ضعف مدیریتی در وزارت معارف افغانستان؛ معلمان حق الزحمه‌ای در کابل چهار ماه حقوق دریافت نکرده اند

۹ عقرب ۱۳۹۶ هشدار

وزارت معارف افغانستان چهار ماه است که حقوق حق الزحمه معلمان شهر کابل را نپرداخته است. این معلمان که به شکل حق الزحمه در سال روان آموزشی، در مکاتب حوزه‌ی ریاست معارف شهر کابل انجام وظیفه کرده‌اند، از ماه اسد به این‌سو حقوق شان را دریافت نکرده‌اند. پرداخت نشدن حقوق این معلمان، مشکلات زیادی را برای این معلمان ایجاد کرده و آنان از تاخیر بیشتر در پرداخت حقوق شان نگران‌اند. این معلمان برای دریافت حقوق حق الزحمه خویش، به خود وزارت معارف هم عارض شده و از شخص وزیر خواسته‌اند که برای حل این مشکل اقدام نماید. اما این درخواست آنان، تاکنون بی پاسخ مانده است. در سندی که در دست هشدار قرار گرفته است، محمد ابراهیم شنواری به عنوان سرپرست وزارت معارف در پای درخواستی این معلمان، دستور داده که “در اجرای حق الزحمه عارضین اقدام عاجل شود”.  در پی آن اسدالله حنیف بلخی وزیر معارف هم کوتاه نوشته‌است که: ” موضوع بررسی شود و در زمینه اجراآت مقتضی شود”.

اما با وجود این دستورها، مسوولان پایین رتبه به معلمان عارض به گونه شفاهی پاسخ داده‌اند که حقوق حق الزحمه آنان، احتمالن تا ماه قوس هم پرداخت نخواهد شد. به گفته معلمان عارض، این احتمال وجود دارد که پرداخت حقوق حق الزحمه آنان حتا برای سال آینده به تاخیر افتد. ا حتمالی که اگر به واقعیت بپیوندد، این معلمان هم‌زمان با رسیدن سرما و فصل زمستان، با مشکلات بی‌شماری رو برو خواهند شد.

پرداخت نشدن حقوق حق الزحمه معلمان در مدت چهارماه پی‌هم، تنها مشکل معلمان حوزه‌ای شهر کابل نیست. آنان در درخواستی شان به مشکلاتی دیگری هم اشار کرده‌اند و خواستار حل آن مشکلات از سوی وزارت معارف شده‌اند. پرداخت نشدن حق الزحمه نگرانی به نگران‌های صنف، پرداخت نشدن ماکولات روز‌های پنج‌شنبه و وضع محدودیت‌های بیش از حد درخصوص حاضری، دیگر مواردی اند که معلمان از آن‌ها شکایت کرده‌اند. به گفته آنان، وزارت معارف در خصوص حاضری ” قیودات جدی‌ای را وضع کرده که حتا در مواردی چون مریضی و یا مرگ اقارب که پیش از این در طرزالعمل‌ این وزارت سهولت‌های پیش بینی شده بود، به اجرا گذاشته می‌شود و غیرحاضری آنان در این موارد، به سوانح آنان معامله می‌شود.

وزارت معارف و مشکلات مشابه

موجودیت این مشکلات در نظام معارف افغانستان،  تنها مواردی نیستند که ضعف مدیریتی را در وزارت معارف این کشور به نمایش می‌گذارد. به تازگی کمیته مشترک ارزیابی مبارزه با فساد اداری “میک”، گزارش بررسی‌های همه جانبه خود از وزارت معارف افغانستان را نشر کرد. در گزارش میک آمده‌است که «روند تقرر معلمین براساس نفوذ، پرداخت رشوه و نیپوتیزم، نه بر مبنای شایستگی می‌باشند که در سرتاسر کشور گسترش یافته است.» در بخشی از این گزارش همچنان آمده که رشوه در استخدام معلم به یک امر معمول مبدل شده که از متقاضیان در حدود ۵۰ تا ۷۰ هزار افغانی رشوه مطالبه می‌شود.

