Warning: Use of undefined constant ‘WPLANG’ - assumed '‘WPLANG’' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /home/hushdar/public_html/wp-config.php on line 26

Warning: Use of undefined constant ‘fa_IR’ - assumed '‘fa_IR’' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /home/hushdar/public_html/wp-config.php on line 26

Warning: "continue" targeting switch is equivalent to "break". Did you mean to use "continue 2"? in /home/hushdar/public_html/wp-content/plugins/all-in-one-seo-pack/modules/aioseop_opengraph.php on line 825
قفسه‌های پر از کتاب‌های قدیمی؛ در 13سال گذشته هیچ کتابی برای کتابخانه عامه خریداری نشده است |

قفسه‌های پر از کتاب‌های قدیمی؛ در ۱۳سال گذشته هیچ کتابی برای کتابخانه عامه خریداری نشده است

۱۸ جدی ۱۳۹۷ هشدار

کتابخانه عامه مرکزی در مرکز شهر کابل با داشتن نزدیک به ۲۰۰هزار جلد کتاب، کلیکسیون مجله و اخبار، بزرگترین و قدیمی‌ترین کتابخانه افغانستان است. این کتابخانه ۵۲ سال قبل از امروز به هدف ایجاد فرهنگ مطالعه در کابل تاسیس شده و سپس نمایندگی و شاخه‌های آن در چندین ولایت دیگر ایجاد گردیده است.

کتابخانه عامه مرکزی، در چهار راهی ملک اصغر، در کنار لیسه استقلال و در مزدحم ترین نقطه شهر کابل موقعیت دارد. ساختمان آن فرسوده و کهنه است. فقر کتاب و بی‌توجهی به فرهنگ از ظاهر ساختمان و داخل این کتابخانه به خوبی قابل تشخیص است.

دولت در سال‌های گذشته، برای بازسازی کتابخانه عامه چندان توجه نکرده است. رئیس این کتابخانه، به هشدار می‌گوید، در سراسر افغانستان، ۹۶ کتابخانه عامه وجود دارد که از این میان، یازده کتابخانه آن در شهر کابل فعالیت دارد. به گفتۀ حمیدالله شهرانی، رئیس کتابخانه عامه، بیشتر مراجعه کنندگان این کتابخانه دانشجویان دانشگاه‌های کابل هستند که برای به دست‌آوردن مواد درسی و تکمیل پروژه‌ی پایان نامه شان به این کتابخانه مراجعه می‌کنند.

سال‌ها جنگ و ناامنی در افغانستان، در کنار آسیب رساندن به دیگر بخش‌ها، در بخش فرهنگی و آموزش و پرورش نیز بزرگترین آسیب را رسانده است. بخش بزرگی از مردم از آموزش و تحصیل باز مانده اند. نخبه‌گان سیاسی افغانستان بیشتر از اینکه به آموزش و تحصیل و بلند بردن ظرفیت آموزشی در این کشور توجه کرده باشند، تنها به مسایل سیاسی پرداخته‌اند.

حتی در دوره پس از طالبان نیز، به آموزش و پرورش آن‌گونه که باید توجه می‌شد، نشده است. بیشترین حیف و میل و فساد در بخش معارف صورت گرفته و صدها میلیون دالر از کمک‌های جامعه جهانی که می‌توانست اساس خوبی برای تقویت بخش آموزش و تحصیل در افغانستان شود، به حساب‌های شخصی افراد و اشخاص سرازیر شده است.

اکنون دانشگاه‌های افغانستان بیشتر به محل ترویج افکار افراطی تبدیل شده تا یک محل تولید فکر و علم. داعش حتی سر از دانشگاه کابل در آورده و در دانشگاه ننگرهار و برخی از دانشگاه‌های ولایات، بارها پرچم داعش و گروه طالبان از سوی دانشجویان و استادان بلند شده است.

فقر اقتصادی به دلیل تاثیر آنی آن روی زندگی مردم، همواره به عنوان عامل عقب ماندگی معرفی می‌شود؛ اما فقر فرهنگی یک جامعه را در دراز مدت فلج می‌سازد که افغانستان سال‌هاست با آن دست و پنجه نرم می‌کند.

