چرا ائتلاف‌های سیاسی در افغانستان پیش از رسیدن به هدف از هم می‌پاشند؟

۱۷ جدی ۱۳۹۷ هشدار

ائتلاف در دانشنامه سیاسی به اتحاد موقت گروه‌ها و جریان‌های سیاسی گفته می‌شود که برای رسیدن به هدف مشترکی تشکیل می‌شود. ائتلاف در سطح فرا ملی در میان کشورها و دولت‌ها نیز براساس اهداف مشترک تشکیل می‌شود. ائتلاف‌ها به طور معمول پایدار باقی نمی‌ماند. اهداف و دیدگاه مشترک سبب می‌شود که احزاب و جریان‌های سیاسی در سطح ملی باهم ائتلاف تشکیل بدهند و تازمانی با هم متحد بمانند که بتوانند به این اهداف مشترک شان برسند. رسیدن به اهداف و خواست‌های مشترک هدف اصلی تشکیل ائتلاف‌هاست.

حکومت وحدت ملی افغانستان که اکنون برسر اقتدار است نتیجه یک ائتلاف سیاسی از دو تیم انتخاباتی رقیب در انتخابات ریاست جمهوری پیشین بود که در نتیجه یک ناگذیری و با فشارهای داخلی و خارجی، در افغانستان به‌وجودآمد. هرچند گروه‌های مختلف سیاسی شامل این دو تیم انتخاباتی بودند؛ اما از زمان تشکیل این حکومت در چهارسال گذشته چندین ائتلاف سیاسی با محوریت بازیگران سیاست و احزاب سیاسی افغانستان تشکیل شده است.

ائتلاف احزاب جهادی و ملی، ائتلاف شورای حراست و ثبات، ائتلاف برای نجات افغانستان و ائتلاف بزرگ ملی در چهارسال گذشته تشکیل شده است. ائتلاف احزاب جهادی و ملی که بیشترین اعضای آن رهبران سنتی احزاب جهادی و قومی در تیم انتخاباتی اشرف غنی بودند، پس از تشکیل حکومت وحدت ملی این ائتلاف را تشکیل دادند. هدف این ائتلاف دفاع از جایگاه رهبران سنتی و جهادی بود. ائتلاف شورای حراست و ثبات متشکل از مهره‌های مهم حکومت قبلی و تعدادی از رهبران جهادی شامل تیم انتخاباتی عبدالله عبدالله بودند آنها نیز  انتقاد می‌کردند که حکومت وحدت ملی، به آنها توجه نکرده است.

ائتلاف نجات برای افغانستان، از اعضای دولت وحدت ملی توسط عطا محمد نور والی پیشین بلخ که از سوی اشرف غنی برای کنار رفتن از موقف تحت فشار قرار گرفت، جنرال دوستم معاون اول ریاست جمهوری در پیوند به پرونده احمد ایشچی به ترکیه تبعید شد و محمد محقق معاون دوم ریاست اجرائیه و صلاح الدین ربانی وزیرخارجه به دلیل نارضایتی از اشرف غنی، این ائتلاف را در ترکیه به نمایندگی از احزاب جنبش ملی، جمعیت اسلامی و حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان، به‌وجودآوردند. این ائتلاف پس از آنکه جنرال دوستم از ترکیه به افغانستان برگشت، بزرگتر شد. انورالحق احدی و چهره‌های دیگر سیاسی از گروه‌های مختلف و شماری از نمایندگان پارلمان به آن پیوستند و به “ائتلاف بزرگ ملی” تغییر نام داد. این ائتلاف ادعا می‌کرد که از ۳۵ حزب و جریان سیاسی نمایندگی می‌کند.

 این ائتلاف پیش از انتخابات پارلمانی حکومت را تحت فشار قرار داد که باید انتخابات را بدون تقلب برگزار کند. از شیوه رای‌دهی توسط شناسنامه، انتقاد می‌کرد و نزدیک به صدهزار شناسنامه تقلبی را به نمایش گذاشت. تغییر در شیوه حکومتداری، اصلاحات در بخش امنیت، معرفی نامزد واحد در انتخابات ریاست جمهوری،  از اهداف این ائتلاف سیاسی است.

تمامی این ائتلاف‌های که در چهار سال گذشته و نیز پیش از این در افغانستان، تشکیل گردیده است. پیش از اینکه به اهداف مشخص شان، برسند از بین رفته اند. دلیل اصلی عدم موفقیت این ائتلاف‌های سیاسی در افغانستان بازی با شعارها و اهدافی بوده اند که اعضای ائتلاف‌ها به آن متعهد نبوده اند، اما از آن برای رسیدن به اهداف شخصی و رسیدن به امتیاز و موقف سیاسی در حکومت کار کرفته اند.

 هنگامی که چهره‌های سازنده ائتلاف‌ها به صورت فردی به  خواست‌های شان رسیده اند. ائتلاف‌ها نیز بدون رسیدن به هدف از بین رفته اند. دلیل فروپاشی ائتلاف‌های سیاسی در افغانستان  امتیازگیری شخصی بوده و هیچ یکی از ائتلاف‌های کوچک و بزرگ سیاسی در افغانستان مصدر تغییر و تحول نشده است. اکنون که در فصل انتخابات ریاست جمهوری قرار داریم.

ائتلاف‌های که در چهارسال گذشته تشکیل شدند و از جمله” ائتلاف بزرگ ملی” که یکی از اهداف آن  تشکیل تکت انتحاباتی واحد در انتحابات ریاست جمهوری بود. اعضای آن بر سر تشکیل تکت انتخاباتی به توافق نرسیده اند و هرکدام به دنبال تامین منافع سیاسی شان در انتخابات ریاست جمهوری هستند و حتی به دنبال شامل شدن در تکت انتخاباتی اشرف غنی که از او انتقاد می‌کردند.

نخستین نشانه‌های فروپاشی ائتلاف بزرگ ملی، زمانی آشکار شد که چندی پیش انوار الحق احدی و چند جریان هوادارش از این ائتلاف جدا شد و اکنون هیچ حرکتی زیر نام ائتلاف بزرگ ملی وجود ندارد و بنیان گذاران این ائتلاف، هر کدام به فکر به دست آوردن معاونیتی و یا امتیاز دیگری در تکت های انتخاباتی اند تا چند سال دیگر حضور شان در قدرت را تضمین کنند.

بایا صفدری

هم رسانی