مردم حوزه غرب پس از پرداخت ۲۰۰ میلیون افغانی هنوز هم در گرفتن پاسپورت مشکل دارند

۲۹ قوس ۱۳۹۶ هشدار

وزارت مخابرات در یک سال و هشت ماه، تنها در پنج ولایت غربی، ۲۰۰ میلیون افغانی از انتقال پاسپورت شهروندان افغانستان، فیس دریافت کرده است. این پول بر اساس قراردادی که میان وزارت مخابرات، وزارت داخله و د افغانستان بانک امضا شده بود، از بابت انتقال پاسپورت‌های شهروندان از طریق پست داخلی، نصیب وزارت مخابرات شده است.

این پول هنگفتی است که در حساب وزارت مخابرات جمع شده است. بودجۀ که از یک طرف نشان می‌دهد چقدر مردم افغانستان برای گرفتن پاسپورت و ترک افغانستان عجله دارند و از سوی هم خدماتی که باید براساس این قرار داد به مردم ارائه می‌شد نشده است.

به‌اساس موافقت‌نامۀ که بین وزارت مخابرات، وزارت داخله و د افغانستان بانک امضا شده است، هر متقاضی پاسپورت باید ۵۰۰ افغانی به وزارت مخابرات بپردازد تا این وزارت پاسپورت‌های آنها را برای شان به ولایت های غیر از کابل برسانند. در این مساله در ولایت کابل نیز همین گونه است و شهروندان پس از طی مراحل ثبت و راجستریشن در ریاست پاسپورت، باید پاسپورت‌های شان را از پُسته‌خانه‌های نزدیک خانۀ شان دریافت کنند.

بر اساس این توافق سه جانبه، ریاست پُست وزارت مخابرات مکلف است اسناد متقاضیان پاسپورت را از ولایت‌های دیگر به کابل انتقال داده و پس از چاپ پاسپورت‌ها، دوباره آن را به ولایت‌های مربوطه افغانستان برساند.

نفع مردم در این میان چیست

یکی از اهداف امضای این موافقت‌نامه، انتقال پاسپورت و اسناد مربوط از ریاست عمومی پاسپورت به پُسته خانه‌های مرکزی ولایات و برعکس آن و توزیع پاسپورت ها به متقاضیان از طریق پُسته خانه‌های معیاری در کابل و ولایات بوده است که گفته شده است این کار سبب ایجاد سهولت برای متقاضیان پاسپورت می‌گردد.

در موافقت‌نامه مکلفیت‌های اداره پُست در بدل پولی که از مردم دریافت می‌کند واضح نیست و کلی آمده است. آنچه در بند دوم مادۀ سوم این موافقت‌نامه ذکر شده، در کابل مردم به پُسته‌خانه‌ها مراجعه و پاسپورت‌شان را دریافت می‌کنند نه این‌که پُسته خانه پاسپورت را به آدرس متقاضی برساند.

در بند اول این ماده آمده است که:” ریاست پُست مکلف است پاسپورت‌ها را پس از چاپ به مراکز ولایات برساند.” چگونگی انتقال پاسپورت به صاحب آن در ولایات و مکلفیت پُسته‌خانه‌های ولایات در این موافقت‌نامه واضح نشده است.

پیش از امضای موافقت‌نامۀ مذکور، مدیریت‌های پاسپورت ولایات انتقال اسناد به مرکز و انتقال پاسپورت به ولایات را بدون گرفتن فیس تعیین شده، انجام می‌دادند.

میراحمد مدیر پاسپورت فرماندهی پولیس هرات به هشدار می‌گوید: “پیش از این‌که موافقتنامه امضاء و مسئولیت انتقال اسناد و پاسپورت‌ها به مرکز و برعکس به اداره پُست داده شود؛ کار انتقال اسناد و پاسپورت‌ها را مدیریت پاسپورت انجام می‌داد که زمان کم‌تری را در بر می‌گرفت و مردم در مدت کوتاه پاسپورت‌های شان را بدست می‌آوردند.”

اما به گفته میر احمد در ۳ ماه ۵۰۰ نفر از گم شدن اسناد پاسپورت‌هایشان پس از انتقال اسناد به مرکز، به مدیرت پاسپورت هرات شکایت کردند.

در بند چهارم مادۀ سوم موافقت‌نامه آمده است که  اداره پُست ملکف است در صورت مفقود شدن بسته‌های پاسپورت‌ها و اسناد متقاضیان به استثنای حالات غیر مترقبه، طبق قانون و مقررات نافذۀ کشور به جانب مقابل خساره بپردازد.

