محمد کریم خلیلی: فساد و تبعیض در نظام زمینه ساز سقوط حکومت وحدت ملی می‌شود

۱۰ میزان ۱۳۹۶ هشدار

روز گذشته، محمد کریم خلیلی رییس شورای عالی صلح افغانستان نسبت به عواملی که سقوط حکومت وحدت ملی را درپی خواهد داشت، هشدار داد. آقای خلیلی گفت که اگر حکومت وحدت ملی به اصلاحات اساسی در ادارات دولتی توجه نکند، زمینه‌های سقوط این حکومت از داخل نظام ریشه خواهد گرفت.

رییس شورای عالی صلح افغانستان، حکومت را متهم به زورگویی کرد و تأکید کرد که فساد و زور گویی‌های کنونی در ادارات افغانستان متاثر کننده است. مشکلی که به گفته‌ای او، روند زندگی اجتماعی را در افغانستان تحت تاثیر قرار داده و اگر جلو آن گرفته نشود، به سقوط این حکومت منجر خواهد شد.

او می گوید، ریشه‌های فساد در افغانستان، به گذشته برمی‌گردد، اما این پدیده هر روز در حال گسترش است و ریشه‌های نظام افغانستان را متزلزل کرده است. آقای خلیلی دیروز یک‌شنبه در مراسم گرامی‌داشت از روز عاشورا، به حمایت از حکومت وحدت ملی تاکید کرد و آن را یک ضرورت خواند. او گفت که نباید در این شرایط بدون آنکه بدیل بهتری یافته شود، همین حکومت ضعیف خراب شود.

آقای خلیلی گفت: ” ما شانزده سال پیش فصل جدید را گشودیم. این فصل باید تداوم پیدا کند. ما دوباره بر نمی‌گردیم به گذشته اختلاف‌های گروهی، مذهبی، حزبی، قومی و منطقه‌یی. ما این حکومت را با تمام توان حفظ کنیم و سقوط آن به هیچ وجه به نفع کشور نیست.”

اما او هم‌زمان گفت که حکومت هم باید کاری نکند که خود را به چاه بیاندازد. رییس شورای عالی صلح، اصلاحات در اداره‌های دولتی را یک ضرورت جدی حکومت وحدت ملی خواند. او به زور گویی‌ها در داخل اداره‌های افغانستان نیز اشاره کرد و از ادامه این روند ابراز نگرانی کرد. او گفت : ” امروز تعیینات بیشتر بر اساس زور و زورگویی صورت می‌گیرد. هر طرفی که زور داشت، امو طرف نفرایش مقرر می‌شود. طرفی که قانون‌مند گردن گذاشت، بر اساس لیاقت و شایستگی، حتا در شارت لیست هم کشیده نمی‌شود. از نام‌اش پیداست، باید زده شود، چرا؟.”

رییس شورای عالی صلح گفت، انتظار داریم حکومت این ضعف‌ها را باید از اداره خود برطرف کند. به باور او تداوم این ضعف‌ها خود به خود اداره را بسوی تباهی و نابودی می‌کشاند. او می‌گوید : “او زمان هیچ کس جلو سقوط را گرفته نخواد توانست. هیچ کس. “

نگرانی از عدم مشارکت سیاسی

آقای خلیلی به گونه مثال به افشای سندی از اداره امور ریاست جمهوری اشاره کرد که سه هفته پیش به نشر رسید. این سندی افشا شده، نشان می‌دهد که فساد، نگاه تعصب‌آلود و گروه‌گرایی ناسالم بر سر انحصار منابع و قدرت، در تمامی رده‌های دولتی وجود دارد و حلقات خاصی وابسته به افراد نزدیک به رییس جمهور غنی، در تلاش حذف سیستماتیک اقوام دیگر هستند.

رییس شورای عالی صلح با اشاره این مورد، مشارکت سیاسی را یک اصل از اساسات قانون اساسی افغانستان عنوان کرد. او گفت که نظام افغانستان باید آیینه مردم افغانستان باشد و همه مردم در این آیینه به همان اندازه‌ای که حضور دارند، باید خود را ببینند. اما به گفته او، هر چه زمان می گذرد، حضور برخی ها به اشکال مختلفی کم رنگ تر می شود.

