گام‌های مثبت برای صلح؛ از کار شورای رهبری مصالحه، نظارت شود

۱۹ حمل ۱۳۹۸ هشدار

حکومت افغانستان؛ روز گذشته، اولین جلسه‌ی “شورای رهبری مصالحه” را برگزار کرد. گفته می‌شود این شورا، در نتیجه‌ی دوماه کار و تلاش رهبری حکومت، به‌ وجود آمده است.

این شورا، درحالی تشکیل شده است که هفته‌ی گذشته، زلمی خلیل‌زاد نماینده‌ی امریکا برای صلح افغانستان، به کابل آمده بود و با رهبران حکومت، رهبران جهادی، قومی و شماری چهره‌های سیاسی، نمایندگان سازمان‌های زنان و جامعه‌ی مدنی دیدار کرد. بدون تردید؛ نقش زلمی خلیل‌زاد برای ایجاد این شورا و کاری‌های تازه‌ی حکومت در باره‌ی صلح برجسته بوده و در نتیجه‌ی ‌رای‌زنی و شاید هم فشارهای امریکا این شورا به‌وجود آمده باشد. چرخ اقدامات دولت برای آنچه “اجماع سیاسی برای صلح” گفته می‌شود را، به حرکت در آورده است. تجربه‌ی تاریخی نشان می‌دهد، رهبران سیاسی افغانستان، بدون فشار موفق نشده‌اند که اختلافات شان را به‌سادگی حل کنند.

در ترکیب “شورای رهبری مصالحه” بیشتر رهبران قومی، جهادی، نمایندگان احزاب و تکنوکرات‌هایی که در سال‌های گذشته، در حکومت غنی و حامدکرزی کار کرده، شامل اند.

این شورا؛ اولین نشست خود را روز گذشته برگزار کرد. عمرداوودزی، سخن‌گوی شورای عالی صلح، از تشکیل کمیته‌هایی مانندِ کمیته‌ی تهیه‌ی فهرست اعضای مذاکرات صلح، کمیته‌ی شرایط عضویت و انکشاف شورای رهبری مصالحه و کمیته‌ی طرز العمل و وظایف هیأت گفت‌وگوکننده و مشخص شدن سخن‌گوی شورای عالی مصالحه که خودش این مسئولیت را انجام خواهدداد، خبرداده است.

قرار است تا چهارشنبه‌ی آینده، کمیته‌های یادشده وظیفه‌هایی که برای آن‌ها در نظر گرفته شده را، انجام دهند.

عمرداوودزی سخن‌گوی شورای عالی صلح و شورای رهبری مصالحه گفت؛ هیأتی باصلاحیتی که در آن نماینده‌ی دولت افغانستان نیز شامل خواهد بود، در نشست آینده‌ی قطر، با طالبان تبادل نظر خواهد کرد و این نشست مذاکره نیست؛ تنها برای تبادل نظر و آشنایی است.

این درحالی است؛ پیش از این حامدکرزی و کسانی‌که در دور اول این نشست، در مسکو؛ اواسط ماه عقرب سال گذشته با طالبان دیدار کرده بودند، اصرار می‌کردند، دولت؛ باید در دومین دور این نشست اشتراک کند.

قرار است این نشست تا یک هفته‌ی دیگر در قطر برگزار شود. طالبان نیز گفته اند؛ این نشست مذاکره نیست یک کنفرانس و تبادل نظر بوده و در آن به نمایندگی از “اداره‌ی کابل” هیچ‌کسی اشتراک نمی‌کند. کسانی‌که شرکت می‌کنند؛ دیدگاه‌های شخصی‌شان را بیان خواهند کرد.

 اقدام‌های حکومت افغانستان؛ گام مثبت برای سامان‌دهی تلاش‌های صلح، بوده که باید در آغاز صورت می‌گرفت؛ اما با آنه‌هم  پراکندگی و چندصدایی را در جبهه‌ی مقابل طالبان‌, به هماهنگی و یک‌صدایی تبدیل می‌کند.

در شورای رهبری مصالحه، رهبران جهادی و اسلام‌گرایانی که با طالبان دیدگاه ایدئولوژیکی مشترک دارند، بیشتر نقش دارند. از این‌که، این شورا  “خط سرخ” را در گفت‌وگو با طالبان مشخص می‌کند و در رأس کمیته‌ی مشخص‌کردن “خط سرخ” عبدالرب رسول سیاف که از تئوری پردازان اسلام‌‌گرایی افراطی افغانستان محسوب می‌شود، قرار گرفته است. هیأت مذاکرات صلح، وظیفه‌ها و صلاحیت‌های این هیأت را نیز ” شورای رهبری مصالحه” مشخص می‌کند. نگرانی جدی این‌است که، ارزش‌های جدید؛ مانند آزادی بیان، حقوق زنان و ارزش‌های دموکراتیک از  شامل‌شدن در خط سرخ، باز بماند و یا برای حفظ این ارزش‌ها توجه نشود. در هیأت مذاکره‌کننده‌ی صلح با طالبان، کسانی شامل شوند که از نظر گرایش سیاسی و فکری، با دیدگاه رهبران جهادی و اسلام‌گرایانی که در شورای رهبری مصالحه؛ نقش محوری دارند، موافق باشند.

تشکیل شورای رهبری مصالحه، از جهتی که سبب هم‌اهنگی شده است‌ کارکرد مثبت دارد و می‌تواند روند تلاش‌های صلح را شتاب بدهد؛ اما نگرانی‌هایی که مطرح شد، باید نادیده گرفته نشود. رئیس جمهور و دیگر تکنوکرات‌هایی که در حکومت صاحب صلاحیت هستند و شعار حفظ دست‌آوردهای جدید افغانستان را می‌دهند و حلقه‌های دموکرات بیرون حکومت؛ باید از چگونکی کار شورای رهبری مصالحه؛ نظارت کنند. باید دست‌آوردهای جدید افغانستان حفظ شود و به هیچ کسی اجازه داده نشود، افغانستان را به گذشته برگرداند.

هدف اصلی مذاکره‌ی با طالبان؛ نباید توافق سیاسی و زمینه‌سازی برای به قدرت‌رسیدن دوباره‌ی افراط‌گرایان مذهبی، به شمول طالبان باشد. رهبری دولت مسئولیت‌های سنگینی را به دوش دارد. نباید بگذارد زمینه‌ی پیش‌رفت و تغییری که در یک‌ونیم دهه‌ی گذشته؛ تقویت یافته و شکل گرفته است، از بین برود.

نتیجه‌ی صلح برای مردم و آینده‌ی افغانستان، سرنوشت ساز است. با آن‌که دولت با فشارهای گوناگون مواجه است؛ اما باید متوجه باشد که نقش اساسی را در شکل دهی مذاکرات صلح و گرفتن نتیجه مطلوب برای افغانستان می‌تواند داشته باشد، حفظ شود.

 بشیر یاوری

هم رسانی