ظاهراً در این روش جدید، نه تنها مردم نفعی نداشته است، بل‌ برعلاوه پرداخت پنج‌صد افغانی پول اضافی، صاحب پاسپورت‌های شان نیز نشده اند.

پاسپورت گرفتن در شهرهای پرجمعیت

متقاضیان پاسپورت در کلان شهرها زیاد اند. برای دریافت پاسپورت چالش‌های متعددی نیز تجربه می‌کنند. از ماه ها انتظار برای دریافت پاسپورت تا پرداخت هزینۀ بالا تر.

گل افروز۴۰ ساله باشنده منطقه درب قندهار هرات می‌گوید، ۵ ماه می‌شود او و برادرش بخاطر دریافت پاسپورت‌های خود به محل توزیع پاسپورت‌ها می‌آیند، اما هیچ خبری از پاسپورت نیست. گل‌افروز به هشدار می‌گوید:” با برادرم نوبت کردم یک روز او به محل خوانش پاسپورت می‌آید یک روز من و تا هنوز که ۵ ماه از بایومتریک ما گذشته موفق نشدیم پاسپورت‌های مان را بگیریم.”

ولی‌محمد، مرد میان سال دیگر و باشنده قریه (قلعه محمد) ولسوالی شیندند از ولسوالی‌های نا امن هرات است. او برای گرفتن پاسپورت ماه‌ها وقت گذاشته است. پس از طی کردن پروسه وقت‌گیر امضای برگه درخواست پاسپورت، تأیید اداره ثبت احوال نفوست، تحویل تعرفه و انتظار برای بایومتریک؛ ۳ماه و ۱۵ روز دیگر می‌شود منتظر رسیدن پاسپورت‌اش است.

هر باری که هرات میاید تا پاسپورتش را دریافت کند شب‌های پی‌همی را در مسافرخانه‌ها می‌گذراند. ولی محمد به هشدار می‌گوید:” ولسوالی ما نا امن است رفت و آمد هم مشکل. ازپرداخت ۵۰۰ افغانی هزینه ارائه خدمات پُسته خانه راضی نیستم. هم هزینه را پرداختم و هم ماه‌ها است سرگردان هستم و تاحال مشخص نیست پاسپورتم را چه وقت و از کجا به دست آورم.”

شورای ولایتی هرات دوبار برای حل این مشکل مداخله کرده است. کاری که پس از پافشاری شورای ولایتی هرات مبنی برحل چالش دریافت پاسپورت از طرف پُسته خانه مرکزی این ولایت انجام شد، تغییر مکان توزیع پاسپورت‌ها از دشت خواجه عبدالله انصاری به داخل ریاست مخابرات است. جای‌که هم ازدحام ترافیکی را در جاده نسبتا کم عرض مخابرات سبب شده و هم سرگردانی متقاضیان پاسپورت را زیادتر کرده. البته تعدادی از پاسپورت‌ها در دشت خواجه عبدالله انصاری نیز توزیع می‌شود.

عبدالحق باشنده ناحیۀ دوم شهر هرات است. او و ۴ عضو دیگر خانواده‌اش ۳ ماه پیش، در ماه سنبله بایومتریک شدند. عبدالحق به هشدار گفت:” خواندن پاسپورت در دو منطقه بجای حل مشکل برآن افزون کرده است و پاسخ‌گوی آن هم کسی نیست.”

او می‌گوید، “ساعت ۷ صبح به ریاست مخابرات می‌روم که شاید در آنجا پاسپورت‌های ما خوانده شود و ساعت ۱۰ به سرک خواجه صاحب که گیچ کننده است.” او تاکید کرد حتی اگر در صحن ریاست مخابرات پاسپورت‌ها خوانده شود دردی را دوا نمی‌کند. نه ازدحام کم می‌شود و نه ماه‌ها انتظار و سرگردانی مردم.

مردم ننگرهار نیز چالش مشابه را تجربه می‌کنند برای پُسته خانه، فیس رساندن پاسپورت‌شان را می‌پردازند و زمان زیادی را صرف دریافت پاسپورت می‌کنند.

عطاوالله خوگیانی سخنگوی والی ننگرهار به هشدار می‌گوید، روزانه حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ پاسپورت در این ولایت طی مراحل و به مرکز فرستاده می‌شود و مسوولیت توزیع آنها را مدیریت پاسپورت ننگرهار دارد.

