تشکیل هیأت مذاکرات صلح با شتاب‌زدگی و فشارهای خلیل‌زاد

۱۷ حمل ۱۳۹۸ هشدار

پس از پنج روز رای‌زنی زلمی خلیل‌زاد در کابل که با رهبران حکومت و چهره‌های با نفوذ سیاسی و قومی و شماری اعضای جامعه مدنی دیدار و گفت‌وگو کرد. حکومت می‌گوید هیأت جدید مذاکرات صلح با ترکیب متفاوت تا پایان هفته آینده معرفی خواهد کرد.

این درحالی است که حکومت پیش از این، هیأت دوازده نفری را که اعضای آن بیشتر حکومتی بوده  تشکیل داده بود، اما این هیأت از آغاز با مخالفت گسترده رو برو شد.

رهبران احزاب جهادی، چهره‌های با نفوذ سیاسی و سازمان‌های مدافع حقوق زنان و جوانان از ترکیب این هیأت انتقاد دارند و می‌گوید از آنها نمایندگی نمی‌کند، باید هیأت مذاکره کننده صلح از حمایت تمامی گروه‌های سیاسی و اجتماعی برخوردار باشد. بیشتری اعضای این هیأت از نهادهای حکومت نمایندگی می‌کند، افراد غیرحکومتی نیز سلیقه‌ای انتخاب شده است.

رهبران احزاب جهادی، تکنوت‌کرات‌های بیرون از حکومت و حامد کرزی رئیس جمهور پیشین که نقش اپوزیسیون حکومت را بازی می‌کنند، می‎خواهند هیأتی به‌وجودآید که آنها در آن بیشتر نقش داشته باشند و بتوانند جایگاه سیاسی شان را در آینده حفظ کرده و یا از مذاکرات صلح به موقف و فرصت‌های بهتر دست یابند. به این دلیل، پس از تشکیل هیأت قبلی مذاکرات صلح، رهبران سابق جهادی و تکنوکرات‌های که در هجده سال گذشته در حکومت بودند و در دوره حکومت آقای غنی از حکومت بیرون شده و با سیاست‌ها و برنامه‌هایش مخالف شده‌اند با هیأت مذاکره صلح مخالف اند.

 تعدادی رهبران جهادی و افرادی که در حکومت حامد کرزی موقف دولتی داشتند و حالا ندارند برای احیای جایگاه دوباره شان در ماه عقرب در مسکو با نمایندگان طالبان به گفت‌وگو نشستند با طالبان یکجا تاکید کردند که باید نیروهای خارجی از افغانستان خارج شوند. کسانی که در این نشست شرکت کردند به این باورند که باید هیأت مذاکرات صلح به دور از نفوذ حکومت تشکیل شود و حکومت در هیأت مذاکره صلح سهم داشته باشد. این دسته می‌خواهد حکومت موقت تشکیل شود.

زنان، جوانان و نیروی‌های دموکرات نیز با هیأت دوازه نفری حکومت موافق نیستند، انتقاد آنها این است که درترکیب هیأت سهم جوانان نادیده گرفته شده است، باید نقش آنها بیشتر شده تا در مذاکره با طالبان از ارزش‌های جدید و حقوق زنان به خوبی دفاع شود.

حکومت افغانستان درحالی از معرفی هیأت جدید سخن می‌گوید که تا پیش از رای‌زنی زلمی‌ خلیل‌زاد اختلافات جدی میان حکومت و رهبران احزاب جهادی و حلقات دیگر سیاسی در باره هیأت مذاکرات و نیز سازوکار صلح با طالبان وجود داشت.

از جانب دیگر حکومت گفته بود، در لویه جرگه مشورتی صلح در باره چگونگی مذاکرات و توافق با طالبان از جمله ترکیب هیأت صلح تصمیم گرفته می‌شود، اما این جرگه هنوز برگزار نشده و قرار است در نهم ماه ثور برگزار شود.

 اختلافات میان حکومت، رهبران و حلقات سیاسی به صورت بنیادی حل نشده است. حکومت پس از چند روز رای‌زنی زلمی خلیل‌زاد می‌گوید که به زودی هیأت جدید مذاکرات صلح را معرفی می‌کند.

یکی از ضعف‌های سیاستمداران افغانستان که چه در رهبری دولت قرار داشته باشند و چه بیرون از حکومت، این‌است که موضع گیری ثابت و سنجیده شده اتخاذ نمی‌کنند. دیدگاه‌ها و موضع گیرهای شان در باره مسایل ملی، بیشتر برمحور اهداف شخصی و زودگذر بوده و به‌زودی تغییر می‌کند. به این دلیل، سیاستمداران افغانستان در هجده سال گذشته نتوانسته برای قدرتمند شدن دولت و دفاع از منافع ملی کار مهمی را انجام دهند.

چند ماه پیش که ماموریت زلمی خلیل‌زاد آغاز شد، اشرف غنی شتاب‌زده هیأت دوازه نفری صلح را که در باره آن در بالا تشریخ شد، تشکیل داد. این هیأت مورد قبول قرار نگرفته و مبنای اختلاف میان حکومت و رهبران سیاسی گردید.

 قرار است، ششمین دور مذاکرات میان امریکایی‌ها و طالبان به زودی در قطر برگزار شود. امریکا تلاش دارد هرچه‌زودتر نتیجه تلاش‌هایش را حاصل کند. اگر رهبران سیاسی و حکومت در نتیجه‌رای‌زنی زلمی خلیل‌زاد، برای تشکیل هیأت مذاکره صلح به نتیجه رسیده باشند، یک دستاورد برای پیشرفت روند صلح است. اگر بار دیگر حکومت شباب‌زده و بدون توافق رهبران سیاسی، هیأت مذاکرات صلح را معرفی کند و اختلافات حل نشده باشد. سرنوشت هیأت جدید نیز مانند هیأت قبلی خواهد شد. روزهای آینده بیشتر روشن خواهد شد که هیأت جدید مذاکرات صلح را که حکومت تشکیل خواهد داد، چگونه خواهد بود.

بایا صفدری

هم رسانی