نتیجه نشست مسکو؛ اتحاد طالبان و سنت گرایان، غنی باید چه کار کند؟

۱۸ دلو ۱۳۹۷ هشدار

نشستی که میان طالبان و گروه‌های غیرمتحد مخالف حکومت اشرف غنی در مسکو برگزار شده بود، روز گذشته پایان یافت. شرکت کنندگان این نشست در پایان روز دوم، یک قطعانه ۹ ماده‌ای را بیرون داده است.

در این قطعنامه به خروج کامل نیروهای خارجی، بی‌طرفی افغانستان، دفاع از ارزش‌های دینی و ملی، پیروی از اساسات دین اسلام در تمامی امور دولت، حکومت مرکزی با مشارکت عادلانه همه‌ای اقوام، اجرای اصلاحات لازمه در نیروهای امنیتی و نهادهای دولتی و حفظ آنها، رسمیت دفتر طالبان در قطر، مذاکرات بین الافغانی و رهایی زندانیان طالبان و خارج شدن نام رهبران طالبان از فهرست سیاه سازمان ملل، تاکید شده است.

درحالی که خروج کامل نیروهای خارجی از افغانستان، آزادی زندانیان طالبان، رسمیت یافتن دفتر طالبان در قطر، نظام اسلامی بر پایه اساسات و ارزش‌های دین اسلام، از خواست‌های مهم طالبان است که در این قطعنامه به آن تاکید شده و طرف مقابل طالبان به آن موافقه کرده است.

در قطعنامه آمده که حقوق زنان، حقوق سیاسی، مدنی و آزادی بیان در چارچوب اصول و اساسات دین اسلام رعایت می‌شود.

موادهای این قطعنامه سراسر به نفع طالبان بوده و غیردموکراتیک است. کسانی که ادعا کرده بودند در این نشست برای دفاع از ارزش‌های جدید شرکت کرده اند و دستاوردهای هفده ساله‌ی افغانستان را حمایت می‌کنند، به هر دلیلی ناکام شده اند و به غیر بخشی که گفته شده “مشارکت در نظام عادلانه و از همه اقوام باشد” در دیگر بخش‌ها چیزی متفاوت از شعارهای طالبان وجود ندارد.

هرچند به حقوق زنان و حقوق مدنی و سیاسی تاکید شده است؛ اما قید ” ارزش‌ها و اصول اسلامی” به آن افزوده شده که هیچ ضمانتی وجود ندارد که به نام ارزش‌های اسلامی، حقوق زنان و حقوق مدنی و سیاسی شهروندان افغانستان نقض نشود.

حکومت افغانستان پس از نشر این قطعنامه واکنش رسمی نشان نداده و پیش از آن گفته بود، این نشست بی‌‎نیتجه بوده و  هر توافقی که در آن صورت گیرد ضمانت اجرایی ندارد. اما شاه حسین مرتضوی معاون سخنگوی ریاست جمهوری در صفحه فیسبوک خویش گفته است:

“قطع‌نامه نشست مسكو در واقع ” تفاهم نامه تيم آقاي اتمر و طالبان ” است. گفته مي‌شود پشت درب‌هاي بسته روي نكات سخت گيرانه ديگر نيز توافق شده است. اميد است كه تمام توافق نشست مسكو” اعلامي و غير اعلامي” براي ملت نشر شود”.

این درحالی است محمد حنیف اتمر یکی از نامزدان انتخابات ریاست جمهوری است، همراه با اعضای تیم انتخاباتی خود در این نشست شرکت کرده است. به غیر از اعضای تیم انتخاباتی آقای اتمر، حامدکرزی و شماری از افراد نزدیک به او و کسانی‌که سابقه جهادی دارند و یا وابستگی به مجاهدین دارند نیز در این نشست شرکت کرده بودند.

هنوز زود است که نتیجه‌گیری شود این نشست توافقنامه میان یک تیم انتخاباتی و گروه طالبان بوده است. اما آنچه واضع به نظر می‌رسد این‌است که مخالفان حکومت غنی و به خصوص کسانیکه سابقه جهادی دارند و یا دیدگاه سیاسی و مذهبی آنها با طالبان نزدیک‌تر است و با ارزش‌های دموکراتیک مخالف اند، با طالبان نزدیک شده اند که قطعنامه این نشست آن را بیان می‌کند.

 چهره‌های که خواستگاه قبیلوی و سنتی دارند، جهادی‌ها، ملاها و سنت‌‎گرایان با طالبان وجه مشترک دارند و در یک صف قرار گرفته اند. همچنان هستند گروه‌های مختلفی که از نظر فکری با طالبان نزدیک اند و حکومت غنی به آنها پول و امتیاز می‌دهد و این گروه‌ها بخاطر منافعی که اکنون در سایه حکومت غنی دارند در این نشست دعوت نشده بودند و منافع آنها پایبند حضور شان در این نشست بوده است. اگر شرایط طور دیگری شود احتمال دارد این گروه‌ها نیز صف شان را از حکومت غنی جدا کنند. به نظر می‌رسد صف بندی بربنیاد گرایش سنتی و دموکراتیک بیشتر از زمان دیگر برجسته شده است.

 برای  اشرف غنی یک فرصت است که اشتباهات گذشته خود را جبران کرده و فارغ از دیدگاه تنگ سیاسی و قیبلوی نیروهای دموکرات، زنان و جوانان را که نیروهای تاثیرگذار در متن جامعه بوده و در بدنه حکومت نقش دارند یا در درون احزاب سیاسی و نهادهای مدنی و اجتماعی پراکنده اند، را متحد کند. اگر رئیس جمهور غنی به راستی پاسدار حفظ ارزش‌های جدید و دستاورد هفده ساله افغانستان است، باید از نقش این نیروها  استفاده کند.

هرچند آقای غنی در بیشتر از چهار سال حکومت خویش اشتباهات بسیاری را مرتکب شده و قادر نشده که حمایت قوی را از میان نیروهای دموکرات کسب کند و نارضایتی فراوان از سیاست غنی وجود دارد؛ اما برای نیروهای دموکراتیک که بتوانند قدرتی را در برابر سنت گرایان ایجاد کنند، حفظ نظام فعلی تنها گزینه‌ی است که رهبری آن را اشرف غنی دارد.

 اگر اشرف غنی در انزوا و به تنهایی شعار دفاع از دستاوردهای نظام را سر بدهد و حمایت اجتماعی را جلب نکند و نیروهای دموکرات نیز سکوت کنند، احتمال سقوط افغانستان به دست گروه‌های سنت‌گرا وجود دارد و تغییراتی که در این سال‌ها به‌وجودآمده، از دست خواهد رفت.

بشیر یاوری

هم رسانی