اصلاحات در کمیسیون‌های انتخابات چگونه صورت گیرد؟

۱۱ دلو ۱۳۹۷ هشدار

محمداشرف غنی دیروز در در نشست جوانان در باره صلح گفت کمیسیون‌های انتخاباتی اعتماد خود را از دست داده، اصلاحات گسترده در این کمیسیون‌ها به‌وجود می‌آید و قوانین نیز تعدیل می‌شود. می‌خواهیم نتایج انتخابات شفاف باشد و در دو روز پس از انتخابات اعلام شود.

محمد اشرف غنی نامزد انتخابات ریاست جمهوری نیز است. پیش از این نیز حرفهای در مورد احتمال تغییر و تبدیلی مدیران کمیسیون انتخابات مطرح بود. محمد حنیف اتمر یکی از نامزدان ریاست جمهوری، اما در مورد تغییرات در رهبری کمیسیون انتخابات با محمد اشرف غنی موافق نیست.

آقای اتمر با نشر اعلامیه‎ای پیش از این گفته بود:” زمانی‌که رهبری حکومت خود یکی از کاندیدان ریاست جمهوری باشد، تغییر کمیشنران کمیسیون مستقل انتخابات فقط از مجرای یک پروسه شفاف در هماهنگی و مشوره با سایر کاندیدان ممکن است. در غیر آن، هر نوع اقدام یک جانبه، اصل بی‌طرفی و شفافیت را در روند انتخابات به طور جدی زیر سوال خواهد برد”.

از سوی دیگر رئیس کمیسیون انتخابات می‌گوید، تغییر مسئولان ارشد نهادهای انتخاباتی راه حل نیست باید در سیستم انتخابات تغییرات به‌وجود آید.

رئیس جمهور درحالی از ضرورت تغییرات گسترده و حتی تعدیل قوانین می‌گوید که یکی از کارهای این دور ریاست جمهوری او تغییرات در قانون انتخابات و رهبری کمیسیون‌های انتخاباتی بود. کمیسیون ویژه را برای اصلاح نظام انتخاباتی تشکیل داد، که صاحل کار رئیس جمهور در این بخش، همین کمیسیون های انتخاباتی  و قوانین مربوط به انتخابات است که اشرف غنی از آن انتقاد دارد و ضرورت اصلاحات را مطرح می کند.

 مدیران ارشد کمیسیون‌های انتخاباتی با انتخاب آقای غنی و سرور دانش معاون دوم او صورت گرفت. انتخابات پارلمانی که پس از این تغییرات در ماه میزان سال جاری، برگزار شد ضعف‌ها  و نارسایی‌های گسترده و متنوع داشت. این انتخابات بدترین انتخاباتی بود که تاکنون در افغانستان برگزار شده است.

 یکی از نارسایی‌های این انتخابات، طولانی شدن اعلام نتایج آن بود که حتی سرور دانش معاون دوم ریاست جمهوری از آن به عنوان “جفای بزرگ در حق مردم افغانستان” یاد کرد. کمیسیون‌های انتخاباتی هنوز هم  نتوانسته نتایج نهایی انتخابات را اعلام کنند.

 نامزدان و نهادهای ناظر انتخابات اعتراض دارند که فساد و تقلب سازمان یافته در نتیجه انتخابات صورت گرفته، تعدادی نامزدان می‌گویند اسنادی نیز در اختیار دارند که ثابت می‌کند کارمندان ارشد کمیسیون‌های انتخاباتی نیز در فساد و تقلب دست دارند. نارسایی و ضعف کمیسیون‌های انتخابات قابل نادیده انگاری نیست. چگونه برگزار شدن انتخابات پارلمانی آن را ثابت می‌کند.

 قرار است در پایان ماه سرطالبان سال آینده انتخابات ریاست جمهوری، شوراهای ولایتی، شوراهای ولسوالی و انتخابات پارلمانی ولایت غزنی، همزمان برگزار شود. کمیسیون‌های انتخاباتی که نتوانستند انتخابات پارلمانی را درست برگزار و مدیریت کنند، نمی‌توانند این چهار انتخابات را که همزمان برگزاری می‌شود را به درستی مدیریت و برگزار کنند.

بنابراین، تغییرات در رهبری، درکار شیوه، اصول و سازوکارهای برگزاری انتخابات باید صورت گیرد؛ اما اینکه رئیس جمهور مطرح می‌کند قوانین نیز باید تعدیل شود ضرورت است؛ اما آنچه سخن از اصلاحات گسترده و تعدیل قانون گفته می‌شود نباید بهانه باشد و نیز ضرورت امکانات عملی آن نیز در نظر گرفته شود.

لازم است اصلاحات برای انتخابات در هماهنگی با نامزدان انتخابات انجام شود و نیز شرایط امکان تطبیق آن و نیز چالش‌های فراه راه آن  نیز در نظر گرفته شود.

 در مورد عملی شدن تغییرات سازنده در کار کمیسیون‌های انتخاباتی هم تردید وجود دارد و هم موانع، تردید از این جهت که ممکن است به بهانه تغییرات در قانون انتخابات، از آن برای تاخیر برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و یا مدیریت انتخابات استفاده شود.

 نگرانی از این جهت که زمان برای تکمیل و تطبیق تمامی تغییرات بنیادی از جمله تعدیل قوانین انتخابات کم است. جنجال‌های پیش از برگزاری انتخابات پارلمانی در مورد استفاده از بایومتریک و شیوه رای دهی سبب شد که آمادگی برای برگزاری انتخابات، صورت نگیرد و نتیجه آن یک انتخابات ناکام و پرتقلب بود که جنجال آن هنوز ختم نشده است.

اگر در آوردن اصلاحات دقت نشود، احتمال تکرار مشکلاتی که مطرح شد وجود دارد، حتا مشکلات بیشتر. در آن صورت انتخابات ریاست جمهوری و انتخابات‌های دیگری که درتابستان سال آینده برگزار خواهد شد، درست برگزار نمی‌شود و جنجال‌های بزرگ از دامن آن برخواهد خواست و سبب بحران بزرگ برای افغانستان خواهد شد.

بشیر یاوری

هم رسانی