مسئولان خواب‌گاه به خانواده زهرا؛ بیایید دختر بی‌ادب تان را ببرید

۳۰ عقرب ۱۳۹۶ هشدار

زهرا خاوری دانش‌جوی سال آخر دانش‌کده وترنری دانش‌گاه کابل، دختری‌که پس از دو سال تلاش برای قبولی پایان نامه‌اش، دست به خودکشی زد و جان سپرد. بستگان زهرا می‌گویند که او قبل از اقدام به خودکشی بارها با خانواده‌اش از سختی کار روی پایان‌نامه‌اش، برخورد سلیقۀ استاد رهنمایش و مشکلات که او را از ادامه زندگی بازداشته، صحبت کرده بود. به گفتهء نزدیکان زهرا، خانواده‌اش هم‌واره او را به صبر و پای‌داری و تلاش بیش‌تر تشویق کرده‌بودند؛ اما هیچ‌یک از این مشوره‌ها نتوانسته بود زهرا را برای ادامه زندگی قانع کند.

امین‌جویا، شوهرخواهر زهرا در صحبت با هشدار گفت، زهرا برای آخرین بار صبح روز یک‌شنبه با او و خواهرش در بامیان تلیفونی صحبت کرده و از آنان خواسته او را حلال کند. زهرا به خواهر و یازنه‌اش گفته: “مرا ببخشید، من سفر طولانی در پیش دارم، سفر برگشت ناپذیر.” اما شوهر خواهر و خواهر زهرا هیچ یک فکر نمی‌کنند که زهرا در تصمیم‌اش قاطع است. زهرا پس از آن به هیچ تماس تیلفونی دیگری پاسخ نگفته و دست به خودکشی زده‌است.

به گفته آقای‌جویا، آن‌ها اقدام به خودکشی زهرا از هم‌اطاقی‌های او با خبر می‌شوند و بلافاصله از بامیان به‌طرف کابل حرکت می‌کنند. هم‌اتاقی‌های زهرا او را به شفاخانه‌خصوصی‌درمان در چند کیلومتری دانش‌گاه کابل منتقل می‌کنند. دکتر معالج ظاهرا مشکل زهرا را جدی نمی‌داند و او را با تجویز چند قلم دوای ابتدایی رخصت می‌کند.

زهرا آن‌روز به خانه عمه‌اش در ناحیه سیزدهم شهرکابل می‌رود و شب را بدون هیچ مشکلی سپری می‌کند. صبح آن‌روز وضعیت صحی زهرا بد شده و دوستان زهرا او را به شفاخانه دولتی ۵۰ بستر در ناحیه سیزدهم شهر کابل انتقال می‌دهند و پس از چنددقیقه زهرا جان می‌سپارد.

جسد زهرا به روز سه‌شنبه به طب عدلی فرستاده شده که ظاهرا این نهاد مرگ او را خوردن مواد سمی تشخیص کرده‌اند. عصر امروز هم اطاقی‌ها و دوستان زهرا در کابل برای آخرین‌بار با جسد بی‌جان زهراخاوری خداحافظی کردند و حوالی ساعت ۲ پس از چاشت جسد او به طرف زادگاهش ‌دایکندی حرکت داده‌شد.

ناامیدی زهرا از قبولی پایان‌نامه‌اش

بر اساس معلومات دوستان و هم‌صنفی‌های زهرا، موضوع پایان نامه تحصیلی دوره لیسانس زهرا خاوری “تغذیه جوجه مرغ” بود و او از یک‌سال بدینسو کارش را روی این موضوع آغاز کرده بود. زهرا برای تکمیل پایان‌نامه تحصیلی‌اش، خزان سال گذشته به دایکندی می‌رود و در زمستان سرد و سخت این ولایت، با هزار مشکل تعدادی جوجه مرغ بزرگ می‌کند.

