بازار هلمند در کنترول کلدار پاکستانی؛ حکومت محلی به دنبال رضایت مردم است نه تطبیق قانون

۲ جدی ۱۳۹۶ هشدار

سال گذشته در چنین روزهای بود که حیات‌الله حیات، والی هلمند در دستوری به شهروندان لشکرگاه، از آنها خواست که در خرید و فروش شان از کلدار پاکستانی استفاده نکنند. این دستور والی هلمند، تنها چند روز جدی گرفته شد.  پس از حدود دو هفته دوباره بازار به دست کلدار پاکستانی افتاد و بیشتر خرید و فروش مردم حتی کم ارزش‌ترین مواد مورد ضرورت نیز با کلدار معامله شد. افغانی اکنون خریدار کمتری دارد. تاجران در این کار نقش اساسی را دارند. افرادی که تمامی اجناس شان را به دالر و کلدار خریداری می‌کنند و به کلدار می‌فروشند.

در قندهار اما این‌گونه نیست. از روزی که فرمانده پولیس قندهار گفته استفاده از کلدار در داد و ستدها بند، تا امروز کسی از آن استفاده نکرده است. باشندگان قندهار از این تصمیم جنرال قدرت مند جنوب استقبال کردند و حالا در هیچ گوشه‌ای  از شهر قندهار حتی، در ولسوالی مرزی سپین‌بولدک این ولایت نمی توان فردی را یافت که معاملات‌اش با استفاده از کلدار صورت گیرد.

دو تفاوت در دو ولایت همجوار و هم‌مرز با پاکستان، نشان از جدیت در حکومت‌داری و طرف دیگر نشان از بی پروایی در حکومت دارد. در قندهار مردم از قانون اطاعت می‌کنند و اکنون به ارز کشور خود شان عشق می‌ورزند، اما در هلمند، هیچ کسی به اندازه یک سر سوزن هم به پول افغانی ارزش نمی‌دهد و والی و دم و دستگاه‌اش نیز بی‌خیال این امر شده است. مردم هلمند از حکومت محلی انتقاد دارند که قانون را در این ولایت تطبیق نمی‌کند و هر دستوری را که صادر می‌کند تنها برای چند روز است.

عصمت یک فروشنده مواد غذایی در شهر لشکرگاه است. او می‌گوید روزانه خرید و فروش خود را با کلدار و افغانی انجام می‌دهد اما تأکید دارد که اگر فروشات یک رنگ با افغانی صورت بگیرد، آنها سود بیشتر را هم نصیب می‌شوند.

این فروشنده شهر لشکرگاه می‌گوید:” عمده‌فروشی‌ها جنس را به دالر وارد می‌کنند اما به کلدار به فروش می‌رسانند، ما هم مجبور هستیم جنس خریداری شده را به کلدار بفروشیم. اگر به افغانی بفروشیم و باز پول افغانی را کلدار کنیم و به عمده فروش بدهیم، به جای فایده تاوان می‌کنیم. ما مجبوریم از کلدار استفاده کنیم.”

بی‌پروایی حکومت محلی نسبت به تطبیق قانون

عصمت می‌گوید، کار و بار او کوچک است و اگر افغانی را به کلدار تبدیل کند در هر یک هزار افغانی، ده تا بیست افغانی تاوان می‌کند. او می‌گوید، اگر جنس را به کلدار بفروشد، هم سود به دست می‌آورد و هم حساب و کتابش روشن و واضح است. او می‌گوید:”اگر کلدار را به افغانی تبدیل کنیم در یک هزار کلدار پاکستانی پنج تا ده افغانی فایده می‌کنم.”

بسیاری از فروشندگان شهر لشکرگاه، باور دارند که اگر حکومت محلی همه را مجبور کند، تا در خرید و فروش شان از افغانی استفاده کنند، در آن صورت می‌تواند کار و بار شان را رونق داده و بدون دغدغه کار کنند.

علی محمد مظفری، فروشندۀ دیگری است که بخاطراستفاد، مردم از کلدار در داد و ستدهای شان ناراحت است. او از حکومت محلی انتقاد می‌کند که وقتی یک تصمیم نو را می‌گیرد، فقط به خاطر تبلیغات است که مقام های بالاتر از او راضی شود. به باور او بیشتر مقام‌های محلی زمانی که تازه به هلمند می‌آیند، برای این که تاجران و کارمندان ولایت را بترسانند قوانین تازه‌ای خود را وضع می‌کنند، اما همین قوانین خودشان، بسیار زود فراموش می‌شود.

