افراط گرایان مذهبی، مانع برگزاری جشنواره فرهنگی در سمنگان شدند

۱۱ اسد ۱۳۹۶ هشدار

شورای علمای سمنگان، جشنواره فرهنگی‌ای را که قرار بود در این ولایت برگزار شود، لغو کرد. این برنامه قرار بود از روز سه شنبه آغاز و تا روز جمعه در ایبک مرکز سمنگان برگزار شود. سمیع حامد شاعر و طنز نویس افغانستان از برگزار کنندگان این جشنواره بود.

آقای سمیع حامد ” افراط گرایی و سودجویی” را از دلایل مهم بازدارنده این برنامه خوانده است. او در صفحه فیس بوک اش نوشته است که: “همکاران ” دفتر سمیع حامد” چند ماه زحمت کشیدند. دفتر صلح و مدنی برای باغ بانوان بهترین ستیژ و سایبان بزرگ و ابزار آشپزخانه و سیستم صدا فراهم کرد. استاد علی‌پور عزیز کارگاه عکس داشت…من چهار بار کارگاه نقاشی برگزار کردم…مقام ولایت و هم‌کاران با مهربانی همراه ما بودند…دانش عزیز و دفتر مجما با صمیمیت همراه ما بودند… سرانجام همهء اینها برای سمنگانی‌های عزیز ما یک ” رویا” ماندند. افراط گرایی و سودجویی شخصی، گلوی سمنگان را فشرد…ما را فسرد.”

برنامه ریز این جشنواره فرهنگی، در این نوشته‌اش، تاثر و افسرده‌گی اش را آشکار کرده است. اما او همزمان یاد آوری کرده است که مدنی اندیشان باید مسولیت شان را به انجام رسانند و از این بُن بست باید بگذرند. او افزوده است: “این رویداد مسوولیت ما را بیشتر می‌کند تا در برابر سنگ اندیشان بایستیم. جامعهء مدنی سمنگان در خط قرمز مبارزه می‌کند…باید باهم باشیم. فقط میخواهم بگویم : مشکل است اما از این بن بست باید بگذریم!.”

برنامه‌های جشنواره فرهنگی سمنگان

در جشنواره سمنگان، برنامه‌های گونه‌گونی پیش بینی و تهیه شده بود. از جمله برنامه‌هایی برای بانوان و کودکان. کنسرت سیتا قاسمی برای بانوان، برنامه‌ای بزرگ آموزش از طریق سرگرمی برای بانوان، نمایشگاه نقاشی بانوان، مسابقهء بایسکیل رانی تیم ملی بانوان و همکاری آنها با دختران سمنگانی و برنامه‌های غلام سخی لالا برای کودکان در کوچه های سمنگان از جمله این برنامه ها بودند.

سمیع حامد در شرح این برنامه افزوده است که برنامه‌های دیگری نیز مانند نمایشگاه نقاشی هنرمندان نامور سمنگان، مسابقه و نمایشگاه عکاسی، آزمون خلاق کیمیا و فزیک بین اول نمره ها، کنسرت استاد وحید قاسمی، شریف ساحل و پنجشنبه مفتون، برنامهء طنز با ستاندآپ کمیدی های آقای بامیانی و کنسرت محلی ضیاء سمنگانی از دیگر برنامه های این جشنواره بودند.

قرار بود خود آقای حامد نیز در این جشنواره در بارهء ادبیات سخنرانی کند و برنامهء شعرخوانی و ترانه خوانی با کودکان را برای کودکان اجرا کند. مسابقهء ” رستم سمنگان” که می‌توانست هر سال در سمنگان برگزار شود، از جذاب‌ترین این برنامه بود. برنامه هایی که بگفته سمیع حامد برای سمنگانی‌ها به یک رویا تبدیل شد.

رییس امور زنان سمنگان متهم اصلی لغو این جشنواره

در برگزاری این جشنواره، سمیع حامد تنها نبود. بخش ولایتی مجتمع جامعه مدنی افغانستان نیز در این برنامه، آقای حامد را همراهی می‌کرد. سمیع حامد، “سودجویی و افراطیت” را از دلایل شکست این برنامه عنوان کرد. نجیب الله دانش مسئول مجما در ایبک سمنگان  می‌گوید که دخالت رییس امور زنان سمنگان بدلیل استفاده جویی و کشیدن پای شورای علمای این ولایت، باعث شد که این برنامه لغو شود.

آقای دانش به هشدار گفت که: ” یک تعداد موقف طلبی کردند و ریاست امور زنان در اینجا در این پروسه دخیل بود. با مسئول یک پارک زنانه که این کنسرت در آنجا برگزار می‌شد، حسادت کرد و شورای علما را در جریان گذاشت که در اینجا کارهای خلاف شرع صورت می‌گیرد که در اصل چنین نیست. آنان هم پیش از اینکه در مورد تحقیق کنند، با ولایت در تماس می‌شوند و در نهایت کار به این جا می‌کشد”.