زهرا بهار سال جاری دوباره برای ادامه تحصیل به کابل می‌آید و جوجه‌مرغ‌ها را به مادرش می‌سپارد. اما استادش پایان‌نامه تحصیلی او را به این بهانه که جوجه‌مرغ‌ها به یک فرد غیرمسلکی گذاشته شده رد می‌کند. اما زهرا دست از تلاش برنمی‌دارد. زهرا این بار کارش را با كرایه گرفتن یک دوکان در غرب کابل به مبلغ ۶۰۰۰ افغانی در هرماه از سر می‌گیرد، اما این‌بار استاد رهنمایش به بهانه تیره بودن فضای پرورش جوجه‌ مرغ‌ها رد می‌کند. زهرا این بار موضوع را نزد رییس دانش‌کده ویترنری مطرح می‌کند. از بخت بد او رییس دانش‌کده نیز برادر استاد رهنمایی او است و از این‌جا هم چیزی دست‌گیرش نمی‌شود.

زهرا خاوری بار دیگر، در جوار دانش‌کده وترنری کانتری تهیه می‌کند و به پرورش و تغذیه جوجه‌مرغ می‌پردازد. اما این‌بار نیز استاد رهنمایش تاریک بودن فضای کانتینر را بهانه می‌گیرد وپایان‌نامه‌اش را رد می‌کند. زهرا اما دست از تلاش برنمی‌دارد و بر اساس خواسته استاد رهنمایش‌ کانتینر را رنگ‌مالی می‌کند اما این بار نیز استاد رهنمایش پایان‌نامۀ او را تائید نمی‌کند.

از صبح امروز تصاویر زهرا که او را در هنگام رنگ‌مالی کانتینر نشان می‌دهد و صحبت‌های او با دوستانش را در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌کنند. شواهدی که نشان می‌دهد استاد رهنمایش او را تا آخرین لحظه مرگش زجر می‌دهد اما حاضر نیست بزرگ‌ترین آرزوی او را که تائید پایان‌نامه‌اش است و ظاهرا بهانه معقولی هم برای رد آن وجود نداشت، تائید کند. بر اساس نوشته‌های یکی از دوستان زهرا، در آخرین مورد استاد رهمنایش به او می‌گوید: “تو نمی‌توانی پایان‌نامه بنویسی، برو!

از صبح امروز صفحات شبکه‌های اجتماعی و صحن دانشگاه‌کابل به دو مکان عدالت‌خواهی دانش‎جویان، فعالان‌مدنی، جوانان و اقشار مختلف مردم تبدیل شده بود. صدها تن از دانش‌جویان دانش‌گاه کابل در صحن دانش‌گاه دست به گردهمایی اعتراضی زدند. صدها دختر و پسر دانش‌جو از دانش‌کده‌های مختلف دانش‌گاه کابل دور هم آمده و شعارهای دادخوانه برای زهرا سردادند. این اعتراضات تا ساعت ۲ بعد از ظهر ادامه داشت.

خودکشی، اعتراض به بی‌عدالتی

دانش‌جویان معترض اقدام زهرا را اعتراض‌نمادین علیه نظام دیکتاتوری حاکم بر فضای اکادمیک، مناسبات ارباب رعیتی میان دانش‌جو و استاد می‌دانند که به گفته آن‌ها سال‌هااست از دانش‌جویان قربانی می‌گیرد. دانش‌جویان معترض با صدور بیانیۀ خطاب به وزارت‌تحصیلات‌عالی افغانستان خواهان اصلاح سیستم کهنه و ناکارآی تحصیلی و اداری شدند.

دانش‌جویان معترض خواهان تشکیل یک کمیته تحقیق در پیوند به قضیهء خودکشی زهراخاوری، متشکل از دانش‌جویان، اعضای خانواده زهرا، هیأت رهبری و رییس‌دانش‌گاه کابل و وزیر تحصیلاتی عالی شدند. تعلیق وظیفه گل‌محمد‌طنین استاد رهنمای زهراخاوری از وظیفه استادی در دانش‌گاه، دستگیری مدیر خواب‌گاه‌دانش‌گاه‌کابل، بازبینی و تصحیح روند پایان‌نامه نویسی برای جلوگیری از سوءاستفاده استادان و اعمار یک منار یادبود برای زهراخاوری در صحن دانش‌گاه‌کابل و چندین مورد دیگر خواست‌های اساسی دانش‌جویان معترض بودند.

