اقتصاد افغانستان در دوران اشرف غنی؛ از پروژه‌های زیربنایی حکومت تا نارضایتی مردم از وضعیت دشوار زندگی

۷ میزان ۱۳۹۶ هشدار

حکومت وحدت ملی امروز سه ساله شد. سه سال پر از فراز و فرود و چالش‌های جدی امنیتی به سر رسید. در کنار آن مردم افغانستان در بخش اقتصادی نیز دگرگونی جدی را تجربه کردند. با روی‌کار آمدن حکومت وحدت ملی، مردم افغانستان انتظار بهبود در زندگی شان را داشتند.

این انتظارات به دلیل کمک های میلیاردی جامعه جهانی در افغانستان بود. این انتظارات زمانی بیشتر شد که رییس جمهور غنی برای مردم قول داد که جلو فساد و حیف و میل این کمک ها را خواهد گرفت. اما قصه برعکس شد. هم کمک ها کاهش یافت و هم حیف میل این کمک ها بیشتر گردید. تغییرات در زندگی مردم به صورت جدی رو نما شد، اما این تغییرات مثبت نبود.

بنیادهای اقتصادی زندگی مردم، از هم پاشید، فقر و گرسنه‌گی روز به روز افزایش یافت و مردم با مشکلات جدی رو به رو شدند. بیکاری به  اوج خود رسید، فرار و مهاجرت گسترش یافت و در کنار آن، نا امنی نیز رشد صعودی را داشت. خیلی‌ها در این دوره از اوج به زمین خوردند و کار و بار شان را از دست دادند.

نارضایتی مردم از وضعیت دشوار اقتصادی

در پایان سومین سال از عمر حکومت وحدت ملی، اکنون مردم افغانستان از شرایط دشوار زندگی، مشکلات مالی و بیکاری به ستوه آمده اند. باشندگان کابل در گفتگو با هشدار از افزایش شدید بیکاری و بی توجهی حکومت به این معضل انتقاد کردند. شهروندان به وعده‌های رهبران حکومت وحدت ملی در زمان مبارزات انتخاباتی و پس از آن، اشاره دارند و می‌گویند حکومت تاکنون هیچ یک از وعده‌هایش را عملی نکرده است. تازه همه چیز برخلاف آن وعده ها به پیش می رود.

در گفتگو با پایتخت نشینان دریافتیم که نارضایتی از کارکردهای سه ساله‌ای حکومت وحدت ملی در سه سال گذشته، مربوط یک یا چند قشر نیست. همه از شرایط دشوار زندگی‌شان شاکی اند و انتظار تغییر شرایط را می‌کشند.

دشواری وضعیت، بسیاری‌ها را در این سه سال مجبور به تغییر شغل و حتی بیکاری کرده است. افراد زیادی وجود دارند که قبلن تاجر بودند و یا کاروبار پر درآمدی را دست و پا کرده بودند، اما اکنون توانایی به حرکت در آوردن آن چرخه‌های بزرگ‌ اقتصادی را ندارند.

از دست دادن شغل؛ تاجری که قصاب شد

زندگی حاجی عزیز قصاب، نمونه‌ای از زندگی شهروند افغانستانی است که دگرگونی شرایط را در دوران حکومت وحدت ملی و قبل از آن به تصویر می‌کشد. حاجی عزیز به هشدار می‌گوید: “مه پیش ازی تجارت داشتم. زندگی مه خیلی خوب بود. از زمانی که عبدالله و اشرف‌غنی در حکومت نشسته ما در بدر و خاک بسر شدم. تمامی مردم تباه شد، تمام مردم محتاج شد.”

این باشنده کابل، از عملی نشدن وعده‌های رهبران حکومت، افزایش بیکاری، مهاجرت و زندگی رقت‌بار انسان‌های اطراف‌اش، شکوه دارد. او می‌گوید: “از صد نفر اگر یکی سیر باشد، ۹۹ نفر دیگه گشنه است. دَ مردم هیج چیزنمانده.”

کاظم باشنده دیگر شهر کابل است و شغل کراچی‌وانی دارد. کاظم می‌گوید که هیچ چیزی که او را خوشبین بسازد، در دوره حکومت وحدت ملی ندیده است. او می‌گوید: “سه سال است که ما همیتو دربدر، بیکار، بی‌خانه استم. با این کراچی کرایه خانه ره پوره نمی‌تانم. حالی مجبورم که ای کشوره ترک کنم و ازی کشور فرار کنم. چی کنیم؟ کشور داری ولی نان نداری.”

نان از دسترخوان مردم گرفته شد

اشرف مرد جوانی است که صبح تا چاشت و شاید تا شام انتظار شخص نا معلومی را می‌کشد. شخصی که او را برای کار با خود ببرد. او کار گر روز مزد است که سر چهار راه ها از همه روزه از صبح تا شام منتظر می ماند. اشرف به هشدار می‌گوید: “ای روزا وقتی کسی دنبال کارگر میایه‌، صد نفر جمع میشه که مره ببر مره ببر.”

