لغو نشست بین‌الافغانی قطر؛ اشتباه اشرف غنی چه بود؟

۳۱ حمل ۱۳۹۸ هشدار

نشست تبادل نظر افغانی در باره‌ی صلح که قرار بود دیروز نزدهم اپریل در شهر دوحه برگزار شود، لغو شده است. دولت افغانستان ۲۵۰ نفر را برای شرکت در این نشست معرفی کرده بود. روز چهارشنبه‌ی هفته‌ی گذشته، محمد اشرف غنی، در ارگ ریاست‌جمهوری با آن‌ها دیدار کرد و گفتند که آن‌ها در این نشست نماینده‌ی مردم و دولت افغانستان خواهند بود. با طالبان از دردها و خواست‌های مردم افغانستان بگویند و از دست‌آوردها و ارزش‌های جدید کشور، دفاع کرده و طالبان را با افغانستان جدید، آشنا کنند.

طالبان پس از نشر فهرست شرکت‌کنندگان این نشست، از جانب دولت، تعداد آن‌ها را زیر سوال بردند که این نشست کنفرانس است، نه مهمانی در یکی ازسالن‌های عروسی شهرکابل. طالبان هم‌چنان مخالفت‌شان را با افرادی که معرفی شده بود، نشان دادند و گفتند که آن‌ها با بزرگان قومی و رهبران سیاسی گفت‌وگو می‌کنند.

 فهرستی هیأتی که از جانب دولت افغانستان به قطر فرستاده شده بود، مورد پذیرش دولت قطر و نهادی که این نشست را میزبانی می‌کرد، قرار نگرفته و دولت قطر فهرست دیگری را به دولت افغانستان پیشنهاد کرده است. ریاست‌جمهوری افغانستان گفته است؛ فهرستی را که دولت قطر پیشنهاد کرده حضور مردم  در آن رعایت نشده و خلاف اراده‌ی مردم افغانستان بوده و مورد قبول نیست. از دولت قطر خواسته که باید فهرستی این دولت را بپذیرد؛ اما دولت قطر “نشست تبادل نظر بین‌الاافغانی”  در این کشور را  لغو کرده است.

طالبان  تا پیش از نشر فهرست افراد اشتراک‌کننده، سکوت کرده بودند؛ اما روز گذشته پس از لغو آن، تشکیل شورای رهبری مصالحه، تعیین‌شدن خط سرخ و ترتیب فهرست اشتراک‌کنندگان این نشست را نام برده و گفته‌اند که دولت افغانستان با این کارها خواسته است، این نشست را از هداف اصلی آن منحرف کرده و به نشست رسمی میان دولت و طالبان تغییر بدهد.

طالبان می‌گویند؛ دولت در فهرست معرفی‌شده بیش از سی نفر از اعضای شورای عالی صلح و افرادی که در حکومت قبلی و حکومت فعلی‌اند را شامل کرده است.

زلمی خلیل‌زاد نماینده‌ی امریکا در باره‌ی صلح افغانستان، از لغوشدن این نشست، ضمن ابراز تاسف تاکید کرده که گفت‌وگو تنها راه رسیدن به صلح است. از دولت افغانستان وطالبان خواسته که این فرصت را از دست ندهند و اگر ضرورت باشد، برای برگزاری این نشست هم‌کاری می‌کند.

دولت قطر که فهرست اشتراک‌کنندگان این نشست را نپذیرفته و فهرستی دیگر را به دولت افغانستان پیشنهاد کرده است. به دلیل رد این پیشنهاد از جانب دولت افغانستان و لغو نشست از طرف دولت قطر، ثابت می‌کند که قطر از موضع طالبان حمایت کرده است. اگر نیت دولت قطر به راستی کمک برای صلح افغانستان می‌بود، هم‌سو با طالبان عمل نمی‌کرد و این نشست را برگزار می‌کرد.