به گفته دانش، شورای علما هشدار می دهد که اگر این برنامه لغو نشود، آنان دست به مظاهره خواهند زد و این برنامه را به چالش می‌کشانند. این فعال مدنی، پی‌آمد چنین کار را برای آینده فرهنگ دوستان و مدنی اندیشان خطرناک می‌خواند و خواهان آن است که قضیه باید مورد پیگیری قرار گیرد.

او شورای علمای سمنگان را نیز بدلیل آنچه که اقدام یک‌جانبه این شورا می‌خواند، سرزنش می کند. دانش می‌گوید: ” یک  ضرب المثل است که چرا آب را نادیده، موزه را از پا در میارند. شورای علما باید تحقیق می‌کرد، اگر قرار بر این بود که یک موضوع خلاف شرع و خلاف عقیده جامعه ما صورت می‌گرفت، در آنجا ما هم می‌توانستیم یک نظر بدهیم، آنان باید یک هم‌آهنگی را انجام می‌دادند، همراه والی در تماس می شدند. ولایت مسولیت داشت که به این شورا پاسخ بدهد. ولی این شورا از پیش خود این اقدام را به راه انداخت که واقعا این برای آینده افغانستان و برای رویداد های فرهنگی و همین رقم جشنواره ها آینده خوبی را در پی ندارد”.

سمیع حامد نیز در یکی از پُست هایش، خدیجه حسنی رییس امور زنان را مسئول لغو برنامه می خواند. او در این پست نوشته است که “سودجویی و ترفندهای” او (رییس امور زنان سمنگان) ملاها را تحریک کرد و اکنون فعالان مدنی، زنان و فرهنگ دوستان سمنگانی، باید از این رییس امور زنان پاسخ بگیرند. رییس امور زنان سمنگان اما نخواست در این مورد صحبت کند.

دیدگاه افراطی‌گری ملاهای دین در گذشته  

جشنواره فرهنگی سمنگان تنها برنامه فرهنگی نیست که به بن بست خورد و دیدگاه افراطی گری، در بربر آن ایستاد. همین یک‌ماه پیش، شورای علما شیعه بامیان و شورای عالی رسالت، طی اعلامیه‌های جداگانه، برگزاری جشنواره دمبوره را خلاف ارزش‌های اسلامی دانستند. در اعلامیه این گروه آمده بود، آوازخوانی، نواختن آلات موسیقی، رقص و پایکوبی زنان و مردان، حرام است و برگزاری چنین جشنواره‌ها سبب افزایش فساد اخلاقی و فحشا می‌شود.

اما این اعلامیه شورای ولایتی بامیان، با واکنش تند شهروندان، باشندگان بامیان و اداره محلی بامیان رو برو شد. واکنش‌هایی که کارساز شد و در نتیجه آن، نخستین جشنواره دمبوره در تاریخ معین آن به تاریخ شانزدهم و هفدهم سرطان، در ولایت بامیان برگزار شد.

کمی پیشتر از آن، احمد ضیا رفعت استاد دانشگاه کابل که از بهترین شاعران این زمانه است، از سوی یک مدرسه دینی در هرات متهم به کفر گویی شد. دارالعلوم عالی هرات به سرپرستی مولانا جلیل الله مولوی زاده، به دلیل این که به گفته‌ای آنها، آقای رفعت در کتاب اخیرش جملات کفری و الحادی را به کار برده است، او را متهم به کفر گویی کرده و حکم ارتداد او را صادر کردند. دارالعلوم عالی هرات با نمونه گیری از شعرهای کتاب «رفتن رسیدن نیست» حکم کرد که آقای رفعت عقیده اسلامی را زیر پرسش برده است و بهشت، دوزخ، قیامت و خداوند را امور خیالی خوانده است.

آقای رفعت اما در پاسخ به این حکم دارالعلوم هرات گفت: «هیچ نهادی، هیچ گروهی، هیچ شخصی صلاحیت ندارد که در قلمرو هنر، برای خالق یک اثر هنری، تعیین تکلیف بکند. از نظریه های امروزین هنر این مساله به کلی مردود است که برای شاعر و آفرینش گر اثر هنری، کسی باید و نباید مطرح بکند.”

او می گوید که برداشت های دارالعلوم عالی هرات برایش قابل احترام است، اما قابل قبول نیست، چون هیچ کس نمی تواند که برداشت قطعی و نهایی را از یک اثر هنری صادر کند و ادعا کند که این معنا، معنای نهایی است.

چند سال پیش، کنسرت شفیق مرید از آواز خوانان جوان افغانستان، در هرات با مخالفت ملاهای دین رو به رو شده و لغو شد. مولوی های هرات در آن زمان هشدار داده بود که اگر آن کنسرت برگزار شود، آنها دست به هر اقدامی خواهند زد، حتا اقدام خشونت آمیز.

آصف سحر

هم رسانی