سخنگویی والی ننگرهار می‌گوید:” اگرماشین چاپ پاسپورت در ولایت‌ها باشد ازدحام و طولانی شدن پروسه دریافت پاسپورت از بین می‌رود.”

محمدگل ملک‌زاده، سرپرست پُسته خانه مرکزی ولایت هرات اما می‌گوید که این اداره نیروی کافی بشری برای رساندن پاسپورت به مردم را ندارند. ناامنی هم فکتور دیگری است که او مطرح می‌کند و ظاهرن به این مشکل افزوده است. اما تأکید محمد گل این است که در انتقال اسناد به مرکز و انتقال پاسپورت‌ها به هرات کوتاهی نکرده اند.

تنها پُسته خانه مرکزی هرات روزانه ۲۵۰ هزار افغانی از بابت فیس انتقال پاسپورت عاید دارد. این پُسته خانه با وجود داشتن ۹ کارمند در سطح شهر، ۱۵ کارمند در  ولسوالی‌ها و ۲ کارمند در بنادر هرات یک‌سال و ۸ ماه بعد از امضای موافقت‌نامه، جز انتقال اسناد پاسپورت از هرات به مرکز و برعکس کاری انجام نداده.

خانم کریمی باشنده ولسوالی انجیل هرات که ۴ ماه بعد از بایومتریک شدن‌ برای دریافت پاسپورت خود به مرکز آمده است می‌گوید:” از دادن ۵۰۰ افغانی فیس به پُسته خانه راضی نیستم. بخاطری‌که در بدل آن دولت کدام خدمتی را ارائه نمی‌کند.”

از دید این خانم، رساندن پاسپورت به مردم وظیفه پُست است نه این‌که مردم به اداره پُست بارها بخاطر دریافت پاسپورت خود مراجعه کنند و آن‌هم بدون گرفتن پاسپورت‌های شان دوباره به خانه برگردند.

پاسپورت گرفتن در شهرهای کم جمعیت

در ولایات کم‌نفوس دریافت پاسپورت ساده‌تر است و به پیمانۀ بزرگ‌شهرها چالش وجود ندارد. مسوولان در ولایت‌های فراه، غور و بادغیس ادعا دارند که بعد از امضای موافقت‌نامه هم مدیریت‌های پاسپورت توزیع پاسپورت را به عهده دارند نه پُسته خانه‌ها. در این ولایت‌ها پُسته‌خانه تنها مسوولیت انتقال اسناد از مدیریت‌های پاسپورت به مرکز و برعکس را دارد. کاری که از عهده مدیریت‌های پاسپورت هم بر می‌آید.

به گفته مسوولان این ولایت‌ها، امنیت خوبی هم در بیشتر نقاط این ولایات وجود ندارد که پُسته خانه‌ها بخواهد پاسپورت‌های مردم را به آنان برساند. اما این‌که ضرورت تطبیق موافقت‌نامه در کلان شهرها و شهرهای نسبتا کم جمعیت چیست؟ پرسشی است که پاسخ آن نزد طرفین امضاء کنندۀ موافقتنامه است.

این موافقت‌نامه ۸ ماده دارد و در سال ۱۳۹۴ امضاء شد. اعتبار موافقتنامه یک‌سال بوده که اعتبار آن از آغاز سال مالی ۱۳۹۵ شروع گردید.

در ماده ششم ذکر شده اگر یکی از طرفین کل یا بخشی از مکلفیت‌های خود را بجا نیاورد به فسخ موافقت‌نامه اقدام می‌شود.

ریاست پاسپورت می‌گوید هیچ پاسپورت بیشتر از یک شبانه روز در اداره باقی نمی مانند و آنها مطابق به تفاهم‌نامه تمامی پاسپورت‌های درخواست کنندگان را که اسنادش به این اداره می رسد، به ریاست پست می‌فرستد. اما وزارت مخابرات با تلاش های مکرر حاضر نشد در این مورد توضیحات بدهد که چرا مشکلات در قسمت رساندن پاسپورت‌های شهروندان وجود دارد و چرا با وجود پرداخت فیس تعیین شده از سوی مردم که به صدها میلیون دالر می‌رسد، هنوز مردم صاحب پاسپورت شان نمی شود و یا ماها طول می کشد تا آنها صاحب پاسپورت‌های شان شوند.

نقیبه بارکزی

هم رسانی