: “اگر رسانه‌ها، منبع این خبر را از شبکه‌های اجتماعی گرفته باشند، یک کار کاملن غیر حرفه‌ای انجام شده و این مسئله نباید حد اقل دیگر تکرار شود”.

دوستم به زودی به کابل خواهد آمد

افزون بر دفتر معاون اول رییس جمهوری، عبدالله قرلق عضو مجلس سنا و از اعضای ارشد حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان نیز خبرهای نشر شده یک شبانه روز اخیر را رد می‌کند. او به هشدار گفت: ” این خبر جز شایعه چیزی دیگری نیست، این خبر بی بنیاد است. من این را به عنوان کسی که از نزدیک به تماس هستم و ارتباط دارم تایید نمی‌کنم و در حال حاضر معاون صاحب اول ریاست جمهوری در ترکمنستان نه بلکه هنوز هم در ترکیه به‌سر می‌برند”.

اما این عضو ارشد حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان تاکید دارد که معاون اول رییس جمهور در روزهای آینده به افغانستان باز می‌گردد. او می‌گوید: ” معاون صاحب اول ریاست جمهوری، پروگرام، نیت و اراده این را دارند که در روز های بسیار نزدیک مستقیمن به کابل برگردند”.

این موضوع در بیانیه دفتر آقای دوستم نیز آمده است. دفتر معاون اول ریاست جمهوری گفته است که: ” معاون اول ریاست جمهوری در آینده نه چندان دور به کشور بر می‌گردد و در مراسم اعلام رسمی ائتلاف برای نجات افغانستان شرکت خواهد کرد”.

آقای قرلق به این باور است که نشر چنین خبرها، بدلیل رقابت‌هایی است که در عرصه سیاسی با جنرال دوستم وجود دارد. به گفته او، منبع این خبرها حلقاتی اند که به خاطر شخصیت کُشی دست به چنین شایعه ای می‌زنند و تلاش می کنند تا معاون اول رییس جمهور را آسیب رسانند. او می گوید که آقای دوستم با ادعا و دعوایی رو به‌رو است، اما تاکنون محکوم به  کدام چیزی نشده که او ممنوع الدخول شود، چون به گفته او، ممنوع الخروج نیست که ممنوع الدخول باشد.

آقای دوستم دو ماه پیش به ترکیه سفر کرد. سفر او از سوی دفتر سیاسی‌اش، مشکلات صحی خوانده شد، اما آگاهان به این باورند که او این سفر را پس از فشارهایی در پیش گرفت که از جنجال احمد ایشچی ریشه گرفته است. آقای دوستم در ترکیه، همراه با محمد محقق و عطا محمد نور، ائتلاف نجات برای افغانستان را نیز ایجاد که برای برخی ها خبر خوب و برای شماری از جمله ارگ ریاست جمهوری نگران کننده است.

آصف سحر

هم رسانی