قمار بانوانِ کارآفرین در بازار شکننده تجارت افغانستان

۱۸ اسد ۱۳۹۷ هشدار

یک بانوی میان‌سال و خوش‌لباس درحالی که لباس رنگی دست‌دوز خودش را به تن کرده، در کارگاه‌‌اش نشسته و در میان انبوهی از لباس‌های نیمه‌سنتی و نیمه‌مدرن افغانی، در مورد طرح تازه‌ی لباس عروس با شوهرش صحبت می‌کند. محسنه ثاقب، بانوی کارآفرینی است که یک سال پیش شرکت تولیدی لباس جامه را به کمک شوهر و دخترش در کابل ایجاد کرد. این بانوی کارآفرین با تمرکز بر مدرن‌سازی لباس‌های سنتی افغانی، در تلاش است تا جامه را به یک برند لباس در افغانستان بدل کند؛ هرچند می‌گوید از همین حالا جامه برند شده است.

در وضعیت نابسامان و رو به رکود تجارت‌های کوچک در افغانستان، بانوان علاقمند به تجارت و کارآفرینی، همت پیشه کرده و همانند محسنه ثاقب برای خودکفایی اقتصادی، گام نخست را برداشته اند. محسنه ثاقب در مورد تجارت‌اش می‌گوید:” این تجارت خانوادگی ما است. من به عنوان مسئول، دخترم به عنوان معاون و شوهرم نیز به عنوان مشاور در این شرکت فعالیت می‌کنیم. در شروع تجارت‌مان، ما تنها یک خیاط داشتیم اما پس از یک‌ونیم سال، حالا با افتخار می‌توانم بگویم که بیش از ۲۰ تن در اینجا کار می‌کنند که ۸۰ درصد آنان بانوان اند.”

در جامعه‌ی سنتی و ناامنی چون افغانستان، کار به عنوان یک کارآفرین بانو، همیشه کار آسانی نیست. هرچند هم مردان و هم بانوان کارآفرین با دشواری‌هایی چون ناامنی، هزینه زیاد و مالیات بالا رو به ور اند، اما بانوان کارآفرین افزون بر این چالش‌ها، دردسرهای بیشتری برای رویارویی با آنان دارند.

محسنه ثاقب در مورد چالش‌های که بر سر راه بانوان کارآفرین موجود است می‌گوید:” بانوان زیادی است که عاشق کار کردن هستند. آنان استعداد نیز دارند، اما شاید خانواده، شاید خویشاوندان و شاید هم خانواده‌ی شوهرشان اجازه چنین کاری را به آنان نمی‌دهند.”

اما با وجود تمام این چالش‌ها، بانوان زیادی اند که چشم بر این دشواری‌ها بسته اند و برای کار کردن تلاش می‌کنند. همانند مسعوده شیرزاد، دختر جوانی که با سرمایه‌گذاری پول عروسی‌اش، یک مرکز فرهنگی را در کابل ایجاد کرده است.

در این مرکز فرهنگی، صنف‌های آموزش موسیقی، نقاشی، تیاتر، مدلینگ، عکاسی و فیلم‌برداری دایر می‌شود.

کافه‌ی آرام همراه با موسیقی زنده، حال و هوای این مرکز را خاص‌تر ساخته است.

این مرکز فرهنگی که تمام پول عروسی مسعوده بر آن هزینه شده، برای مسعوده خیلی عزیز است و با اهمیت. او در این مورد آغاز این تجارت می‌گوید:” در نخست این مسئله به ذهن‌ ما رسید که شاید هیچ‌گاهی و یا هم خیلی دیر این پول را دوباره به دست بیاریم.”

مسعوده وقتی به اینجا می‌رسد، می‌خندد و چنین ادامه می‌دهد:” اما تجارت یک قمار است و ما این قمار را زدیم.”

اما وقتی مسئله، روی سرمایه برای آغاز یک تجارت کوچک می‌چرخد، شاید این تنها مسعوده نباشد که قمار زده باشد. چنانچه کمی دورتر از مرکز فرهنگی مسعوده، قهوه‌خانه‌ی کوچکی در نزدیکی یکی از مناطق پرجمعیت غرب کابل ایجاد شده است؛ زیر نام قهوه‌خانه سمپل یا ساده.

این قهوه‌خانه توسط دختر جوانِ دیگری به نام مینا رضایی ایجاد شده و مدیریت می‌شود. قهوه خانه سمپل درحالی پا در میدان رقابت با قهوه‌خانه‌ها و رستوانت‌های اطرافش گذاشته که بنیان‌گذار آن سرمایه‌اش را به دشورای به دست آورده است.

مینا رضایی مسئول این کافه کوچک اما شیک می‌گوید:”وقتی که تجارت‌ام را آغاز کردم هیچ چیزی نداشتم. من در جای دیگری نیز وظیفه دارم و فعلا نیز دارم چون باید تجارت ام را (از لحاظ مالی) پشتیبانی کنم. می‌دانم که شرایط، شرایط خوبی نیست و تجارت من هم یک تجارت نوپا است و وقت می‌برد تا سر پا شود.”

اما در کنار سنتی که تاکنون برضد بانوان استفاده شده است، ناامنی نیز بر چالش‌هایی که سد راه بانوان قرار می‌گیرند افزوده است. روند پراصطکاکی که تبدیل شدن به یک کارآفرین زن را دشوار ساخته است.

مینا رضایی در مورد ناامنی و تاثیر آن بر تجارت بانوان می‌گوید:” ناامنی‌ها تاثیر منفی‌ خوده می‌گذاره. مثلا وقتی که یک انفجاری شود، یک اتفاق بدی بیفته؛ مثلا مردم شاید زیاد نیایند بیرون، کمتر بیایند و شهر خلوت شود.”

اما باوجود تمام این دشواری‌ها، اتاق تجارت و صنایع افغانستان می‌گوید که کار‌آفرینان بانو در کارشان موفق ظاهر شده اند. طعم موفقیتی که زخم‌های سال‌ها سرکوب شدن، تعصب جنسیتی و محرومیت را درمان خواهد کرد.

زکریا حسنی

هم رسانی