رییس جمهور غنی به هند رفت؛ اما آگاهان از نزدیکی بیش از حد افغانستان باهند بیم‌ناک اند

۲ عقرب ۱۳۹۶ هشدار

محمد اشرف غنی رییس جمهور افغانستان امروز سه شنبه در یک سفر رسمی به هند رفت. او در این سفر یک روزه‌اش با رام‌نات کوویند رئیس‌جمهور، نارندرامودی نخست وزیر و سوشما سواراج وزیر خارجه هند به‌گونۀ جداگانه دیدار می‌کند.

دفتر مطبوعاتی ریاست جمهوری افغانستان می‌گوید که آقای غنی در دیدارهایش با مقام‌های هندی، روی گسترش روابط و همکاری‌ها در عرصه‌های مختلف میان افغانستان و هند، بحث و تبادل نظر می‌کند. شاه حسین مرتضوی سرپرست دفتر سخن‌گوی رییس جمهور غنی به هشدار گفت که محور اصلی این مذاکرات روی همکاری‌های منطقوی در بخش تجارت، ترانزیت، اتصال منطقه‌ای و مبارزه با تروریزم است.

سخنرانی در “بنیاد بین‌المللی ویویک انندا” در دهلی پایتخت هند، از دیگر برنامه‌های آقای غنی در این سفر گفته شده‌است. به گفته آقای مرتضوی، رییس جمهور غنی در این مرکز تحقیقی به سئوالات اشتراک کننده‌ها هم جواب می‌دهد. رئیس‌جمهور افغانستان را در این سفر، صلاح‌الدین ربانی وزیر امور خارجه، محمد حنیف اتمر مشاور امنیت ملی و سرپرست وزارت معادن و پترولیم هم‌راهی می‌کنند.

این سفر رییس جمهور افغانستان به دهلی نو، با سفر ریکس تیلرسن وزیر خارجه امریکا به این کشور هم‌زمان شده است. روزنامۀ اکونومیک تایمز، روز گذشته گزارش داد که وزیر امور خارجۀ امریکا روز سه‌شنبه به هند سفر می‌کند و دربارۀ نقش این کشور در افغانستان، گفت‌وگو می‌کند. گفت‌وگو در بارۀ راهبرد تازۀ امریکا برای افغانستان و جنوب آسیا، و نیز نقش دهلی نو در این راهبرد، از اهداف اساسی سفر تیلرسن به هند عنوان شده است.

این روزنامه افزوده است که وزیر خارجه امریکا، در ادامه، به اسلام آباد نیز سفر می‌کند و پیام واضح امریکا را به مقام‌های پاکستانی، در بارۀ نابودی پناه‌گاه‌های هراس‌افگنی، منتقل خواهد کرد.

ریکس تیلرسن در افغانستان

اما ریکس تیلرسن وزیر خارجه امریکا پیش از سفرش به دهلی نو، عصر روز دوشنبه به افغانستان آمد و در پایگاه نظامی امریکا در میدان هوایی بگرام با رهبران حکومت وحدت ملی افغانستان دیدار کرد. دفتر مطبوعاتی ریاست جمهوری افغانستان گفته است که در این دیدار، دو جانب پیرامون مسایل اقتصادی، همکاری‌های منطقوی، سرمایه گذاری، پروسۀ صلح و مبارزه با تروریزم، گفت‌وگو کرده اند.

محمد اشرف غنی رئیس جمهور افغانستان در این دیدار گفته است که، استراتیژی جدید امریکا، تغییر مثبت را در منطقه ایجاد کرده و کشورهای متحد امریکا باید در قبال این استراتیژی مسوولیت شان‌را به گونۀ صادقانه انجام دهند. وزیر خارجۀ امریکا هم گفته است که امریکا از تمام توان برای تطبیق استراتیژی جدید آن کشور، کار خواهد گرفت و دراین زمینه تعهد لازم دارد.

به نقل از دفتر مطبوعاتی ریاست جمهوری افغانستان، آقای تیلرسن از تمام متحدان خود، به خصوص کشورهای همسایۀ افغانستان خواسته تا در تطبیق استراتیژی جدید ایالات متحدۀ امریکا که منتج به تأمین صلح و ثبات در منطقه می‌گردد، گام‌های عملی را بردارند. وزیر خارجۀ امریکا افزوده است که کشورش در تمام عرصه ها به خصوص، رشد و توسعه اقتصادی، معادن و پروژه‌های بزرگ منطقه‌یی، افغانستان را کمک خواهد کرد و به مثابۀ هم‌کار در کنار دولت و مردم این کشور باقی خواهد ماند. در این دیدار داکتر عبدالله عبدالله رئیس اجرایی و محمد حنیف اتمر مشاور امنیت ملی افغانستان هم حضور داشتند

نزدیکی افغانستان و هند؛ نگرانی‌ها و استقبال‌ها

حکومت‌های افغانستان بخصوص پس از تشکیل نظام سیاسی جدید در شانزده سال پیش، روابط نزدیکی با هند ایجاد کرده‌اند. حامد کرزی رییس جمهور پیشین افغانستان در سیزده سال حکومت‌داری اش، بارها به هند سفر کرد. او حتا در سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ که آخرین سال‌های حکومت‌داری اش بود، دوبار به دهلی نو سفر کرد.

