کاهش شکنجه در زندان‌ها؛ نیازمند دموکراتیک‌شدن دولت است

۲۹ حمل ۱۳۹۸ هشدار

سازمان ملل، گزارش تحقیقی را در باره‌ی شکنجه‌کردن در بازداشت‌گاه‌های افغانستان به نشر رسانده است. این گزارش بربنیاد مصاحبه با بیش از ۶۰۰ بازداشتی، در ۷۷ بازداشت‌گاه از بیست‌وهشت ولایت افغانستان، صورت گرفته است. یک سوم بازداشتی‌هایی که با آن‌ها مصاحبه شده، گفته‌اند درجریان تحقیق لت‌وکوب شده‌اند.

سازمان ملل در این گزارش گفته است، نظر به دریافت‌های این تحقیق، از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ میلادی، شکنجه در بازداشت‌گاه‌های افغانستان از ۳۹ درصد به ۳۲ درصد کاهش یافته است. سازمان ملل آن را امیدوارکننده خوانده است.

در گزارش سازمان ملل آمده که میزان شکنجه دربازداشت‌گاه‌ها فرق می‌کند و از جمله، گفته شده که در بازداشت‌گاه ولایت کندهار میزان شکنجه به ۷۷ درصد می‌رسد. در این گزارش نوع شکنجه را آویزان‌کردن از سقف، خفه‌کردن، کشیدن آلت تناسی و شُوک برقی یادآوری کرده که در بعضی بازداشت‌گاه‌ها از آن برای گرفتن اعتراف از افراد، استفاده می‌شود.

سازمان ملل گفته، وضعیت در بازداشت‌گاه امنیت ملی در ولایت کابل و سمنگان نگران کننده است.

برخورد خشونت‌آمیز و شکنجه‌کردن افراد در زندان‌ها و بازداشت‌گاه‌های افغانستان تنها در چهاردهه‌ی گذشته که جنگ و نیز حکومت‌های استبدادی متفاوت در این کشور حاکم شده اند، معمول نبوده است. از گذشته‌های دور به خصوص در یک‌و نیم سده‌ی گذشته، شنکجه‌کردن روش معمول حکومت‌های افغانستان بوده است.  بیش‌تر از گروه‌های دیگر، زندانی‌های سیاسی ، قربانیان شکنجه بوده‌اند.

بیش‌ترین اعضای جنبش مشروعیت در افغانستان به جرم دیدگاه سیاسی‌شان در زندان نیست و نابود شدند. روشن‌فکران، نویسندگان و رهبرانِ جنبش آزادی‌خواهی در زمان‌های مختلف و توسط حکومت‌های مختلف در افغانستان با شکنجه در زندان از بین رفته‌اند.

پس از سقوط  حکومت داوودخان، حاکمیت خلق و پرچم، بیش از شش هزار زندانی سیاسی را در اطراف زندان پل‌چرخی کابل، بدون محاکمه زنده‌به‌گور کرد و هزاران زندانی سیاسی مربوط به گروه‌ها و جریان‌های مختلف را به با شیوه‌های قرون وسطایی شکنجه کرد.

در دوره‌ی جنگ مجاهدین تمام گروه‌ها و احزاب جهادی، در هرجا که حاکمیت داشتند، فرماندهان آن‌ها، زندان‌های مخوف ساخته بودند و افراد را به اتهام‌های غیرقانونی بازداشت و شکنجه می‌کردند. هزاران انسان در زندان و بازداشت‌گاه‌های مجاهدین از بین رفتند. گروه‌های مجاهدین، بدون استثنا با فعالان چپ، با توجیه مذهبی که داشتند، آن‌ها را هرجا که گیر می‌آوردند، می‌کُشتند.

طالبان که از بقایای گروه‌های مجاهدین و اسلام‌گرایان افراطی‌اند، تندروتر از گروه‌های مجاهدین اند.  خشونت و شکنجه‌کردن  روش معمول مجازات و تنبیه‌کردن، این گروه است. پولیس امر به معروف و نهی از منکر طالبان، در زمان حاکمیت این گروه و نیز در هرجایی که حاکمیت دارند، با شلاق و لت‌وکوب‌کردن مردم را به اجرای دستورات مذهبی مجبور می‌کنند.

پس از سقوط حاکمیت طالبان، تلاش صورت گرفته است، نظام جزایی افغانستان بهتر شود. دولت افغانستان عضویت پیمان کنوانسیون منع شکنجه سازمان ملل را نیز گرفته است؛ اما برخورد نیروهای امنیتی با بازداشت‌شدگان به خصوص افراد سیاسی، بدون خشونت نبوده است. سال گذشته نظام‌الدین قیصاری یکی از افراد جنرال دوستم، توسط نیروی دولتی بازداشت شد. تصویری‌های‌که پس از بازداشت قیصاری و هم‌راهانش در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد و نیز آن‌چه قیصاری گفت که او را از چرخبال آویزان کرده و انتقال دادند، نمونه‌ای از رفتارهای خشونت‌آمیز و روی‌کرد شکنجه است که نیروهای دولتی افغانستان با افراد انجام می‌دهند. نمونه‌ی دیگر آن داده‌های این گزارش سازمان ملل است که می‌گوید؛ وضعیت در بازداشت‌گاه کندهار، بسیار وحشت‌ناک است.

 هفتادو‌هفت درصد افراد گفته‌اند که شکنجه شده‌اند، آن‌هم با روش‌هایی، مانندِ آویزان‌کردن از سقف، شوک برقی و خفه‌کردن و کش‌کردن آلت تناسلی. با آن‌که سازمان ملل ابراز امیداوری می‌کند که شکنجه‌کردن در زندان‌های افغانستان کاهش یافته است؛ اما واقعیت این است که بسیار زود است، امیدوار بود که برخورد با زندانیان در افغانستان بهتر شود. آمار کاهش شکنجه‌ای را که سازمان ملل بربنیاد مصاحبه از بازداشتی‌ها و زندانی‌ها نشر کرده پذیرفتن آن خوش‌باروی است.  ممکن است پیش از پیش به افراد هشدار داده شده باشد و یا آن‌ها از ترس این‌که به مشکل مواجه نشوند، گفته باشند شکنجه نشده اند.

 برای این‌که شنکجه‌کردن انسان‌ها در زندان‌ها و بازداشت‌گاه‌های افغانستان کاهش یابد، نیاز به مبارزه‌ی طولانی برای دموکراتیک‌شدن نظام سیاسی و آموزش ارزش‌های حقوق‌بشری به نیروهای امنیتی و مسوولان  زندان‌ها و بازداشت‌گاه‌ها است. باید در ضمن این تلاش‌ها نظارت دوامدار از سوی سازمان‌های مدافع حقوق بشری نیز صورت گیرد.

بشیر یاوری

هم رسانی