یک روز تا پایان کارزارهای انتخاباتی؛ به شکایت‌ها رسیدگی خواهد شد؟

۲۴ میزان ۱۳۹۷ هشدار

به پایان کارزارهای انتخاباتی نامزدان پارلمان نزدیک می‌شویم. یک موضوع مهم پیرامون این مرحله بررسی تخلفات نامزدان از قانون انتخابات و معیاری‌هایی است که باید در پیکارهای انتخاباتی رعایت شود. برای بررسی و رسیدگی به  شکایت‌ها و تخلفات انتخاباتی، نهاد رسمی وجود دارد و این نهاد، کمیسیون رسیدگی به شکایت‌های انتخاباتی است که در قانون انتخابات مسئول رسیدگی به تمامی شکایت‌ها در روند انتخابات، دفاع از حقوق کاندیدان، رای شهروندان و ارزش‌های دموکراسی می‌باشد.

کمیسیون شکایت‌های انتخاباتی می‌گوید به طور کلی در دو مرحله به شکایت‌ها رسیدگی می‌شود. یک مرحله‌ی رسیدگی به تخطی‌ها و شکایت‌ها، مربوط به پیش از زمان کارزارهای انتخاباتی است و دیگر ی رسیدگی به شکایت‌ها و تخطی‌هایی است که در جریان کارزارهای انتخاباتی صورت می‌گیرد.

عمده‌ترین تخلفات پیش از کارزارهای انتخاباتی، شروع کمپین‌ پیش از زمان قانونی آن می‌‎باشد. شماری زیادی از نامزدان این دور پارلمان  کمپین‌های شان را پیش از وقت آغاز کرده بودند. کمیسیون شکایت‌‎های انتخاباتی در این مرحله ۱۳۳ مورد تخلف را شناسایی کرده بود و پیش از شروع کارزارهای انتخاباتی گزارش داد که به ۸۹ مورد این تخلفات رسیدگی صورت گرفته است نامزدان متخلف به پرداخت جریمه از ۵ هزار افغانی تا ۱۰۰ هزار  افغانی گردیده اند و تعدادی شان تا ده روز از پیکارهای انتخاباتی محروم شده اند.

از شروع کارزارهای انتخاباتی تاکنون نیز بیشتر از ۲۰۰ شکایت به کمیسیون رسیدگی به شکایت‌های انتخاباتی گزارش داده شده که به گفته کمیسیون شکایت های انتخاباتی به بخشی از این شکایت‌ها نیز رسیدگی شده است. کمیته رسانه‌‌ها در کمیسیون انتخابات دیروز  اعلام کرد که ۵۲  نامزدی که مرتکب تخلفات گردیده اند به پرداخت کمتر از ۱۰۰ هزار افغانی جریمه شده‌اند.

انتخابات یک روند اجتماعی است که رسیدگی به آن از سوی سازمان‌ها و نهادهای اجتماعی ممکن است. به دلیل اهمیت سیاسی و بُعد رقابتی  که در انتخابات وجود دارد انتخابات در مقایسه با روندهای اجتماعی دیگر با تخلفات و جنجال‌های متنوع و فراوان همراه می‌باشد. یک سازوکار برای دموکراتیک برگزار شدن انتخابات و تامین عدالت این است که انتخابات در پرتو قانون، عادلانه برگزار شود و روند آن نیز مطابق قانون عملی گردد. سازوکار مهم در این بخش که ضامن حفظ سلامت انتخابات و دفاع از حقوق نامزدان و رای دهندگان می‌شود نظارت از اجرای انتخابات و رسیدگی به تخلفات و شکایت‌ها است. اگر روندهای دیگر انتخابات قانونی و هنجارمند اجرا شود؛ اما در بخش نظارت و رسیدگی به شکایت ها  اشکال به‌وجود آید و رسیدگی درست و عادلانه نشود انتخابات را به عنوان سازوکار دموکراتیک که ضامن دفاع از حقوق شهروندان و نقش آنها در سرنوشت سیاسی شان می‌باشد را ضربه می‌زند.

اگر نگاهی به انتخابات‌های  گذشته افغانستان بنمایم با آن که برای برگزاری انتخابات هزینه‌های هنگفت به مصرف می‌رسد و نهادهای مختلف داخلی و خارجی  در روندهای انتخابات افغانستان دخیل اند و هزاران نیروی انسانی موظف به سرانجام رساندن  انتخابات می‌شوند اما با این هم در هر انتخابات افغانستان به شکایت‌ها و تخطی‌ها رسیدگی قناعت بخش صورت نگرفته و تمامی جنجال‌ها و بحران‌های که از دامن انتخابات برخواسته به این مشکل نیز بر می‌گیرد.