آقای کرزی افزون بر ایجاد روابط نزدیک سیاسی، امنیتی و تجارتی، با دهلی نو پیمان استراتژیک هم امضا کرد. بعد از آقای کرزی، رییس جمهور غنی هم، نه تنها این روابط را حفظ کرد، که به آن رنگ تازه‌تری هم بخشید. او شش ماه بعد از آغاز حکومت‌داری اش به هند رفت و به توافق‌های گسترده اقتصادی و تجاری نیز دست یافت.

اما این روابط نزدیک افغانستان با هند، با دردسرهایی بزرگی هم، هم‌راه بوده است. چرا که هند رقیب دیرینه پاکستان، همسایه افغانستان است و هرگونه نزدیکی هند و افغانستان، حساسیت بیش از حد پاکستان را در برابر افغانستان در پی دارد.

آگاهان روابط بین الملل با اشاره به این موضوع می‌گویند که هند از افغانستان به عنوان یک ابزار فشار برای فعالیت‌های سیاسی و استخباراتی خود علیه پاکستان استفاده می‌کند و نتیجه سیاست‌های نزدیکی هند با افغانستان جز خریدن دشمنی پاکستان به بهای  بسیار سنگین، نتیجه دیگری نداشته است.

جعفر مهدوی یک عضو مجلس نمایندگان افغانستان و آگاه روابط بین الملل خواستار بازنگری استراتیژی سیاست خارجی افغانستان با هند است. او می‌گوید: ” ما از نزدیکی‌های بدون حساب و کتاب با هند، فقط توانستیم دشمنی بی حد و حصر پاکستان را کمایی بکنیم و این یک فاجعه بود در سیاست خارجی ما که متاسفانه تمام رهبران سیاسی تا کنون نی جرأت این موضوع را داشته و نه فهم و درک این موضوع را که بتانه تغییر بیاره در این استراتیژی ناکام و اشتباه که به قیمت ویرانی و تباهی افغانستان و ملت افغانستان تمام شده.”

آقای مهدوی نسبت به سفر امروز رییس جمهور افغانستان هم احساس خوبی ندارد. او این سفر را در چارچوب استراتیژی جدید امریکا می‌بیند که اخیرن از سوی واشنگتن برای افغانستان و جنوب آسیا اعلام شده است. به همین دلیل این کارشناس روابط بین الملل، سفر آقای غنی را بیشتر به سود استراتیژی جدید امریکا می‌داند تا منافع ملی افغانستان.

مهدوی به هشدار می‌گوید: ” متاسفانه تغییر در استراتیژی سیاست خارجی افغانستان در دوره حکومت وحدت ملی، نتیجه‌ای جز تبدیل کردن افغانستان به جبهه جنگ‌های نیابتی قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی تا حالا نداشته و ما تا حالا نتیجه تغییر استراتیژی سیاست خارجی افغانستان را در  پکتیا در میوند در غزنی در فراه در مسجد امام زمان کابل در مسجد دولینه غور به وضوح شاهد هستیم. بنابر این، اینکه بتواند این سفر ها در ارتباط با منافع ملی افغانستان باشد، و بتانه ما را به سوی ثبات و یک صلح پایدار سوق دهد، شخصا چندان امیدوار نیستم”.

اما دفتر ریاست جمهوری افغانستان، با این دیدگاه مخالف است. شاه حسین مرتضوی سرپرست دفتر سخن‌گوی رییس جمهور می‌گوید که سیاست خارجی افغانستان متوازن است و حضور یک کشور در افغانستان هم به معنای دشمنی با کشوری دیگر نیست. او هند را هم دوست و هم‌کار افغانستان می‌خواند که با یک روی‌کرد مثبت به همکاری‌های سیاسی، اقتصادی و زیربنایی پرداخته است.

آقای مرتضوی می‌گوید: ” از خاک افغانستان در برابر هیچ کشوری استفاده نمی‌شود. روی‌کرد مثبتی که هند در افغانستان دارد، برای ما قابل قدر است. دهلی نو در سال‌های اخیر و دهه‌های اخیر در کنار حکومت و مردم افغانستان بوده، در بخش‌های معارف صحت، آموزش و زیر بنا با ما هم‌کاری کرده، از جمله در ساخت بند سلما، به همین خاطر مردم و حکومت افغانستان قدردان هند است”.

سرپرست دفتر سخن‌گوی رییس جمهور از دیگر کشورها هم می‌خواهد که سیاست و روی‌کرد شان را در قبال افغانستان، همانند هند مثبت بسازند.

آصف سحر

هم رسانی