به دلیل بی توجهی در سالهای گذشته به مسئله آموزش و تحصیل  امروزه جوانان افغانستان بسیار کمتر به مطالعه و رفتن به کتابخانه‌ها علاقه نشان می‌دهند. بازماندن اکثریت مردم از درس و تعلیم سبب شده که شهروندان افغانستان کمتر حاضر شوند برای خرید کتاب پول، بپردازند.

احمد رشاد که دانشجوی سال سوم رشته اقتصاد در یکی از دانشگاه‌های خصوصی است به هشدار می‌گوید:”وقتی می‌بینیم که افغانستان در کشت، تولید و قاچاق مواد مخدر در جهان مقام اول را دارد  و در فساد اداری نیز در جایگاه سوم هستیم. وقتی که بدترین کشور برای بانوان باشیم و امکانات داشتن یک وظیفه خوب نیز صفر باشد، چگونه به درس و کتاب خوانی علاقه‌مند باشیم، آیا برای ما به‌عنوان یک جوان کسی توجه می‌کند.”

با این حال، رئیس کتابخانه عامه کابل هر چند میزان مراجعه کنندگان کتابخانه عامه را نسبت به سالهای گذشته رضایت بخش‌ عنوان می‌کند، اما تأکید دارد که او بیشتر نگران بی‌توجهی از سوی دولت به این کتابخانه است. آقای شهرانی می‌گوید، در در سیزه سال گذشته حتی یک کتاب نیز برای کتابخانه عامه مرکزی خریداری نشده است.

رئیس کتابخانه‌های عامه افغانستان می‌گوید:” مراجعین کتابخانه عامه فصلی هستند. در فصل‌های بهار، تابستان و خزان روزانه تا دوصد تن به اینجا برای گرفتن کتاب می‌آیند، اما در زمستان کمتر کسی حاضر می‌شود برای گرفتن کتاب به اینجا بیاید. قسمت بزرگی از داشته‌های کتابخانه عامه کهنه و غیرقابل استفاده است در جریان سیزده سال گذشته تنها در دو سال اخیر تعداد محدود کتاب خریداری شده است.”

به گفته رئیس کتابخانه عامه کابل، هرچند بارها به حکومت و وزارت اطلاعات فرهنگ در مورد مشکلات این کتابخانه معلومات داده است، اما از طرف حکومت نیز کمکی صورت نگرفته و حتی مقدار کتابی که امسال خریداری شده است به دلیل مشکلات مالی در وضعیت نامعلوم قرار دارد، هنوز به این کتابخانه تحویل داده نشده است.

به جز از کتابخانه عامه مرکزی، ۱۰ کتابخانه عامه دیگر، در چهار ناحیه شهر کابل در چهار ولسوالی و نیز در زندان پل‌چرخی وجود دارد که به گفته آقای شهرانی مراجعین آن قابل قبول است.

انترنت جایگزین رفتن جوانان به کتابخانه‌ها

در حالی که فرهنگ مراجعه به کتابخانه و مطالعه تا هنوز در افغانستان درست جای پا باز نکرده است، تکنالوژی و انترنت در این کشور عامل بازدارنده از مراجعه به کتابخانه محسوب می‌شود.

رئیس کتابخانه‌های عامه به هشدار می‌گوید هرچند میزان مراجعه مردم به کتابخانه‌ها و مطالعه کتاب بیشتر شده است و میزان سواد مردم نیز نسبت به چند سال گذشته رشد کرده، اما گسترش انترنت خطر بزرگ برای کتابخانه‌ها و مراجعه مردم برای گرفتن کتاب‌های شده است که در کتابخانه‌های عامه موجود‌اند .

آقای شهرانی می گوید:” روزانه حدود ۸۰ الی ۱۵۰ مراجعه کننده داریم، اما انترنت یک خطر بزرگ برای مراجعه مردم به کتابخانه شده که سبب بازداشتن مردم از رفتن به کتابخانه می‌شود، زیرا امروز مردم با داشتن تلیفون و انترنت در مدت کم به منابع زیاد از جاهای مختلف می‌توانند دسترسی داشته باشند. در گذشته‌ها مردم بیشتر به موضوعات مرتبط به علوم اجتماعی علاقه مند بودند، اما امروز مراجعین بیشتر در بخش‌های کمپیوتر ساینس و تکنالوژی، کتاب می‌خواهند.”