در کنار این موارد، “غیر حاضری و جعل هویت معلمین به دلیل مدیریت ضعیف، آلوده با فساد و غیرموثر در مکاتب، نظارت ضعیف منسوبین ولایتی، “تحت فشار قراردادن شاگردان توسط معلم برای دریافت رشوه، سوءاستفاده فزیکی، لفظی و عاطفی از شاگردان، دریافت رشوه از معلم برای ارتقا یافتن، اخذ رشوت از معلمان توسط مدیر معارف ولسوالی، فساد در بخش تدارکات و چندین مورد دیگر” از جمله مصداق‌های وجود فساد در معارف افغانستان است.

این گزارش میک، حتا ریاست جمهوری افغانستان را تکان داد. رییس جمهور غنی این گزارش را در دو نشست مهم “شورای عالی حاکمیت قانون و مبارزه علیه فساد اداری” و “شورای عالی قوای بشری” به بحث  گرفت. آقای غنی در نشست شورای عالی قوای بشری گفت که: ” این گزارش یک فرصت است تا ما اقدام همه جانبه و سرتاسری را در بارۀ وضعیت معارف انجام داده و راه  حل هایی برای مشکلات جستجو کنیم.” عبدالله عبدالله رییس اجرایی افغانستان هم خواستار اقدامات زودتر در این مورد شد. او  گفت: ” این گزارش ضرورت به بحث های همه جانبه دارد و اقدامات در این خصوص باید زودتر انجام شود. با مردم و فعالین جامعه مدنی نیز در این خصوص صحبت صورت گیرد تا از نتیجۀ صحبت ها، راه های حل عملی بدست آید.”

وزارت معارف هم در واکنش به این گزارش، پذیرفت که مواردی از فساد نیز در وزارت معارف وجود دارد. این وزارت در اعلامیه رسمی‌اش نوشت که: ما در مورد گزارش ملاحظات خود را داریم، بعضی از پیشنهادات شان به تحقیق بیشتر نیاز دارد. بعضی از موارد دیگر گزارش ضرورت به منظوری مقامات بلند رتبه و همکاری ادارات دیگر و همچنان ضرورت به تغییر سیستم‌ها دارد؛ ولی در کل ما می پذیریم که مشکلات در وزارت وجود دارد.”

وزارت معارف افغانستان هم‌چنین متهم است که در زمان حکومت حامدکرزی رییس جمهور پیشین افغانستان به فساد گسترده آلوده بوده و ده ها هزار شاگرد که وجود خارجی نداشته اند، در مکتب ها در سراسر افغانستان شامل شده اند. بربنیاد این ادعاها، مکتب هایی که هرگز وجود نداشته و خیالی بوده اند، در زمان وزارت فاروق وردک وزیر پیشین معارف افغانستان از کمک‌های توسعوی ایالات متحده امریکا تمویل شده اند. در پی همین گزارش‌ها بود که ریاست معارف ولایت پکتیا در ماه حوت ۱۳۹۴ خورشیدی اعلام کرد که مصارف بیش از پنجاه مکتب خیالی را در این ولایت قطع کردند.

در آخرین گزارش تحقیقی که در ماه سنبله ام‌سال توسط مرکز خبرنگاری تحقیقی “پیک” به نشر رسید، گفته شد که در سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۳ خورشیدی، میلیون‌ها دالر در وزارت معارف افغانستان حیف ‌ومیل شده است. بی بی سی به نقل از پیک گزارش داد که در این سال‌ها میلیون‌ها دالر برای حقوق بیش از ۴۰ هزار معلم، ساخت بیش از ۱۰۰۰ مکتب و اجرای حدود ۴۰۰ طرح ساختمانی خیالی، حیف و میل شده است.

بربنیاد آخرین آمار وزارت معارف افغانستان، اکنون بیش از ۹ میلیون دانش آموز، نزدیک به ۲۰۰ هزار معلم و حدود ۱۷ هزار و پنجصد مکتب بشمول ۸ هزار مکتب دارای ساختمان، در افغانستان وجود دارد. اما به گفته این وزارت، مشکلات اساسی هنوزهم در مورد میزان کیفیت آموزشی در این کشور وجود دارد و تا اکنون نیز حدود سه و نیم میلیون طفل سن مکتب، از رفتن به مکتب محروم هستند.

آصف سحر

 

هم رسانی