آقای خلیلی از رییس جمهور غنی خواست که جلو چنین گرایش‌ها را بگیرد، زیرا که به گفته او: ” این گرایش‌ها از درون نظام را می پوساند. از درون نظام را با مشکل مواجه می‌کند. کسانی که چنان گرایش‌ها دارند به هیچ وجه به خیر نظام مملکت و افغانستان نیستند.”

آقای خلیلی با جمله هشداریه‌ای گفت که: “امروز افغانستان ، افغانستان جدید است، افغانستانی نیست که در آن کسانی هرآن‌چه بخواهند بدوزند، ببافند و به قامت شان بیاندازند و آن را قبول کنند. نه. امروز نسل جدیدی آمده در عرصه میدان. امروز این نگاه‌ها را با الفاظ توجیه نمی توانیم.”

او در سخنان‌اش به پروژه توتاپ هم اشاره کرد و تغییر مسیر این پروژه از بامیان به سالنگ را بار دیگر زیر سئوال برد. او گفت که این پروژه کلان ملی بود. جنبه قومی و سمتی نداشت اما سران حکومت وحدت ملی به آن جنبه قومی، سمتی  منطقه‌یی دادند. کاری که عزت مردم مناطق مرکزی را زیر سئوال برد. به گفته خلیلی، لین توتاپ از نگاه منافع کلان ملی، باید از مسیر بامیان کشیده شود. در این صورت هم تنها ۲۰ درصد آن مربوط مناطق مرکزی می‌شود.

او بالای سران جنبش روشنایی هم انتقاد کرد. انتقاد از این‌که سال گذشته با رد مذاکره و پافشاری بر تظاهرات، هم قربانی زیادی دادند و هم هیچ کاری برای انتقال پروژه توتاپ از مسیر بامیان انجام داده نتوانستند. او هم چنین به مذاکره ‌ام‌سال جنبش روشنایی باحکومت اشاره کرد و کنایتا گفت که سال گذشته مذاکره بزرگان قومی را معامله خواندند  و ام‌سال خود آنان، با وجود هزینه‌های سنگین به چنین معامله‌ای تن دادند.

آقای خلیلی با این حال از فرمان دوباره رییس جمهور غنی برای ارزیابی تغییر مسیر پروژه توتاپ استقبال کرد. او هم‌زمان ابراز خوش‌بینی کرد که ارزیابی هیات موظف شده، هم دلایل تغییر مسیر این پروژه را برای مردم واضح سازد و هم این هیات به این نتیجه دست یابد که بامیان بهترین مسیر برای اننتقال لین پروژه توتاپ است. رییس شورای عالی صلح گفت که خودش نیز آماده است تا حتا در سطح تلویزیون ها مناظره کند که آیا توتاپ از طریق بامیان به نفع کشور است یا از طریق بامیان.

تغییر مسیر پروژه توتاپ از بامیان به سالنگ و اعتراض مردم در برابر این تصمیم به ظهور “جنبش روشنایی” منجر شد. این جنبش در دوم ماه اسد سال ۱۳۹۵ در اعتراض به این تصمیم حکومت، دست به تظاهرات گسترده‌ی مدنی زدند که مورد حمله تروریستی قرار گرفت و در آن نزدیک به یک صد تن جان باختند و بیش از چهارصد تن دیگر هم زخمی شدند.

هشدار از سوریه شدن افغانستان

رییس شورای عالی صلح افزود که اگر حکومت به این کاستی‌ها در داخل نظام توجه نکند، پی‌آمدهای آن بر زندگی اجتماعی مردم اثر خواهد گذاشت و اتحاد و هم‌پذیری مردم افغانستان از هم خواهد پاشید. او هشدار داد که در شرایط امروز، مردم افغانستان برای دفاع در برابر گروه‌های تروریستی بیش از هرزمانی دیگر به وحدت و همدلی نیاز دارد و نباید زمینه‌های این پیوند نابود شود.

او گفت که افغانستان در برابر یک جنگ تحمیل شده‌ی بیرونی قرار دارد و اگر مردم متحدانه در برابر این جنگ مبارزه نکنند، افغانستان به میدان جنگ نیابتی و عرصه نبرد قدرت‌ها تبدیل خواهد شد. آقای خلیلی گفت: ” وحدت و همدلی اساس دفاع ما را تشکیل می‌دهد. رمز پیروزی ما در دوره جهاد وحدت و اتحاد ما بود. امروز که وطن ما به شکل دیگه‌ای مورد هجوم قرار گرفته، باید وحدت خود را محکم کنیم و در سایه آن دفاع خود را استوار سازیم و از عزت خود دفاع کنیم.”