علی محمد به هشدار می‌گوید:” مثل همی قانونی که والی صاحب سال پیش وضع کرد و دیگه پشتش نگشت، چند قانون دیگه ره هم سر مردم وضع کرد، اما کلش از یادش رفت. هیچ کدامش ره عملی نکرد. مردم که بالای سرِشان نظارت نباشد کارِ دلِ خوده می‌کنند.”

فروشندگان دیگر نیز به این باور اند، تا زمانی که حکومت محلی، قوانین تازه وضع کنند و آن‌را دنبال نکنند، مردم پابند قانون نیستند. به باور آنان باید از قانون نظارت شود و قانون تا زمانی که به فرهنگ در میان مردم تبدیل شود، از سوی حکومت اجرا گردد. حتی زمانی‌که قانون و اطاعت از قانون به یک فرهنگ نیز تبدیل شود، باز هم حکومت مکلف است، از آن نظارت کند و مراقب اش باشد.

فروشندگان در شهر لشکرگاه می‌گویند، آنها همیشه حاضراند که از پول افغانی استفاده کنند. اما در صورتی که حکومت بتواند عمده فروشان را نیز متقاعد سازد که داد و ستد با کلدار را متوقف سازند.

واکنش حکومت محلی و فعالان مدنی

والی هلمند اما دلایل دیگری دارد. حیات الله حیات والی هلمند می‌گوید، نا امنی‌ها در این ولایت سبب شد که نیروهای امنیتی مصروف جنگ و دفاع از مردم شوند و به کنترول بازار وقت نداشته باشند.

آقای حیات به هشدار می‌گوید:”حدود یک سال پیش دراین مورد به مردم گفتم که در خرید و فروش شان از کلدار استفاده نکنند. اما وضعیت امنیتی دراین ولایت خراب شد. نیروهای امنیتی مصروف نبرد بودند. اگر مردم مشکل نداشته باشند، ما دوباره این پروسه را آغاز می‌کنیم.

آقای والی تأکید دارد که حالا یک بار دیگر با کمک رسانه‌ها تلاش می‌کند مردم را قناعت بدهد که از پول افغانی در داد و ستدهای شان استفاده کنند. او استفاده از پول افغانی را سبب تقویت هویت افغانستان و اقتصاد افغانستان می‌داند، در حالی‌که برای عملی کردن این مساله، رضایت مردم بیشتر برایش اولویت دارد و آنچه در ولایت هلمند در جریان است، رضایت مردم یا دست کم عمده فروشان در استفاده از کلدار است و فروشندگان نیز مجبور اند از ارزِ کار بگیرند، که برای شان تاوان نداشته باشد.

فعالان مدنی اما باور دیگری دارند. تأکید آنها این است که در این گونه مسایل نباید راضی بودن و یا نبودن مردم مطرح شود. عبدالحق زواکمن یک فعال مدنی در هلمند به هشدار می‌گوید:” دولت نباید در استفاده از افغانی بجای کلدار با مردم مشوره کند. دولت باید مردم را مجبور کند از پول خود ما استفاده کنند. کلدار هویت ما نیست افغانی هویت ما است.”

این فعالان مدنی معتقد اند که هم سرحد بودن با پاکستان تاثیرات خود را دارد، اما حکومت هم وظیفه دارد تا از نفوذ و گسترش فرهنگ بیگانه آن هم در این‌گونه موارد جلوگیری کند. آقای زواکمن می‌گوید، حکومت اگر ولسوالی را نمی تواند کنترول کند، دست کم مردم را در شهر لشکرگاه و مراکز ولسوالی‌ها مجبور به استفاده از افغانی بکند.

فعالیت های غیرقانونی در ولایت هلمند تنها در استفاده از کلدار نیست. این ولایت به دلیل نا امنی گسترده و کشت گسترده تریاک، همواره شاهد فعالیت‌های گسترده غیرقانونی در بخش‌های مختلف است. آنچه در هلمند در مقایسه به ولایت قندهار تفاوت وجود دارد، بی‌پروایی حکومت محلی نسبت به تطبیق قانون است. چیزی که هم فعالان مدانی و هم نمایندگان مردم در شورای ولایتی از آن انتقاد دارند.

با آن‌که در مرکز لشکرگاه هنوز شماری از فروشنده‌گان در معاملات روزانه‌شان از پول‌های ۱۰۰، ۵۰۰ و ۱۰۰۰ روپه‌گی کلدار پاکستان استفاده می‌کنند، اما گفته‌های نیز وجود دارد که در ولسوالی‌های مرزی این ولایت، پول‌های ۱، ۵ و ۱۰ روپه‌گی کلدار پاکستانی نیز استفاده می‌شود و از افغانی هیچ خبری نیست.

عبدالعزیزصفدری  

هم رسانی