طالبان تغییر نمی‌کنند؛ همان را می‌خواهند که بود

۱۴ حمل ۱۳۹۸ هشدار

پس از هجده سال از سقوط حاکمیت طالبان، این گروه  که درجریان دو سال اخیر بخش‌های ولایت غزنی را در اختیار گرفته است. همان قیوداتی را در بخش آموزشی در مکتب‌ها وضع کرده که در زمان حاکمیت این گروه اعمال می‌شد.

طالبان بخش‌های ولسوالی جغتو و نیز ولسوالی خواجه عمری ولایت غزنی را در جریان سال گذشته تصرف کردند. مناطقی که در اختیار گرفتند در آن جاها ظاهراً هرچند مانع رفتن دختران به مکتب نشده و به آموزگاران زن اجازه فعالیت داده اند، اما این تغییری اندک با محدودیت‌های بسیاری که در دوره حاکمیت آنها اعمال می‌شد، همراه است.

به گفته نمایندگان شورای ولایتی و مسئولان معارف غزنی، طالبان، در مناطق زیر اداره شان در ولسوالی جغتو و خواجه عمری، برای دانش‌آموزان یونیفورم خاص وضع کرده که لباس پیراهن تنبان سفید بوده که پرچم این گروه نیز همین رنگ است. دختران از پوشیدن لباس‌های تنگ منع شده و آموزگاران زن باید آرایش نکنند.

طالبان در زمان حاکمیت شان، حتی با نصاب آموزشی دوره مجاهدین سازگاری نداشتند. نصاب آموزشی مجاهدین که پُر از آموزهای مذهبی و جهادی بود و چندین مضامین مذهبی و فقهی نیز داشت. طالبان در سال‌های اخیر حکومت شان بعضی مضامین مذهبی این نصاب را حذف کردند و به جایش “کنزالدقائق” و چند کتاب دیگر را شامل این نصاب آموزشی نمودند.

 در دوره حاکمیت طالبان لنگی/ عمامه، برای دانش‌آموزان جبری شد و آنها باید مانندِ طلبه‌های مدارس مذهبی، لباس می‌پوشیدند و ریش می‌گذاشتند.

طالبان با هرنوع پدیده و نشانه‌های جدید مخالف اند. مردان باید کُلاه و زنان باید چادری می‌پوشیدند. آرایش کردن برای زنان و بلند گذاشتن موی سر برای مردان و هنر نقاشی، آواز خوانی و آهنگ‌سازی از نظر طالبان غیردینی و خلاف ارزش‌های فرهنگی افغانستان تلفی می‌شود. به این دلیل در زمان حاکمیت طالبان هرمردی که کلاه نداشتن وموی شان بلند بود و زنانی که چادری به سر نمی‌کردند و یا لباس شان مطابق معیارهای این گروه نبود، لت وکوب می‌شدند. پولیس امر به معروف و نهی از منکر طالبان، در هرجا و هر خیابان، رستورانت و هوتل، به دنبال لت وکوب مردان و زنانی بودند که ریش و لباس شان مطابق دیدگاه آنها نبود.

نظام کیفری طالبان در قرن بیستم، قرون وسطایی بود. زنان را به جرم نپوشیدن چادری شلاق می‌زدند. مردان را که موی سر شان بلند بود، موی آنها را صاف می تراشیدند. کسی که به اتهام رشوه گرفتن بازداشت می‌شد، به جای تشکیل دادگاه و محاکمه قانونی باید صورت شان با زغال و دود سیاه می‌شد و بر مرکب و یا موترهای سرباز، سوار می‌کردند و در کوچه و بازار می گشتاندند. این گونه کارنوال خشونت و عزت کُشی انسان‌ها توسط طالبان راه انداخته می‌شد.

طالبان با این هنجارها و ارزش‌های قرون وسطایی شان در قرن بیست ویکم در افغانستان هوایی زمامداری دارند و می‌خواهند در این جامعه حاکم شوند. واقعیتی که طالبان و همفکرانش نادیده می‌گیرند این است که دودهه پیش نیز مردم افغانستان با این دیدگاه موافق نبود. طالبان با زور و خشونت این خواست‎ها را بر مردم تحمیل می‌کردند و به این دلیل با مقاومت اجتماعی‌ مواجه است. جنگ برضد طالبان تنها جنبه سیاسی نداشت. هفتاد درصد مردم افغانستان با دیدگاه سیاسی و فرهنگی طالبان مخالف بود.  به این دلیل مقاومت اجتماعی در برابر طالبان کاهش نیافته است. در آغاز حمله نیروهای امریکایی و ناتو، حاکمیت طالبان به خصوص در مناطقی غیر پشتون یک روز هم دوام نکرد.

پس از سقوط طالبان با تشکیل شدن دولت و توجه جامعه جهانی برای بازسازی افغانستان و تغییراتی که در این روند به‌وجود آمد، افغانستان هشتاد درصد از نظر سیاسی و اجتماعی تغییر کرده است. اکثریت مردم دیدگاه طالبان را نمی پذیرند و حتی مقام‌های سابق، فرماندهان و سربازان این گروه که در این سال‌ها، زندگی غیرنظامی اختیار کرده اند، دیدگاه گذشته شان را نقد می‌کنند.

مردم افغانستان در هجده سال گذشته، برای داشتن نظام دموکراتیک مبارزه کرده و قربانی بسیار برای این هدف داده است.

طالبان با زنان ستیز دارند در حالی که آنها نصف نفوس جامعه را تشکیل می‌دهند. زنان افغانستان نیز زنان دوران طالبان نیستند آنها به گذشته برنمی‌گردند. شصت درصد کل نفوس افغانستان جوان است. جوانان نیز حاکمیت طالبان را نمی‌خواهند. ارزش‌ها و نیازهای شان فرق کرده و هرگز با دیدگاه طالبان کنار نخواهند آمد.

افغانستان دیگر آن کشور تجرید شده دوره حاکمیت طالبان نیست. به تمامی کشورهای جهان مناسبات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی دارد. جهان می‌داند و تجربه کرده  که اگر طالبان با دیدگاه و سیاست‌های قبلی شان در افغانستان حاکم شوند، همان خطری که متوجه امنیت جهانی کرده بودند تکرار خواهد شد. از هر جهت افغانستان تغییر کرده و هر گز به گذشته بر نمی‌گردد. حتی که طالبان با جنگ و هرشرایط دیگر قدرت را به دست بگیرند.

اعمال محدودیت‌های طالبان در ولایت غزنی، که پس از دو دهه تغییر افغانستان  تکرار می‌شود، ثابت می‌کند که طالبان تغییر نکرده و نمی‌کنند. اگر در روند گفت‌وگوهای صلح امتیاز بگیرند و یا به گونه‌ای دیگر قدرت را به دست بگیرند، الگوی حکومتداری طالبان، همان الگوی استبداد مذهبی خواهد بود.

بشیر یاوری

هم رسانی