از کتاب خاطرات جان‌کری: دستم را بر شانه‌اش گذاشتم و گفتم اشرف ! تو رئیس جمهور خواهی بود

۲۰ سنبله ۱۳۹۷ هشدار

کتاب خاطرات جان کری وزیر خارجه پیشین امریکا که یک بخش آن به انتخابات ۲۰۰۹ و انتخابات جنجالی ۲۰۱۴ افغانستان نیز اختصاص یافته است، از چاپ برآمد.

جان کری از دیپلمات‌های برجسته امریکایی است که در افغانستان به قدر کافی همه او را می شناسند و بسیاری ها از او به عنوان پدر حکومت وحدت ملی یاد می‌کنند. پا درمیانی و چانه‌زنی‌های او در سال ۲۰۱۴ سبب شد که از افغانستان از رفتن به یک جنگ تمام عیار داخلی نجات یابد.

هر چند رادیو صدای امریکا که گزارشی را در مورد کتاب آقای کری نشر کرده یاد آوری کرده است که در این کتاب کمتر به مسایل افغانستان پرداخته شده است، اما نکات قابل تأملی نیز در این یاد آوری کوتاه است که نشر آن در آستانه انتخابات دیگر افغانستان، قابل تأمل است.

در این کتاب از او مداخله‌هایش در جنجال‌ انتخابات سال ۲۰۰۹ افغانستان نیز یاد آوری کرده است.

صدای امریکا که این کتاب را مرور کرده، نوشته است که جان کری در مورد دیدارش با کرزی نوشته است: “یکبار کرزی چشم در چشمم دوخت و گفت، «جان من نمی توانم که ۲۵۰ هزار رای پشتون‌ها را باطل کنم. من زنده نخواهم ماند.” او از اطاق بیرون شد تا به تلفن جواب بدهد، اما من فکر کردم که او می‌خواست حرف‌هایش طنینی برجا بگذارد و خودش را برای حربه‌ی بعدی آماده کند. رویم‌ را به طرف معاون سفیر ما، فرنک ریکاردونی، که یک کارمند فوق العاده وزارت خارجه و از مدفورد ماساچوست بود،‌ کردم. او رک و راست صحبت می کرد. «فرنک، آیا واقعاً ۲۵۰ هزار آرای پشتون ها باطل شده است؟» فرنک تبسم نموده جواب داد «نه، بیشتر مثل ۲۵ رای پشتون است که هرکدام آنها ۱۰۰۰۰ برگه انداخته است».”

ظاهرن جان کری در این کتاب‌اش در بخش مربوط به افغانستان، به انتخابات ۲۰۱۴ ریاست جمهوری بیشتر تمرکز کرده است. انتخاباتی که تیم تحول و تداوم متهم به تقلب‌های گسترده شدند و افغانستان نزدیک بود به بحران برود.

جان کری در کتابش نوشته است، برای امریکا هم عبدالله و هم اشرف غنی بهتر از کرزی بود، اما این کشور از هیچ یک از دو نامزد حمایت نمی‌کرد. جان کری در مورد اشرف غنی نوشته است:”غنی یک پشتون ناسیونالیست طرفدار غرب بود که از زبانش اصطلاحات تکنوکراتیک می‌بارید. در حالی که بیشتر کارش را در بانک جهانی در امریکا کرده بود، غنی در پیوستن با سیاسیون محلی مشکل داشت. او مغز عالی داشت اما سیاست‌مدار کم تجربه‌یی بود. بعضی اوقات او در واکنش مایل به افراط می‌شد. او همچنان یک مرد شدیداً منحصر به خودش بود و به مدیریت کوچک تمایل داشت که همیشه به نفع‌اش تمام نمی شد.”

اما این سیاست مدار فوق العاده امریکا در مورد عبدالله عبدالله این گونه نوشته است:” عبدالله عبدالله شخص آرام و نرم زبان بود. او دیدگاه تکنوکراتیک غنی را نداشت، اما همیشه از اوضاع درک خوبی داشت. او در ساخت ائتلاف مهارت داشت و می‌دانست که چگونه در عقب صحنه کار کند. او یک سیاست‌مدار خوبی بود.”

جان کری در کتاب خاطراتش گفته، مشکل اساسی این بود که دور دوم انتخابات به یک افتضاح تمام عیار مبدل شده بود. او یاد آوری گفته است:”به فکر ما، هر طوری که نتایج را آزمایش کردیم، غنی برنده بود. اما اتهامات تقلب و بی نظمی ها بر چیزی که می‌شد آنرا یک لحظه کامیابی برای مردم افغان نامید، بر فضای سیاسی افغانستان سایه افگنده بود.”

وزیر خارجه پیشین امریکا در مورد هشدارها و پیامدهای که احتمالا اگر غنی برنده اعلام می‌شد گفته است که حامیان قدرت مند عبدالله خطر جدی بودند که احتمال داشت افغانستان را به سمت کشمکش‌های داخلی ببرد. او نوشته است:”در جولای، یکی از حامیان کلیدی عبدالله تهدید به ایجاد حکومت موازی در دوازده تا چهارده ولایت نمود. این حامی کلیدی عبدالله، والی پیشین بلخ عطا محمد نور بود که حالا منتقد و مخالف عبدالله است.”

او از این که دیپلمات‌های امریکایی نگران اوضاع افغانستان بوده است، حرف زده و یادر آوری کرده است، که سفیر امریکا در کابل برای او استدلال می‌کرد که خطر کودتاه واقعی است.

با این حال اما او گفته است، در آن زمان که به یک مرحله حساس از گفتگوها نزدیک می‌شدند، طرح ایجاد یک حکومت ائتلافی از سوی آقای غنی مطرح شده است. او گفته است که من همیشه حدس می زدم که غنی از محبوبیت این ایده آگاهی داشت.

آقای جان کری نوشته است که من به طرف غنی نگاه کرد، دستم را بر شانه اش گذاشته و گفت:”اشرف! تو رئیس جمهور خواهی بود. عبدالله با تو در تطبیق یک اجندای مشترک کمک خواهد کرد، اما تو باید در انتقال واقعی قدرت به او راضی باشی و به او فرصت حکومت‌داری مشترک را بدهی، زیرا این کار به نفع کشور است.

ظاهرن اکنون که چهار سال از این وضعیت می‌گذرد، غنی آنگونه که طرفداران قصر سپیدار مدعی اند، به هیچ یک از تعهداتش عمل نکرده و حتا این پیش‌نهاد آقای کری را که در آن زمان پذیرفته بود، نیز عملی نکرده و به آن پشت پا زده است.

صدای امریکا در گزارشش نوشته است که جان کری در آخر یاداشت‌هایش از افغانستان نوشته است که به آینده این کشور خوشبین است:”افغانستان امروزی با آزمون‌های بزرگ اقتصادی و امنیتی روبرو است، اما شانس شناخته شدن به حیث یک کشور، نه فقط یک جنگ، را دارد. دیپلماسی که [افغانستان] را تا این حد آورد، ارزش اش را داشت.”

هم رسانی