حامد یک راننده دیگر تاکسی با کنایه به جمله معروف محمد اشرف غنی رییس جمهور اشاره می‌کند که گفته بود: نان د دسترخوان مردم می‌آورم. درآمد حامد از ۱۵۰۰ به ۵۰۰ افغانی رسیده است او می‌گوید: “کسی که تا شار میره اگر بگویی که ۱۰۰ افغانی میرم به ۵۰ افغانی هم راضی نمی‌شه. توانشه نداره. بدبختی زیاد است. هنوز کجاست ازی کده هم بدتر خاد شد.”

نا امیدی گسترده نسبت به آینده

غلام مرتضی باشنده کابل که پیشه تاکسی‌رانی دارد می‌گوید، با توجه به خرابی وضعیت اقتصادی، بیکاری و ناامنی، حکومت‌های پیشین را نسبت به حکومت کنونی که گامی برای عملی شدن وعده هایش و خواست‌های مردم بر نداشته است، ترجیح می‌دهد.

او به هشدار می‌گوید: “ما از این حکومت هیج دست‌آورد ندیدیم. زندگی مه از دوران کرزی تا حال زمین تا آسمان فرق کرده. مه یک دکاندار بودم، کسبه کار بودم و زنده‌گی خیلی فوق العاده داشتم. اما حالی یک تکسی ران هستم که کل عایدم ۵۰۰ افغانی هم ده یک روز نمیشه.”

شهروندان افغانستان، نه تنها نسبت وضعیت اقتصادی شان در سه سال گذشته ناراضی اند، بلکه امید بهبود وضعیت را نیز از دست داده اند. آنان فساد و ناکارآیی ادارات دولتی را عامل وخامت اوضاع اقتصادی حاکم در این کشور می‌دانند.

یکی از شهروندان کابل که پیشه دکان‌داری دارد می‌گوید: “در سابق عایدات خیلی خوب بود، اما حالی به صفر رسیده. به نظر مه وضعیت شاید ازی کرده هم بد شوه. جور خو نمیشه بخاطری‌که تمامی ازینا خیانت کار است.”

پروژه‌های زیربنایی؛ مایه امید برای آینده بهتر

اما تمامی قصه ها همین نیمه‌های خالی پیاله نیست. در سه سال گذشته، کارهای اساسی نیز صورت گرفته است که نمی شود نا دیده اش گرفت. در طرف دیگر، کارهای صورت گرفته است که اگر در کوتاه مدت تاثیری روی زندگی مردم نداشته است، ممکن در چند سال آینده اقتصاد افغانستان را زیر و رو کند.

افتتاح و بهره برداری پروژه‌های بزرگ زیر بنایی، که در دراز مدت بدون شک به اقتصاد افغانستان کمک خواهد کرد و مسیر تازه‌ای در زندگی مردم باز خواهد کرد.

در سه سال گذشته، توجه به زیربناهای اقتصادی، یکی از مهم‌ترین بخش‌هایی بوده که حکومت وحدت ملی بالای آن توجه داشته است. برخی از این برنامه‌ها پروژه‌های بزرگ و حیاتی برای اقتصاد افغانستان بودند که در دوران حکومت پیشین و یا حکومت‌های چندین دهه قبل، طرح آن‌ها ریخته شده بود، اما نیمه کاره رها شده بودند.

 

سهم‌گیری فعال در بخش ترانزیت انرژی در منطقه

حکومت وحدت ملی با تمرکز روی پروژه‌های بزرگ داخلی و منطقه‌یی در بخش‌ مدیریت آب‌ها و اعمار سدها، زمینه سازی برای تطبیق پروژه‌های ترانزیت انرژی در منطقه، تجارت و توسعه شبکه خط آهن در کشورهای آسیایی، زمینه را برای رشد اقتصاد افغانستان و کاهش وابستگی این کشور به کشورهای خارجی تا حدودی فراهم کرده است.

سال گذشته کار عملی پروژه انتقال برق قرغیزستان و تاجکستان به افغانستان و پاکستان موسوم به کاسا یک‌هزار با هزینه بیش از یک میلیارد دالر آمریکایی آغاز شد. پروژه ای که طرح ابتدایی آن ۱۱ سال پیش در کنفرانس همکاری­‌های اقتصادی منطقه‌ای (ریکا) ریخته شد و قرار است تا سه سال دیگر به بهره برداری سپرده شود. با عملی شدن این پروژه، برق مورد نیاز افغانستان که بالغ بر ۳۰۰ میگاوات می‌شود، تامین و بقیه آن به پاکستان منتقل می‌گردد.

حکومت افغانستان هم‌چنان توافقنامه اجرای مرحله اول پروژه انتقال گاز ترکمنستان به پاکستان و هند از طریق افغانسان موسوم به پروژه تاپی را اویل سال جاری میلادی به امضا رساند. مدت زمانی تطبیق مرحله اول این پروژه یک سال است. طرح اولیه این پروژه در آغاز دهه ۱۹۹۰ میلادی، از سوی شرکت یونیکال مطرح‌ شده بود.

