بن‌بست صلح و نشست سه قدرتِ پشت صحنه‌ی جنگ افغانستان، در مسکو

۵ ثور ۱۳۹۸ هشدار

نشست سه جانبه میان امریکا، روسیه و چین در باره‌ی صلح در افغانستان امروز ( پنجشنبه ۵ اپریل) در مسکو برگزار شد. در این نشست نمایندگان این سه قدرت بزرگ سرمایه‌داری، در باره‌ی صلح در افغانستان گفت‌وگو می‌کنند.

امریکا، روسیه و چین، سه قدرت بزرگ اقتصادی، از بازیگران اصلی پشت صحنه‌ی جنگ در افغانستان‌اند. در دهه‌ی هفتاد میلادی که نظام سوسیالیسی در روسیه حاکم بود، چپ‌گرایان، با حمایت این قدرت سوسیالیسی در افغانستان، با کودتای نظامی به قدرت رسیدند و به دنبال آن، هزاران سرباز شوروی برای حمایت آن‌ها، در مقابل مذهب‌گرایانی که برضد آن‌ها جهاد اعلام کرده بودند، به افغانستان آمدند.

اتحاد جماهیر شوری که آرمان سوسیالیستی داشت و امریکا که بزرگترین قدرت امپریالیستی جهان بود، با قدرت‌گیری شوروی و گسترش ایدئولوژی کمونیسم در جهان و افغانستان، مخالفت می‌کرد. به این دلیل، امریکا برای مقابله با سوسیالیسم، از بدیل تقویت اسلام‌گرایی استفاده کرده و گروه‌های اسلام‌گرا و جهادی را در سراسر جهان، برضد کشورهای سوسیالیستی  تقویت می‌کرد. امریکا برای جلوگیری از نفوذ شوروی در جنوب آسیا از طریق افغانستان، گروه‌های جهادی این کشور را تقویت نظامی می‌کرد و این گروه با حمایت تسلیحاتی امریکا و سایر قدرت‌های ضد سوسیالیسم، برضد حکومت چپ گرای تحت حمایت شوروی، می جنگیدند.

چین، نیز با شوروی مخالف بوده و به گروه‌های مجاهدین اسلحه توزیع می‌کرد. به این صورت، در آن زمان امریکا در جنگ افغانستان نقش داشت و برای سقوط دادن دولت تحت حمایت روسیه تلاش می‌کرد و در نتیجه؛ امریکا و سایر کشورهای ضد سوسیالیسم موفق شدند که حکومت وابسته به شوروی را در افغانستان شکست بدهند.

پس از سقوط حاکمیت طالبان، این بار امریکا از دولتی که در کنفرانس بن آلمان، طرح آن ریخته شد و اکنون اداره‌ی افغانستان را به دست دارد، حمایت می‌کند. امریکا در افغانستان جا باز کرده و روسیه و چین که قدرت‌های رقیب امریکا استند، با حضور دوام‌دار امریکا در افغانستان مخالف‌اند.

در هفده سال گذشته، روسیه از حضور امریکا در افغانستان نگران بوده و پس از ظهور داعش در سوریه و فعال شدن شاخه‌ی خراسان آن در افغانستان، روسیه بیش‌تر از نفوذ امریکا در افغانستان احساس خطر کرد، تا آن زمان که علنی از طالبان حمایت نمی‌کرد، حمایت خود را از این گروه علنی کرد و یکی از حامیان سیاسی پر قدرت طالبان است. این گروه در افغانستان برضد دولت افغانستان و حضور نیروهای امریکایی می‌جنگد.

چین نیز بزرگترین رقیب دیگر امریکا محسوب می‌شود و حضور امریکا در افغانستان، بازار اقتصادی این قدرت سرمایه‌داری را تهدید می‌کند.

 این سه قدرت بزرگ سرمایه‌داری آنچه تشریح شد، از بازیگران پر قدرت جنگ چهل ساله و به‌خصوص جنگ جاری در افغانستان می‌باشند.

قدرت‌های رقیب سرمایه‌داری برسر اینکه جنگ در افغانستان پایان یابد توافق دارند؛ اما هر کدام تلاش می‌کنند در فرایند تلاش‌های صلح منافع آن‌ها تامین شود.

دولت امریکا هشت ماه پیش مذاکره با طالبان را آغاز کرد و پروژه‌ی صلح با طالبان را دراختیار دارد. روسیه، چین، پاکستان، ایران و دیگر کشورهایی که از طالبان حمایت می‌کنند، می‌خواهند که پروژه‌ی صلح با طالبان و دولتی که در نتیجه‌ی آن در افغانستان  به وجود خواهد آمد، منافع آن‌ها در نظر گرفته شده و از امریکا نمایندگی نکند.

نشست سه جانبه‌ی مسکو، میان سه قدرت رقیب سرمایه‌داری که در پشت جنگ افغانستان قرار دارند، درحالی که روند تلاش‌های صلح به دلیل اختلاف آن‌ها به بن‌بست مواجه شده است، اهمیت دارد.  اگر قدرت‌های یادشده بتوانند درباره‌ی منافع شان به توافق برسند، روند صلح را تقویت می‌کند اما مهمتر این ‌است که نقش دولت و مردم افغانستان، در فرایند تلاش‌های صلح نادیده گرفته نشود. در گذشته نیز قدرت‌های بزرگ، برای افغانستان طرح‌های صلح ریخته‌اند؛ اما نتیجه‌ی آن جنگ‌های نیابتی این قدرت‌ها برای توازن حضور شان در افغانستان بوده است.

بشیر یاوری

هم رسانی