اما با این همه چالش‌ها، هنوز خوشبینی‎های نیز وجود دارد که با برطرف شدن حل شدن مشکل کاپی رایت برای کتابخانه‌های عامه و دیجیتال سازی آثار و کتاب‌های موجود در این گنجینه با ارزش،‌ گوشه‌ای از این مشکلات برطرف شود.

به گفته‌ای حمیدالله شهرانی، به خاطر قانون کاپی رایت آنان نمی‌توانند کتاب‌های موجود در کتابخانه عامه را دیجیتال و به صورت “پی دی اف” در بیاورند.

اما به تازه‌گی وزارت مخابرات و تکنالوژی معلوماتی می‌گوید که به هدف حفظ و نگهداری بهتر آثار فرهنگی و هنری و دسترسی شهروندان کشور به کتب و آثار فرهنگی و هنری موجود در کتاب خانه عامه، این کتابخانه را دیجتالی می‌کند.

هادی هدایتی معین مالی و اداری وزارت مخابرات و تکنالوژی معلوماتی دو روز پیش در کابل در یک نشست خبری با شماری از فرهنگیان و هنرمندان گفت، حکومت افغانستان برای نخستین بار تصمیم گرفته تا پروسه دیجیتال سازی کتاب‌ها و آثار فرهنگی و هنری در کتاب خانه عامه را آغاز کند.

آقای هدایتی گفت که در مرحله نخست، کتاب‌ها و آثار موجود در کتابخانه عامه سکن شده و در مراحل بعدی به سایر کتابخانه‌ها درکابل و بیرون از کشور وصل می‌گردد.

اما رئیس کتاب‌خانه‌های عامه می‌گوید، قرار است تا چند وقت دیگر به کمک وزارت مالیه، یک سروی دقیق از کتابخانه‌های عامه صورت بگیرد و پس از آن به همکاری این وزارت ابتدا جراید و مجلات که آثار چاپی اولیه افغانستان اند دیجیتالی شده در گام دوم کتاب‎های این کتابخانه، دیجیتالی می‌گردند.

او همچنان گفت که برنامه داریم که تمامی ۹۶ کتابخانه عامه را در سراسر افغانستان باهم مرتبط سازیم. این کار به گفتۀ او کمک می‌کند که دانشجویان بدون کدام مشکل به مدت کم و به صورت خیلی آسان به منابع مورد نیاز شان دسترسی داشته باشند.

گذشته از کتابخانه‌های عامه، کتابخانه‌های شخصی نیز با وضعیتی مشابه مواجه هستند. شماری از کتاب فروشان می‌گویند که روزانه بسیار کم کتاب می‌فروشند و گاهی هم شده است که در یک روز هیچ کتابی نفروخته و به خانه‌های شان رفته اند.

به باور آنان انترنت و تکنالوژی جوانان را از مطالعه دور کرده است. جوانان آنقدر درگیر دنیای مجازی شده اند که از خریدن و خواندن کتاب بیگانه شده اند.

افزون براین در جاده‌های کابل که در کنار پیاده روها  کتاب فروخته می‌شود. این کتابفروشی‌ها نیز با وضعیت به مراتب بدتر مواجه اند. کتاب‌های این کتابفروشی‌ها آنقدر بی‌نظم چیده شده اند که کمتر دل رهگذران را جلب می‌کنند تا به خرید کتاب بپردازند.

با این همه شماری اندکی از نسل جدید دانشگاهی افغانستان به دنبال تقویت فرهنگ کتابخوانی هستند. برخی از گروه‌های کوچک با برگزاری کمپاین‌های کتابخوانی و تبلیغات، مردم را تشویق به کتابخوانی می کنند. این تلاش‌ها هرچند اندک است اما می‌توانند در دراز مدت سبب گسترش فرهنگ کتاب خوانی شده و جوانان را ترغیب به خواندن کتاب کنند.

مرسل دهاتی

هم رسانی