ایران دومین حامی طالبان افغانستان؛ برای ولایت فقیه استفاده از هر ابزاری مجاز است

۱۰ قوس ۱۳۹۷ هشدار

دولت آمریکا ایران را متهم به حمایت نظامی از طالبان کرده، می‌گوید دولت ایران به گروه نظامیان شیعه در یمن موشک‌های هوایی فرستاده و سلاح‌های ضد تانک که مارک ایرانی داشته را در اختیار طالبان نیز گذاشته است. آمریکا می‌گوید دولت ایران از سال ۲۰۰۷  با طالبان کمک نظامی نموده است.

این ادعاها را مقام های نظامی حکومت افغانستان نیز بارها مطرح کرده اند. در سال‌های گذشته چندین بار گزارش‌های از قول مسئولان نظامی در افغانستان  به نشر رسیده که سلاح‌های به جا مانده از طالبان در جریان جنگ در ولایت هلمند و ولایت فراه، تولید کشور ایران بوده است.

حکومت کابل همواره همسایه های این کشور را متهم به دخالت و دامن زدن به ناامنی در افغانستان کرده است. در این میان بیشترین انتقادها متوجه پاکستان است. رهبران حکومت افغانستان می‌گویند پاکستان از طالبان حمایت می‌کند. رهبران طالبان در این کشور به سر می‌برند و مراکز تربیه افراد این گروه در پاکستان فعالیت دارند. ظاهرا برای این ادعا اسناد بسیار به گونه گسترده وجود دارد.

به غیر از پاکستان، ایران دومین کشور همسایه افغانستان است که متهم به دخالت در امور افغانستان است. دولت ایران به گونه‌های مختلف در پی‌نفوذ سیاسی خود در افغانستان بوده و از طریق برنامه‌های فرهنگی و سیاسی برای سیاست‌ها و برنامه‌هایش جا باز می‌کند.

بارها نگرانی‌هایی مطرح شده که دولت ایران از طالبان حمایت می‌کند؛ اما مقام‌های نظامی افغانستان گفته اند که در این مورد تحقیق می‌شود. به طور رسمی دولت افغانستان اعلام نکرده که ایران از گروه طالبان حمایت نظامی می‌کند.

در نتیجه کودتای هفتم ثور ۱۳۵۷ که حکومت وابسته به شوروی با شعار کمونیستی در افغانستان به‌وجودآمد، یک سال بعدِ آن مذهب‌گرایان در ایران به قدرت رسیدند. آنها نظام بسته مذهبی را با تئوری ولایت فقیه به وجود‌ آوردند. نظام ولایت فقیه مبتنی به مذهب شیعه بوده که در این الگوی نظام سیاسی، حق رهبری سیاسی منوط به قشر مذهبی به نام فقیه و مجتهد انحصار می‌شود و این قشر حق انتخاب کردن نماینده ولی فقیه دارد و تنها ولی فقیه حق رهبری سیاسی و مذهبی جامعه تشیع را دارد، نه نخبگان سیاسی غیر مذهبی و حتی نخبگان مذهبی که فقیه نباشند.

این نظام سیاسی مذهبی، الگوی حاکمیت مطلق مذهبی شیعه در موازی با حاکمیت مطلق مذهبی سنی عربستان سعودی است. هر دوی آنها از این‌که ادعای حاکمیت دینی و دفاع از اسلام می‌نماید وجه مشترک دارند. هر دو، الگوی نظام استبدادی بر پایه مذهب است. هر دوی این نظام مذهبی، برای سیادت جوامع اسلامی باهم رقابت دارند و نظام‌های تمامیت‌خواه اند.

دولت اسلامی عربستان سعودی و دولت جمهوری ولایت فقیه ایرانی از هرنوع افراط‌‌گرایی مذهبی برای گسترش نفوذ و اهداف سیاسی شان استفاده می‌کنند. حتی از دامن این حاکمیت‌های مطلق‌گرایی مذهبی،گروه‌های مانندِ داعش، طالبان، حزب الله و … برای بربادی کشورهای اسلامی به میان آمده اند.

این حاکمیت‌های مطلق‌گرای مذهبی نقش امپراطور را میان کشورهای اسلامی بازی می‌کنند. شیعه‌گرایی برای ولایت فقیه ایرانی و سنی‌گرایی برای عربستان سعودی، دستاویز قوی برای گسترش قلمرو این امپراطوری‌های مذهبی و سیاسی است.

دولت عربستان سعودی و دولت ولایت فقیه ایرانی نزدیک به چهل سال است در افغانستان برنامه‌های سیاسی و مذهبی شان را تعقیب می‌کنند. هر دو کشور از ترویج افراط‌گرایی مذهبی در افغانستان سود می‌برند. عربستان سعودی و پاکستان طالبان را به وجود آورند و در زمان حاکمیت این گروه عربستان و پاکستان اولین کشورهای بودند که این گروه را به رسمیت شناختند.

ایران در میان شیعیان افغانستان، شیعه‌گرایی را ترویج می‌کنند، در حالی که شیعه‌گرایی برای شیعیان افغانستان درد سرهای بزرگ به ‌وجودآورده و هرگز برای این جامعه مفید نبوده است.

سردمداران ولایت فقیه ایرانی و عاملان آن می‌دانند تقویت طالبان هرگز به نفع موجودیت نظام ولایت فقیه و حفظ مرزهای ایدئولوژیک آن در افغانستان و کشورهای منطقه نیست و دولت ایران نیز انکار می‌کند که از طالبان حمایت می‌کند؛ اما عملکرد این نظام درگذشته نشان می‌دهد که اگر ضرورت احساس کند هرچند که طالبان برای موجودیت نظام ولایت فقیه و مرزهای ایدئولوژیک آن خطر محسوب می‌شود، از این گروه نیز حمایت کند.

دولت افغانستان باید این مسأله را که دولت ایران از طالبان حمایت نظامی می‌کند را جدی بگیرد و نگذارد که ایران نیز مانند پاکستان در افغانستان طالبان را محور قرار داده و از این گروه برای مقابله با حاکمیت افغانستان کار بگیرد.

ممکن است دولت ولایت فقیه ایران برای بقای خود حمایت ازگروه طالبان را گزینه مناسب برای بی‌ثباتی افغانستان انتخاب کرده باشد؛ اما نتیجه این رویکرد تقویت نفوذ طالبان و تفکر طالبانی است که برای مردم افغانستان و ایران و منطقه خطر جدی است.

بایا صفدری

هم رسانی