رییس شورای عالی صلح گفت که جنگ در داخل افغانستان است، اما اساس این جنگ بدست خارجی هاست. با آن‌هم بگفته او، قربانیان این جنگ، شهروندان افغانستان است که هر روز کشته می‌شوند. او تاکید کرد که باید فضایی ایجاد شود که  افغانستان از این وضعیت نجات پیدا کند.

رییس شورای عالی صلح افزود که تلاش‌هایی جریان دارد تا از افغانستان، سوریه دوم بسازند و این کشور را به محل دوم برای جنگ های نیابتی تبدیل سازند. او به همین دلیل از همه مردم افغانستان، شخصیت‌های سیاسی و گروه‌های مختلف مردمی خواست که برای تامین صلح در این کشور تلاش نمایند، در غیر آن هیچ چیزی جلو سوریه شدن افغانستان را نخواهد گرفت.

آقای خلیلی گفت: ” همه، اگر پشتون هستیم، تاجک هستیم، هزاره هستیم، ازبیک هستیم و یا ایماق و ترک و نورستانی. روشنفکر یا عالم دین و یا هم سیاسی. همه باید تلاش کنیم که صلح را تامین کنیم و زمینه استفاده دیگران از عرصه افغانستان در رابطه با جنگ نیابتی را برچینیم. و الا بخواهی نخواهی افغانستان عرصه جنگ نیابتی خواهد شد.”

رییس شورای عالی صلح از همه کشورهای منطقه و جهان خواست که افغانستان را برای برقراری صلح و پایان جنگ کمک کنند. او به کشورهای که به قول خودش برای سوریه شدن افغانستان تلاش دارد، هشدار داد که اگر افغانستان به این‌سو پیش رود، این کشور ها نیز در آتش این جنگ خواهند سوخت.

برگزاری انتخابات پارلمانی

آقای خلیلی که در کنار مسئولیت ریاست شورای عالی صلح، رهبری “حزب وحدت اسلامی افغانستان” را نیز بردوش دارد، از تاخیر در برگزاری انتخابات پارلمانی هم به شدت انتقاد کرد. او دو سال تاخیر در انجام این کار را یک تخلف آشکار سران حکومت وحدت ملی خواند که در برابر قانون اساسی صورت گرفته است.

با این حال رییس شورای عالی صلح گفت که مردم افغانستان از این  تخلف چشم پوشی کرده‌اند، به شرط آن که انتخابات وعده شده پارلمانی در تاریخ تعیین شده آن در شانزدهم سرطان ۱۳۹۷ برگزار شود. آنهم با شفافیت و سلامت کامل.

او از جریان‌های سیاسی و ناظران ملی و بین المللی هم خواست که از پروسه انتخابات پارلمانی نظارت قوی داشته باشند، تا از یکسو این انتخابات با شفافیت کامل و قابل قبول برای همه برگزار شود و از سوی دیگر شفافیت این انتخابات، زمینه‌ای شود برای  برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۹٫

پیش از این، هفته گذشته، برخی از رهبران سیاسی دیگر هم روی برگزاری انتخابات پارلمانی و سالم بودن آن تاکید کردند. رهبران احزاب سیاسی در مراسم گرامی‌داشت از ششمین سال‌روز ترور برهان الدین ربانی در تالار لویه جرگه تاکید داشتند که در انتخابات باید اعتماد مردم افغانستان جلب شود و انتخابات باید حافظ سلامت این کشور، حافظ آرای مردم و موجب ثبات در افغانستان گردد.

کمیسیون مستقل انتخابات، شانزدهم سرطان ۱۳۹۷ را روز برگزاری انتخابات پارلمانی اعلام کرده است. ریاست جمهوری و نهادهای امنیتی افغانستان هم تامین هزینه مالی و امنیت انتخابات را تضمین کرده‌اند. اما هنوزهم برگزاری انتخابات با درنظرداشت وضعیت امنیتی، مالی و اختلافات درون تیمی کمیسیون انتخابات، در ابهام قرار دارد.

آصف سحر

هم رسانی