در هنگام این اعتراض، سرپرست وزارت تحصیلات عالی نیز به محل تجمع معترضان آمد. او با امضای بیانیۀ معترضان، خواست‌های آنان را پذیرفت و وعده سپرد که این خواست‌ها را عملی خواهد‌کرد.

مسئولان پولیس نیز در محل تجمع معترضان آمده بودند و در صحبت کوتاه از دانش‌جویان خواست تا به اعتراض‌شان نقطه پایان بگذارند. مسئولان پولیس برای متقاعد کردن دانش‌جویان به ختم اعتراض، گفت که مدیر خواب‌گاه‌دانش‌جویی دانش‌گاه کابل در حال حاضر در بازداشت پولیس ناحیه سوم به‌سر می‌برد.

با این‌همه اما این پایان اعتراض‌ها نبود. دانش‌جویان معترض تنها محل تجمع شان را تغییر دادند و این‌بار روبروی دانش‌کده علوم وترنری تجمع کردند. آنان هشدار دادند که در صورت محقق نشدن خواست‌هایشان با برپایی خیمه‌های تحصن، به اعتراض شان ادامه خواهند داد.

دلیل اصلی اقدام به خودکشی هنوز هم مبهم است

در این میان اما، رد شدن پایان‌نامه، برای خیلی‌ها دلیل اصلی برای خودکشی زهرا پنداشته نمی‌شود و معترضان و فعالان جامعه مدنی معتقدند که این همهء ماجرا نیست. آن‌گونه که امین‌جویا شوهرخواهر زهرا در صحبت با هشدار مطرح کرد، زهرا قبل از خودکشی نامهء نوشته در اتاق محل سکونتش در خواب‌گاه دانش‌گاه مخفی کرده‌است.

به گفته او پس از آن‌که مرگ زهرا تائید می‌شود، مدیر خواب‌گاه این نامه را با خود می‌برد و پنهان می‌کند. به گفته برخی از دانش‌جویانی‌که در این خواب‌گاه‌ بود و باش دارند، مدیر لیله دانش‌جویان به خصوص هم‌اتاقی‌های زهرا را تهدید کرده و از آنان خواسته که هیچ حرفی بر علیه او نزنند. به گفته دانشجویان، مدیر خواب‌گاه پس از اطلاع از مرگ زهرا در اثر خودکشی، اتاق او را بررسی کرده‌است.

زهرا، تنها قربانی نیست

با این‌همه اما برخورد نادرست استاد رهنمای زهرا برای تکمیل پایان‌نامه تحصیلی، یک استثنا نیست. آن‌گونه که دانش‌جویان معترض دانش‌گاه کابل مطرح کردند، استادان تمامی دانش‌کده‌ها این‌گونه برخوردها را در کارنامۀ استادی شان دارند.

به گفته این دانش‌جویان استادان دانش‌گاه برای رسیدن به خواست‌های غیر منطقی شان به‌حدی روی دانش‌جویان فشار وارد می‌کنند که در بسیاری از موارد دانش‌جویان به افسردگی دچار می‌شوند. آنان دلیل این مشکل را، سیستم فرسوده تحصیلات‌عالی در افغانستان، غیر مسلکی بودن استادان و ناتوانی استادان دانش‌گاه‌ها می‌دانند.

به گفته دانش‌جویان دانش‌گاه کابل، نصاب درسی دانش‌گاه‌ها مربوط به دهه ۶۰ و ۷۰ خورشیدی است و بسیاری استادان توانایی تطبیق مواد درسی بروز شده را نیز ندارند. یکی از دانش‌جویان دانش‌کده وترنری که از دوستان زهرا بود، در حالی‌که گریه می‌کرد به هشدار گفت، درد از دست دادن زهرا برایش سخت است اما اگر همین سیستم با استادان کنونی در دانش‌گاه باشند، سرنوشت زهرا در انتظار همۀ دانش‌جویان است.

جلیل پویا

هم رسانی