کمیسیون شکایت های انتخاباتی مطابق به قانون انتخابات نهاد رسمی و دایمی می باشد که مسئول رسیدگی به شکایت های انتخاباتی است. جدای از اینکه نیت‌ها و اراده در هجده سال گذشته در درون حاکمیت به این هدف متمرکز بوده است که کمیسیون‌های انتخاباتی ضعیف باشند تا زمینه‎ی دخالت در نتایج انتخابات به نفع حکومت و مقام‌هایی در سطح رهبری آن فراهم گردد و تلاش‌هایی نیز صورت گرفته که اعضای  کمیسیون شکایت های انتخاباتی افراد غیر متعهد، وابسته و ضعیف باشند اما کمیسیون رسیدگی به شکایت‌های انتخاباتی صلاحیت رسمی دارد و در نمایندگی‌های ولایتی آن ده‌ها کارشناس حقوقی و تخنیکی وظیفه اجرا می‌کنند و برای رسیدگی به شکایت‌ها در انتخابات  بیش از ۲۰۰ کارشناس حقوقی استخدام شده اند و میلیون‌ها افغانی هزینه کارکرد این کمیسیون می‌گردد. انتظار این است که به شکایت‌ها و تخلفات در انتخابات امسال بهتر از گذشته توجه و رسیدگی‌ کند.

شرکت در انتخابات که  براساس شناسنامه  صورت می‌گیرد اینکه چه برتری دارد و چقدر در شفافیت انتخابات کمک می‌کند سرجایش؛ اما بازار خرید و فروش شناسنامه‌های برچسب دار را گرم کرده است این از تخطی‌های بزرگی است که نتایج انتخابات را متاثر خواهد کرد. گزارش های وجود دارد که بعضی نامزدان پول‌های هنگفتی برای خرید شناسنامه‌ها به مصرف رسانده اند.

صف آرایی  نامزدان انتخابات نشان می‌دهد که در انتخابات پارلمانی امسال از  طیف های مختلف اجتماعی نامزد وجود دارد و در این میان  نامزدانی با مصرف پول‌های هنگفت و تبلیغات گسترده در رسانه‌ها تلاش می‌کردند که نتایج انتخابات را به نفع شان رقم بزنند. تبلیغات و کارزارهای انتخاباتی حق همه ای نامزدان می‌باشد اما باید زمینه‎ی آن ناعادلانه نباشد. نامزدان بسیاری از طبقه سرمایه‌دار و متمول در کارزارهای انتخاباتی میلیون‌ها افغانی بیشتر از معیار تعیین شده‎ی کمیسیون انتخابات که رقم بلند آنرا دو میلیون و ۹۵۰ هزار افغانی قید کرده است به مصرف رسانده اند که در شروع کارزارهای انتخاباتی نگرانی‌هایی گسترده را در نزد نمایندگان پارلمان به‌وجود آورد و شمار زیادی از نامزدان در شهر کابل و شهرهای بزرگ  دیگر شکایت کردند که حتا فضا برای نصب عکس‌های شان باقی نمانده است.

هزینه یک دقیقه تبلیغات درتلویزیون های مشهور ۱۰۰۰ دالر می‌باشد. بسیار اند نامزدانی که از این طریق تبلیغات شان را انجام می‌دهند و از شروع کارزارهای انتخاباتی پیوسته تبلیغات آنها هر شب و روز نشر می‌شود و در کنار آن این نامزدان بیشتر از دیگران تصاویر بزرگ و کوچک شان را منتشر کرده اند و همایش‌های پر مصرف دیگر را نیز برگزار نموده اند. رسیدگی به این تخلفات از وظایف اصلی کمیسیون شکایت‌های انتخاباتی و کمیته رسانه‌های کمیسیون انتخابات است. همچنان به  تخلفاتی که در روز رای دهی و مرحله‎ی شمارش آرا صورت خواهد گرفت نیز باید رسیدگی شود. این همه آزمون بزرگی فراراه نهادهای انتخاباتی است که باید از پس این آزمون سر فراز بیرون شود و شفافیت در انتخابات را تامین کنند.

 پرسش مهم دیگر  این است آیا ما شاهد رسیدگی بهتر به شکایت‌ها و تخلفات انتخاباتی در انتخابات پیش رو خواهیم بود اگر صورت می‌گیرد چگونه کمیسیون‌های انتخاباتی قادر خواهند بود که حقوق نامزدانی که فرصت‌های برابر را در کارزهای انتخاباتی نیافته اند را تلافی می‌کنند و نامزدانی را که با توزیع پول و خرید شناسنامه‌ها رای بیشتر بگیرند را شناسایی و از فهرست نتایج نهایی انتخاباتی بیرون می‌کنند؟ در گذشته چنین نبوده است. اما پاسخ واقعی این پرسش‌ها در نتایج انتخابات و چگونکی کارکرد کمیسیون های انتخاباتی معلوم خواهد شد.

بشیر یاوری

هم رسانی