افغانستان می‌تواند مدت سی سال سه میلیارد متر مکعب گاز از خط لوله گاز تاپی استفاده کند، بر علاوه صاحب کار شدن سالانه ۱۲ هزار نفر. پس از اجرای این طرح، همه ساله میلیون‌ها دالر حق العبور نصیب این کشور می‌گردد.

مدیریت آب‌ها

مدیریت آب‌های افغانستان با استفاده از اعمار بندهای آب یکی دیگر از اولویت‌های حکومت وحدت ملی در جریان سه سال گذشته بوده است. اولویتی که حکومت افغانستان با استفاده از آن، با یک تیر دو نشانه را هدف گرفته است. از یک سو با مدیریت آب‌های افغانستان زمینه را برای رشد سکتور زراعت فراهم می‌کند و از جانب دیگر باعث رفع یکی از بزرگترین نیازمندی‌های مردم افغانستان (انرژی برق) می شود.

سال گذشته بند برق سلما، توسط محمد اشرف غنی رییس جمهور افغانستان و نرندرا مودی نخست وزیر هند به بهره برداری سپرده شد. بند سلما با هزینه بیش از ۳۰۰ میلیون دالر از کمک های دولت هند ساخته شده و ظرفیت تولید ۴۲ میگاوات برق و آبیاری ۲۰۰ هزار جریب زمین زراعتی را دارد.

افتتاح مرحله سوم پروژه اعمار بند کمال خان در ولایت نیمروز به تاریخ ۳۱ حمل سال روان، آغاز کار پروژه اعمار بند برق بخش‌آباد فراه به تاریخ ۲۶ جوازی سال جاری، اعمار بند شاه و عروس در ولسوالی شکردره کابل و امضای قرار ساخت فاز دوم بند کجکی هلمند در ۱۸۰ کیلومتری شهر لشکرگاه با ظرفیت  تولید ۱۰۰ میگاوات برق و ظرفیت ذخیره‌ای بیش از دو میلیارد متر مکعب آب، از دیگر کارهای بنیادی حکومت افغانستان در سه سال گذشته بوده است.

بر علاوه این، افغانستان به تاریخ ۲۶ سنبله سال جاری نخستین نیروگاه برق بادی – خورشیدی را در ولایت هرات به بهره برداری سپرد. اين نيروگاه قابليت توليد ٢ ميگاوات برق را دارد. در کنار این، چهار روز پیش، داکتر عبدالله عبدالله نیز یک نیروگاه برق آفتابی را در ولایت قندهار تهداب گذاری کرد.

تجارت و ترانزیت

یک بخش دیگر از فعالیت‌های حکومت افغانستان، کار روی پروژه های شبکه خط آهن بوده است که افغانستان را به کشورهای منطقه در شمال، شرق و غرب افغانستان وصل می کند.  پروژه‌های که در دراز مدت می‌تواند عامل اصلی برای رشد تجارت و ترانزیت افغانستان به شمار آید و باعث گسترش مبادلات تجاری افغانستان و کشورهای منطقه شود.

یک‌سال پیش خط آهن ترانسپورتی افغانستان – چین در ۲۵ آگست ۲۰۱۶ در شهر هایمن در ایالت جیانگ‌سون چین افتتاح شد. سفر این خط ریل دو هفته را در بر می‌گیرد و در هر بار بیش از ۵۰ تن جنس‌های تجارتی توسط آن انتقال داده خواهد شد.

حدود یکسال پیش خط ریل افغانستان – ترکمنستان نیز در سفر محمد اشرف غنی رییس جمهور به ترکمنستان افتتاح شد. این خط ریل از  اتامراد – امام نظر ترکمنستان آغاز و بعد از عبور از بندر آقینه افغانستان به منطقه اندخوی به سمت ولایت کندز تا شیرخان بندر امتداد یافته و به کشور تاجکستان وصل می‌شود. توافقنامه ساخت این خط ریل در سال ۱۳۹۱ خورشیدی توسط حامد کرزی رییس جمهور پیشین افغانستان امضا شده بود.

سال گذشته به تاریخ هفدهم سنبله کار ریل گذاری بخش سوم راه آهن خواف هرات نیز آغاز شد. به گفته مقام‌های حکومت افغانستان این خط ریل شامل چهار بخش است که دو بخش آن در داخل خاک ایران و دو بخش دیگر آن در داخل افغانستان امتداد دارد. طول مجموعی این خط آهن ۸۷ کیلومتر است.

در کنار تلاش‌های حکومت افغانستان در زمینه توسعه خط آهن به هدف رشد تجارت و ترانزیت افغانستان در سطح منطقه، حکومت در این سه سال‌ اقدام‌های دیگر را نیز برای بیرون رفت از وابستگی‌ افغانستان به کشورهای همسایه انجام داده است. امضای توافقنامه سه جانبه میان افغانستان، هند و ایران برای توسعه بندر چابهار و افتتاح دهلیز هوایی افغانستان – هند، تلا‌ش‌های از این دست بودند که هر کدام برای اقتصاد افغانستان مهم اند.

جلیل پویا و رازق اختیار بیگ

هم رسانی