آتش‌بس باید شامل خط سرخِ گفت‌وگوهای صلح شود

۲۵ حمل ۱۳۹۸ هشدار

چهل سال است، در افغانستان، جنگ جریان دارد. این جنگ، میلیون‌ها قربانی گرفته و هزاران انسان  این سرزمین بر اثر آن در کشورهای مختلف جهان آواره شده اند. کشورهای همسایه‌، قدرت‌های جهانی و منطقه در جنگ افغانستان نقش دارند.

هفت ماه می‌شود، تلاش‌ها برای پایان جنگ از راه مصالحه و گفت‌وگو جریان دارد. پنج دور مذاکرات میان طالبان و امریکایی‌ها صورت گرفته است.

 پس از حادثه‌ی یازده سپتامبر۲۰۰۱ در امریکا که مرکز تجارت جهانی و ساختمان وزارت دفاع این کشور، هدف حملات تروریستی القاعده قرار گفت و هزاران نفر قربانی شدند، امریکا  ایتلاف جهانی مبارزه با تروریزم را تشکیل داد. در آن زمان، اسامه بن‌لادن تحت اداره‌ی طالبان، در افغانستان به سر می‌برد. امریکا از طالبان درخواست کرد که اسامه بن‌لادن را به امریکا تحویل بدهند؛ اما حکومت طالبان، به خواست امریکا پاسخ منفی داد.

 در نهایت، امریکا ایتلاف مبارزه با تروریزم را تشکیل داد و با توافق سازمان ملل هزاران سرباز امریکایی و ایتلاف مبارزه با تروریزم در سال ۲۰۰۱ در افغانستان برضد حکومت طالبان حمله کردند که در نتیجه‌ی آن حاکمیت طالبان سقوط کرد.

هجده سال  از حضور نیروهای امریکایی در افغانستان گذشته است. در این مدت، امریکا بزرگترین حامی افغانستان برای تقویت دولت بوده است.

حالا بیش از چهارده هزار سرباز امریکایی و چندهزار سرباز کشورهای عضو ناتو در افغانستان حضور دارند. سربازان خارجی، نیروهای نظامی افغانستان را آموزش می‌دهند و با شرایط خاص در جنگ برضد طالبان نیز شرکت می‌کنند.

طالبان، دولت افغانستان را وابسته‌ی امریکا می‌دانند و به این دلیل، در هجده سال گذشته با وجود خواهش بی قید و شرط دولت افغانستان، این گروه حاضر به گفت‌وگودرباره‌ی صلح با این دولت نشده اند.

طالبان به این باوراند که اگر نیروهای امریکایی از راه مصالحه یا از طریق دیگر، افغانستان را ترک کنند در آن‌صورت می‌توانند دولت افغانستان را از میان بردارند. به این دلیل، با وجود اصرار و اعلام آمادگی دولت افغانستان تا هنوز با این دولت وارد گفت‌وگو نشده اند.

هشت ماه پیش طالبان اعلام کرد که با امریکایی‌ها می‌خواهند مذاکره کنند. پس از آن، زلمی خلیل‌زاد به‌عنوان نماینده‌ی خاص امریکا برای صلح در افغانستان، تعیین شد. تا حالا، میان طالبان و امریکا، پنج دور مذاکره صورت گرفته است؛ اما این گروه تا حالا حاضر نشده که با دولت افغانستان مذاکره کند.

به تاریخ شانزدهم و هفدهم عقرب سال گذشته، اولین نشست میان نمایندگان طالبان، نمایندگان و رهبران  احزاب، در مسکو برگزار شد. قرار است دور دوم این نشست در هفته‌ی آینده در قطر برگزار شود. قرار است چهره‌های با نفوذ سیاسی و رهبران سیاسی و نیز مقام های حکومتی در این نشست با طالبان تبادل نظر کنند. دولت افغانستان، شورای رهبری مصالحه را تشکیل داده است.

این شورا “خط سرخ” را برای گفت‌وگو در این نشست مشخص می کند. اختلاف نظر در باره “خط سرخ” وجو دارد و هنوز اعلام نشده است.

 در آستانه‌ی برگزاری نشست تبادل نظر افغانی در قطر، طالبان یکبار دیگر با نشر اعلامیه‌ای، بر ضد دولت افغانستان اعلام جنگ کرده و از هواداران و سربازانش خواسته که حلقه را بر دولت افغانستان تنگ‌تر کنند.

در هشت ماه گذشته هم‌زمان با گفت‌وگوها در باره‌ی صلح، دولت افغانستان و طالبان، عملیات نظامی شان را بیش‌تر کرده است. چهار دهه می‌شود، افغانستان در جنگ می‌سوزد. هیچ طرف جنگ نتوانسته بر دیگری پیروز شود. پس از سال‌ها جنگ، حالا پیش‌رفت‌هایی برای آغاز مذاکرات صلح به وجود آمده است. برای اینکه این روند به دستاوردهای مثبت برسد، نیاز جدی است که آتش بس شود.

شورای رهبری مصالحه باید یکی از “خطوط سرخ” در نشست تبادل نظر افغانی را برقراری آتش‌بس قطعی در افغانستان تعیین کند. باید این خواست از طرف همه کسانی‌ که در آن نشست شرکت می‌کند، به‌عنوان ضرورت جدی مطرح شود.

 پس از اعلام جنگ طالبان برضد دولت افغانستان، زلمی خلیل‌زاد واکنش تند نشان داده و گفته که این موضع طالبان نشان‌دهنده‌ی عدم تغییر روی‌کرد طالبان است. او از کشورهای درگیر در مسایل صلح افغانستان خواسته که باید موضع جنگی طالبان را محکوم کنند.

همچنان، حامدکرزی، حنیف اتمر و نماینده‌ی احزابی که در اواسط ماه عقرب با طالبان گفت‌وگو کردند نیز موضع جنگی طالبان را محکوم کرده اند. قرار است این چهره ها در “نشست تبادل نظر افغانی”  در قطر نیز شرکت کنند و با طالبان تبادل نظر خواهند کرد. باید همه در این نشست، برضرورت آتش‌بس تاکید کنند. آتش‌بس  کمک می‌کند که در باره‌ی صلح با دقت بیش‌تر تصمیم گرفته شود. اگر آتش‌بس صورت نگیرد دو طرف از اقدامات نظامی برای قدرت‌نمایی و امتیازگیری در میز گفت‌وگوهای صلح، استفاده خواهند کرد.  بدون تردید جنگ انگیزه‌ی رسیدن به پایان جنگ را از راه مصالحه تضعیف می‌کند. طالبان باید به آتش‌بس توافق کنند. اگر توافق نکنند، ثابت می‌شود که آن‌ها به گزینه‌ی نظامی ترجیح می دهند و از صلح به‌عنوان روپوش برای رسیدن به مقاصد نظامی شان استفاد می‌کند.

 در آن‌صورت گزینه‌ی دیگری غیر از حمایت از دولت باقی نمی‌ماند. باید دولت با آمادگی قاطع در برابر جنگ طالبان مقاومت کند.

بشیر یاوری

هم رسانی