واقعیت دیگر این است که طالبان با آن‌که شعار می‌دهند، از تلاش‌های صلح حمایت می‌کنند و خواهان پایان جنگ استند؛ اما رویکرد و نگاه آن‌ها نسبت به صلح صادقانه نیست و نوعی بازی سیاسی است. هراقدامی که دولت افغانستان حتا برای صلح انجام می‌دهد با آن مخالفت می‌کنند و دولت افغانستان را طرف گفت‌وگوی صلح نمی‌شناسند.

  مردم افغانستان و گروه‌های مختلف سیاسی در مورد اینکه باید طالبان با دولت مذاکره کنند، اتفاق نظر دارند.

در هشت ماه که تلاش صلح به راه افتاده، گروه‌های مختلف اجتماعی و سیاسی خواستار مذاکره‌ی طالبان با دولت افغانستان شده اند و از نادیده‌گرفتن نقش دولت انتقاد دارند. این مسأله را برای رسیدن به صلح چالش می‌دانند.

تمامی چهره‌های سیاسی که مخالف حکومت و سیاست‌های اشرف‌غنی‌ اند، با رویکرد طالبان موافق نیستند؛ اما گروه طالبان هرازگاهی که نقش دولت در روند تلاش‌های صلح پُررنگ شده، برنامه‌ی گفت‌وگوهای صلح را به چالش کشانده اند. این‌که طالبان با نقش دولت مخالفت می‌کنند، هدف آن‌ها این است که از فرایند مذاکرات صلح، برای قدرت‌گیری و امتیازگیری استفاده کنند. طالبان از بنیاد با دولت افغانستان مخالف‌اند و به این دلیل در پی این‌ استند که با چهره‌های سنتی، سیاست‌مداران معامله‌گر و کسانی‌که با ارزش‌های این گروه مشکل ندارند به نام “مذاکره‌ی بین الافغانی” برای از بین‌بردن دولت افغانستان به تفاهم برسند. از دید طالبان گفت‌وگوی بین‌الافغانی باید این کارکرد را داشته باشد و اگر این دست‌آورد را برای طالبان نداشته باشد، مذاکره‌ی بین‌الافغانی نیست و با آن مخالفت می‌کنند.

آن‌طوری که در آغاز یاد‌آوری شد، اشرف‌غنی در ارگ ریاست‌جمهوری با شرکت‌کنندگان نشست قطر دیدار کرد و آن‌ها را نماینده‌ی دولت و مردم افغانستان خواند. درحالی‌که می‌دانست نشست قطر مذاکره‌ی دولت با طالبان نیست و به این منظور برگزار نمی‌شود. این‌که افراد شرکت‌کننده را نماینده‌ی دولت معرفی کرد این برخورد، درست نبود و به طالبان بهانه داد که از آن برای شان توجیه بسازند که دولت افغانستان عامل لغو نشست قطر بوده است.

 اشتباه دیگری اشرف‌غنی این بود که با این رویکرد ضعیف برای احیای نقش دولت در مذاکرات صلح عمل کرد. باید قاطعانه از فشارهای اجتماعی و هماهنگی با سیاست‌مداران، طالبان را وادار می‌ساخت که با دولت افغانستان مذاکره کنند.

باید دولت افغانستان و طالبان از گفت‌وگوی صلح به عنوان تاکتیک استفاده نکنند. از فرصت‌هایی که پیش آمده، برای پایان جنگ در کشور استفاده کنند. طالبان باید رویکرد خود را که با دولت افغانستان مذاکره نمی‌کنند، تغییر بدهند؛ اگر تغییر ندهند، دولت  مجبور می‌شود، از هر زمینه برای احیای نقش خود استفاده کند. طالبان و حامیان این گروه باید بپذیرند که مردم افغانستان خواهان نقش دولت در مذاکرات صلح استند و بر این امر واقف اند که طالبان با انزوا قراردادن دولت افغانستان صلح نمی خواهند بل‌که می‌خواهند با این تاکتیک به قدرت برسند.

بشیر یاوری

هم رسانی