جنرال دوستم پس از چهارده ماه تبعید به کابل باز گشت

۳۱ سرطان ۱۳۹۷ هشدار

سرانجام جنرالِ بزرگ شمال افغانستان پس از حدود ۱۴ ماه دوری از افغانستان و زندگی در تبعید در کشور ترکیه، با تشریفات ویژه، دوباره قدم به خاک افغانستان گذاشت. او در پی اعتراضات گسترده ده‌ها هزار نفر از هوادارانش در ولایات شمالی افغانستان که ۲۰ روز پیاپی برای برگشت او در گرمای سوزان تابستان اعتراض کردند و شعار سرداند، به کابل بازگشت.

تظاهراتی که به باور خیلی‌ها، نقش اصلی را در بازگشت جنرال دوستم بازی کرده است. اما چی شد که بازوی راست رئیس جمهور غنی ناگزیر به ترک کشور شد و بربنیاد گزارش‌ها، باری، دولت به هواپیمای حامل جنرال دوستم نیز اجازه نشست در خاک افغانستان را نداد؟

نزدیک به یک و نیم سال پیش، احمد ایشچی، والی پیشین ولایت جوزجان و رقیب سیاسی جنرال دوستم ادعا کرد که او از سوی افراد این جنجالی ترین چهره سیاسی افغانستان ربوده شده سپس مورد شکنجه قرار گرفت و در گام نهایی هم از سوی جنرال دوستم، معاون نخست ریاست جمهوری و افرادش مورد تجاوز و آزار جنسی قرار گرفته است.

رویدادی که تا چند ماه، به یکی از خبرهای داغ افغانستان تبدیل شده بود و خیلی‌ها تاکید داشتند که بدون درنظر داشت جایگاه افراد، باید به چنین قضایای بدون تبعیض رسیده‌گی شود. حزب جنبش ملی و معاونت اول ریاست جمهوری نیز هربار این ادعا را رد کرده و آن را یک اتهام بی‌بنیاد دانستند.

هرچند دادستانی کل در واکنش به این رویداد، شماری از محافظان آقای دوستم را بازداشت کرد و پرونده آن را زیر بررسی گرفت. روز گذشته سخن‌گوی رئیس جمهور نیز گفت که نهادهای عدلی و قضایی افغانستان به پرونده آقای دوستم رسیده‌گی خواهد کرد.

هرچند در زمان ترک افغانستان، حزب جنبش گفته بود که به هدف درمان، معاون اول راهی ترکیه شده است، اما این سفر به ماه‌ها تبدیل شد و باری، جنرال دوستم گفت که برخی‌ها هستند که مانع برگشت اش می‌شوند.

چنانچه چند ماه پس از رفتن به ترکیه، جنرال دوستم تلاش کرد تا بعد از سفرش به ازبکستان، وارد خاک افغانستان شود، اما حکومت به هواپیمای حامل او اجازه فرود را در مزار شریف نداد. از همین‌رو ناگزیر شد تا دوباره به ترکیه برگردد.

آقای دوستم اما سرانجام لحظات پیش به کابل رسید و شماری از مقام‌های ارشد کنونی و پیشین حکومت به استقبال او تا زیر بال هواپیما رفتند و به او خوش آمد گفتند. محمد محقق، احمد ضیا مسعود و عطا محمد نور والی پیشین بلخ که از متحدان اصلی آقای دوستم هستند، او را در میدان هوایی کابل پذیرایی کردند.

اما آنچه مهم است این برگشت به آسانی به دست نیامده و حاصل گفتگوهای نفس‌گیر، چانه‌زنی و تظاهرات خستگی‌ناپذیر بست روزه ده‌ها هزار هوادار آقای دوستم بوده است. چنانچه در نزدیک به سه هفته گذشته هوادارن جنرال دوستم، لحظه‌ای دست از اعتراضات برنداشتند و تا برآورده شدن‌ خواست‌شان تظاهرات کردند و هر روز نیز دامنه اعتراضات شان را وسیع‌تر و گسترده تر از دیروز می‌کردند. امروز نیز ولایات شمال شاهد اعتراضات گسترده هواداران آقای دوستم هست.

حکومت نیز که ظاهرن با این تظاهرات‌های گسترده به شدت زیر فشار قرار گرفت، درِ گفتگوها برای بازگشت جنرال دوستم را با فرستادن سرور دانش، معاون دوم ریاست جمهوری به ترکیه باز کرد. این گفتگو بیش از یک هفته ادامه داشت تا این‌که روز گذشته، سخن‌گوی ریاست جمهوری اعلام کرد، جنرال دوستم با حفظ صلاحیت‌هایش دوباره به کشور باز می‌گردد.

هرچند با تمام این شواهد، متوسل به پنهان‌کاری شد و گفت که چون روند درمان معاون اول پایان یافته به کشور باز می‌گردد. حرفی که زده شد ظاهرن هیچ کسی به آن باور نکرد؛ حتی قوی‌ترین هوادارن ریاست جمهوری. زیرا همان ابتدا رولا غنی پرده از نیت ارگ ریاست جمهوری برداشته بود. خانم غنی در یک نشستی در امریکا گفته بود که آقای دوستم به ترکیه تبعید شده است.

حالا که جنرال دوستم به افغانستان بازگشته، هنوز جزئیات توافقاتش با ریاست جمهوری فاش نشده، اما گفته شده که اتهام‌هایی که بر او وارد است، بررسی خواهد شد. اتهام‌هایی که سبب تعبید ناخواسته او شد و حالا آنگونه که حکومت می‌گوید قرار است دوباره از سر گرفته شود.

پرونده‌ی که پی‌گیری آن تبدیل به یک موضوع حیثیتی برای حکومت اشرف غنی شده و از سوی هم تطبیق‌اش تبدیل به یک کابوس. زیرا جنرال دوستم این بار با قدرت بیشتر به افغانستان بازگشت و اعتراضات هوادارانش در بیست روز گذشته نشان داد که او تا چه اندازه از نفوذ مردمی برخوردار است.

زکریا حسنی

هم رسانی