فرار از منزل؛ رهایی از خشونت خانوادگی و ازدواج اجباری

۲۱ حوت ۱۳۹۷ هشدار

کمیسیون حقوق بشر افغانستان، گزارشی درباره فرار زنان از منزل به نشر رسانده و در این گزارش آمده که نظر به سال گذشته پدیده فرار از منزل با وجود آگاهی‌دهی از حقوق زنان ۳٫۷ درصد افزایش یافته است.

در این گزارش به عوامل فرار از منزل و پیامدهای که برای زنان دارد، پرداخته شده و پیشنهاداتی نیز برای حل چالش‌های که زنان و دختران با آن مواجه می‌شوند، ارائه شده است.

خشونت خانوادگی، رعایت نشدن حقوق زنان، خشونت روانی، فریب دادن و مشکلات اقتصادی به‌عنوان مهمترین عواملی معرفی شده که سبب ترک کردن زنان از خانواده‌های شان در افغانستان می‌شوند.

گزارش کمیسیون حقوق بشر بیان می‌کند که بیشتری دختران و زنانی‌که به فرار از منزل اقدام می‌کنند، هدف آنها رهایی از خشونت خانوادگی، ازدواج اجباری و محدودیت‌های است که سبب نقض حقوق انسانی آنها می‌شود. زنان تا زمانی که به شرایط سخت مواجه نشوند و خطری برای زندگی آنها پیش نیاید، اقدام به فرار از منزل نمی‌کنند.

کمیسیون حقوق بشر در این گزارش یادآوری کرده که به دلیل عدم دسترسی زنان به مراکز حقوق بشری و حمایتی، زنان برای ثبت شکایت شان نمی‌توانند به مراجع رسمی مراجعه کنند. آمار این گزارش” مربوط به هفت ولایت مرکزی افغانستان ( کابل، پروان، کاپیسا، پنجشیر، لوگر، غزنی و میدان وردک) و بعضی ولایت‌های است که زنان قربانی به دفتر ساحوی کابل مراجعه کرده اند”.

پدیده فرار از منزل در جوامع و خانواده‌های اتفاق می‌افتد که حقوق زنان نقض شود و ارزش‌های پذیرفته شده در آن جامعه و خانواده، خشونت با زنان را توجیه کنند. ارزش‌ها و هنجاری‌های نظام مردسالاری در جوامع سنتی ریشه‌دار است. جامعه افغانستان که هنوز از مرحله سنتی گذر نکرده و یک جامعه به شدت سنتی- مذهبی است. اکثر زنان در این جامعه، از ابتدایی‌ترین حقوق انسانی شان که حق ازدواج، تحصیل، کار کردن و احترام شدن است، محروم اند.

 به این دلیل آنچه در گزارش حقوق بشر نیز آمده، رهایی از ازدواج اجباری، خشونت، طلاق گرفتن و نپرداختن نفقه که در جامعه اسلامی مردان مسئول آن است، سبب فرار زنان از خانه می‌شود.

مشکل دیگر، نگاه بدبینانه نسبت به زنانی است که خانواده‌های شان را ترک می‌کنند. ارزشهای سنتی و مردسالار تا این حد زنان را در دام استبداد و محرومیت می‌گیرد؛ اگر زنی به دلیل خشونت و نجات از مرگ هم مجبور به ترک خانواده شود او به عنوان یک مجرم، مقصر و بد اخلاق شناخته می‌شود. وجود این مسئله سبب می‌شود، مشکلاتی که زنان قربانی با آن رو برو بوده نادیده گرفته شود. حتا ده‌ها زن به دلیل فرار از منزل همین اکنون در زندان‌های افغانستان زندانی اند.

 در گزارش کمیسیون حقوق بشر به این مسئله پرداخته شده و گفته شده، بسیاری زنانی‌که در خانه‌های امن به سر می‌برند به دلیل این پندار، خانواده‌ها از پذیرش آنها خودداری می‌کنند. مشکل دیگر برای دختران و زنانی که مجبور به فرار از منزل می‌شود آسیب پذیری بیشتر آنها در جامعه است. در گزارش آمده  افراد زورمند و پولیس یا مردانی که زنان را به بهانه ازدواج و دوستی فریب داده اند بر آنها تجاوز جنسی کرده‌اند و به سرنوشت بدتر از آنچه که مواجه بوده گرفتار شده اند.

این مسئله نشان می‌دهد، زنان در خانواده و جامعه افغانستان مصئون نیستند. عامل اصلی این مشکل، سنتی بودن جامعه، ضعف حاکمیت قانون، نبود پولیس آموزش دیده و نبود هنجارهایی است که از حقوق زنان حمایت کند. به همین دلیل زنانی که اقدام به فرار می‌کنند به جای اینکه پولیس و نهادهای دولتی از آنها حمایت کنند، توسط افراد پولیس و یا در محیط‌های رسمی با آنها بدرفتاری می‌شود.

پدیده فرار از منزل و خشونت با زنان، واقعیت‌های جامعه افغانستان است. اگر میزان آگاهی و پایبندی به حقوق زنان در جامعه بالا نرود. دولت و نهادهای رسمی از حقوق زنان حمایت نکنند، این مشکلات نابود نشده و یا کاهش نمی‌یایند. مبارزه با این پدیده‌ها نیازمند حمایت رسمی دولت و ایجاد نهادهای حمایت از حقوق زنان و افزایش مراکز دادرسی حقوقی زنان و مجازات عاملان خشونت با زنان است. چیزی که کمیسیون حقوق بشر افغانستان نیز بر آن تأکید کرده است.

جامعه افغانستان تغییر کرده و به گذشته بر نمی‌گردد. باید گام‌های پیشرفت و تغییر را بردارد. توجه به مشکلات زنان و حمایت رسمی دولت از حقوق زنان، نیازهای اساسی است.

زنان افغانستان درحالی با نقض حقوق شان و با پدیده خشونت و فرار از منزل در گیراند که در گفت‌وگوهای صلح با طالبان زنان نقش ندارند و بدون حضور زنان در گفت وگوهای صلح، امکان این وجود دارد که طالبان خواست‌های شان را تحمیل کنند و باردیگر  زنان افغانستان از ابتدایی ترین حقوق انسانی شان محروم شوند.

بشیر یاروی      

هم رسانی