تلاش برای صلح، بدون حضور جدی زنان، جوانان و جامعه مدنی امید بخش نیست

۲۱ قوس ۱۳۹۷ هشدار

تلاش‌های حکومت برای آمادگی مذاکره با طالبان، با گذشت هر روز بیشتر می‌شود. بورد مشورتی صلح قراراست به زودی کارش را شروع کند. در رهبری این بورد پانزده نفر از مقام‌های دولتی و هفده نفر دیگر از رهبران سنتی و جهادی و افرادی که سابقه جهادی دارند، جای داده شده اند.

هرچند در ترکیب این بورد کمیته‌های تحت عنوان “کمیته زنان نخبه”، “کمیته نمایندگان جوانان”، “فعالان مدنی و فرهنگی” در نظر گرفته شده؛ اما این کمیته‌ها نقش چندان مهم را در این بورد ندارند.

نقش اصلی در بورد مشورتی صلح را اعضای آن دارد که سبب نگرانی بیشتر شده است. آنها کسانی اند که درجه تعهدمندی آنها به ارزش‌های قانون اساسی، آزادی بیان، حقوق زنان و آزادی‌های اجتماعی قابل اعتماد نیست.

چگونگی گزینش اعضای بورد مشورتی صلح نشان می‌دهد که رئیس جمهور برخلاف ادعایش که می‌گوید میراث‌دار شاه امان الله است که نوگرایی در افغانستان با کارنامه او گره خورده است. کسانی را در محور مذاکرات صلح قرار می‌دهد که در مذکرات با طالبان به ارزش‌های جدید و اینکه افغانستان گام‌های تجدد را موفقانه و نهادینه‌تر بردارد، برای آنها مهم نیست، کارنامه سیاسی آنها در چهل سال گذشته سبب وضعیت کنونی افغانستان شده است.

در میان اعضای بورد مشورتی صلح کسانی هم هستند که از نظر فکری با “نظام طالبانی” به گونه‌ای دیگر باورمند بوده و احتمال اینکه مشوره و نقش آنها در روند مذاکرات صلح، دستاوردهای هفده سال گذشته را متاثر کند و با کنار آمدن طالبان، نظام طالبانی به گونه‌ی دیگر برمردم افغانستان تحمیل شود، با قوت وجود دارد.

انتقاد از نادیده گرفتن طیفی از سیاسیون و فعالان مدنی و و مدافع حقوق زنان که متعهد به ارزش‌های مانندِ حقوق زنان، حقوق شهروندی، دموکراتیک بودن نظام سیاسی،تکثرگرایی، که افغانستان به این ارزش‌ها نیاز دارد، از دیروز تاکنون بیشتر شده است.

امروز حبیبه سرابی معاون شورای عالی صلح و از زنان فعال در نشستی که در مورد نقش زنان در روند صلح برگزار شد، انتقاد کرد که در بورد مشورتی صلح، نقش زنان نادیده گرفته شده و تنها دو خانم که در این بورد گرفته شده اند به دلیل جایگاه خانوادگی و شهرت سیاسی آنها بوده است.

همچنان تکنوکرات‌ها و سیاست‌گران جوان که در هفده سال گذشته، مهره‌های مهم سیاسی در دولت و سیاست افغانستان بوده اند و نقش آنها در این مدت در تقویت نظام سیاسی و دفاع از ارزش‌های دموکراسی بااهمیت بوده و نسل جوانی که در دولت و بیرون از دولت قرار دارند و همچنان زنان و دختران جوان که بدون هیچ عرض از ارزش‌های نوین حمایت می‌کنند، افرادی از این دسته‌ها در تیم مذاکرات صلح دولتی و در بورد مشورتی صلح گرفته نشده است.

کنار گذاشتن جوانان، زنان و سیاست‌مداران نوگرا در روند صلح، به هر دلیلی که صورت گرفته موجه نیست. این نشان می‌دهد که محمد اشرف غنی با ذهنیت کهنه و سنتی، به دنبال صلح است. این واقعیت را که طالبان تنها برای گرفتن قدرت، جنگ ندارد و یک عامل جنگ در افغانستان باورها و ایدئولوژی تندروانه و عقب‌گرای این گروه است را نادیده می‌گیرد.

ممکن است طالبان برای گرفتن امتیاز سیاسی و قدرت در جریان گفتگوهای صلح با دولت کنار بیاید؛ اما نادیده نگیریم که این گروه و حلقات سنت‌گرا و افراطی  به این باور متعهد هستند که دموکراسی، حقوق زنان، آزادی بیان و برابری حقوق شهروندی، ارزش‌های بیگانه است. یکی از عوامل مهم جنگ و مشکلات اجتماعی در افغانستان تقابل میان باورهای جدید و سنتی است که گروه طالبان و سنت گرایان افراطی بدست آوردن قدرت سیاسی را برای پیروزی در این گیرودار هدف قرار داده و در این راستا از هر راه ممکن تلاش می‌کنند.

رهبری دولت باید نقش نسل جوان و نیروهای فعالی که متعهد و باورمند به ارزشهای مدرن هستند و تغییرات بنیادی در جامعه می‌خواهند را در مسایل سرنوشت‌ساز مانندِ صلح با گروه طالبان، نادیده نگیرد. به خصوص نقش زنان را که سهم‌گیری فعال آنها برای آینده و نهادینه شدن دموکراسی مهم است.

واقعیت دیگر این است که شرایط کنونی افغانستان با شرایط هجده سال پیش که کنفرانس بن تشکیل شد فرق می‌کند. تنها تشکیل یک توافق سیاسی برای مشارکت طالبان و پایان جنگ راه حل نیست و نمی‌توانند افغانستان را امن و با ثبات کند. باید شرایط اجتماعی و سیاسی طوری به‌وجود آید که افغانستان را به یک آینده روشن و مطمئن حمایت کند. زمینه‌های ترقی و پیشرفت را بیشتر کند و عوامل و زمینه‌های عقب‌گرایی و نابرابری که مشکلات اساسی افغانستان اند را از میان بردارد.

بایا صفدری

هم رسانی