پاکستان مرکز هراس افگنی و افغانستان میدان رقابت قدرت‌های بزرگ است

۲۵ سرطان ۱۳۹۶ هشدار

چهارمین کنفرانس بین المللی گفتگوهای افغانستان و آسیای میانه با موضوع “جیوپلیتیک و تروریزم” به مدت دو روز، با اشتراک مقامات دولتی افغانستان و نماینده‌گان و پژوهشگرانی بیش از ۲۰ کشور خارجی در ولایت بامیان به پایان رسید. داود مرادیان، مسئول انستیتیوت مطالعات و استراتژیک افغانستان، هدف از راه اندازی این کنفرانس را گسترش روابط منطقه‌یی بین کشور‌های آسیای میانه خواند.

او در این نشست گفت، هدف اصلی از این نشست‌ها، دست یافتن به یک تفاهم منطقه‌یی است تا کشورهای منطقه با گفتگو باهم به تفاهم برسند و در آینده‌ای نزدیک، در برابر تروریزم مبارزه نمایند، تا دهشت افگنی و تروریزم تهدید بزرگی به افغانستان و آسیای میانه نباشد. در این نشست بیشتر روی شکل‌گیری تروریزم و قدرت گرفتن این پدیده در کشورهای منطقه، به ویژه در افغانستان و روی رسیدن به یک راه حل علمی و عملی بحث گردید.

افغانستان

در این کنفرانس مقامات دولت افغانستان و نمایندگان کشور‌های امریکا، ازبکستان، تاجکستان، قزاقستان، ترکمنستان، ایران، پاکستان، روسیه، چین و چندین کشور دیگر، روی موضوعات”سیر تکاملی تروریزم، بازیگران اصلی و حامی تروریزم، خلع سلاح فکری و روایت‌های بومی مبارزه با تروریزم” بحث و گفتگو کردند. شماری از پژوهشگران و کارشناسان، کشورهای روسیه، امریکا، چین، پاکستان، ایران و هند را متهم به حمایت و تمویل از گروه‌های تروریستی و دهشت افگن نمودند.

کنفرانس بین المللی افغانستان و آسیای میانه روز جمعه با سخنرانی داکتر عبدالله عبدالله آغاز شد. آقای عبدالله گفت که گروه‌های تروریستی زیر نام‌های مختلف در اکثر از مناطق افغانستان فعالیت دارند و فرق بین گروه‌های تروریستی وجود ندارد.

آقای عبدالله گفت:” افغانستان در۱۶ سال گذشته کوشش‌های داشته وبا موانع مواجه شده است، همکاری‌ها در سطح اقتصادی و فرهنگی بهتر است، در زمینه مبارزه با تروریزم وشبکه‌های تروریستی، فکر می‌کنم که یک قسمت بیشتری این بار به دوش افغانستان گذاشته شده است”.

اشتراک کنندگان این نشست، کشورهای قدرتمند جهان را متهم کرد که میدان رقابت‌های سیاسی شان افغانستان را انتخاب کرده اند و بهای تمامی کارهای شان را این کشور می‌پردازد. مقامات اداره محلی بامیان، برگزاری این نشست‌ها را خیلی با اهمیت و مفید می‌دانند و می‌گویند که بامیان مناسب‌ترین جای برای برگزاری چنین کنفرانس‌های ملی و بین المللی می‌باشد.

بیشتر اشتراک کنندگان این نشست را پژوهشگران و فعالان سیاسی – امنیتی افغانستان تشکیل می‌داد. به باور اشتراک کنندگان این نشست، گروه‌های تروریستی که در افغانستان فعالیت دارند و دست به انواع مختلف از جنایت و وحشت می‌زنند از سوی کشور پاکستان و ایران حمایت می‌گردد.

کبیر صالحی، پژوهشگر افغان می‌گوید که گروه‌های تروریستی سنی مذهب تحت عنوان”طالبان، القاعده و داعش” در مرزهای افغانستان و مخصوصآ در کشور پاکستان تربیه و حمایت می‌گردد. او گفت که هزاران نفر در مدارس دینی پشاور و دیوبندی پاکستان تدریس می‌شوند و محصولش گروه طالبان می‌باشد که بعدا برای جنگ و نا امنی به خاک افغانستان فرستاده می‌شود.

ایران، یکی از متهمان

ایران در غرب افغانستان، یکی از همسایگان مهم و استراتژیک این کشور است که در بخش‌های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و هنری نقش کلیدی و اساسی در معادلات در درون افغانستان دارد. این کشور نیز متهم به یکی از حامیان تروریزم در منطقه به ویژه در افغانستان است.

اما سید رسول موسوی، مشاور وزارت خارجه ایران که در نشست بامیان اشتراک کرده بود می‌گوید، تاکنون کدام تعریف مشخصی از تروریزم وجود ندارد، گروه‌های تروریستی از سوی بعضی کشورها به عنوان تروریزم خوب و تروریزم بد تعریف می‌گردد.

آقای موسوی کشورهای قدرتمند جهان را متهم به حمایت از تروریزم در منطقه و افغانستان می‌کند و تأکید دارد که اگر اقوام افغانستان فریب بعضی کشورها را نخورند، مستقلانه و بی طرفانه عمل کنند، علیه یک دیگر جنگ کرده و با گروه‌های تروریستی یک دست نشوند، ما شاهد یک افغانستان آرام خواهیم بود و کشورهای همسایه شان نیز آرام می‌باشد.

دیدگاه تاجکستان به تروریزم در منطقه

در این نشست، نمایندگان کشور تاجکستان، تروریزم را یک تهدید بزرگ به جهان و مخصوصا به آسیای مرکزی می‌دانند. داکتر عبدالله راهنما، پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات استراتیژیک تاجکستان باور دارد که نا امنی خسارات هنگفتی به کشورهای مختلف جهان، به ویژه به کشورهای ایران، تاجکستان، ازبکستان، ترکمنستان و پاکستان وارد کرده است و در آینده نیز این کشورها را صدمه خواهد زد.

آقای راهنما گفت که از گروه‌های تروریستی، کشورهای بزرگ جهان حمایت می‌کنند و انتقال جنگ از جنوب به شمال افغانستان طبیعی نبوده بلکه پلان شده و برنامه ریزی شده می‌باشد. ظاهرن نمایندگان کشورهای آسیای میانه در این کشور، از گسترش نا امنی در افغانستان در مرزهای این کشورها، نگرانی جدی دارند.

او گفت جنگ در ولایت‌های کندز، تخار و بدخشان افغانستان، تهدید بزرگ به آسیای میانه، به ویژه برای کشور چین می‌باشد و باید این کشورها یک راه‌کار درست در آینده نزدیک جستجو نمایند.

نگاه روسیه به تروریزم در منطقه

روسیه یکی از بزرگترین قدرت‌های جهان می‌باشد که در سطح تصمیم گیری، شکل دهی جنگ‌های نیابتی و مبارزه با تروریزم نقش اساسی و کلیدی را بازی نموده و در آینده نیز انجام خواهد داد. اما در یک سال آخر، گزارش‌ها در رسانه‌های مختلف به نشر می‌رسد که نشان می‌دهد این کشور، برخی از گروه‌های تروریستی را تمویل و حمایت می‌کنند.

تحلیل‌گران روسی اشتراک کننده این نشست اما می‌گویند، که کشور شان هرگز از گروه‌های دهشت افگن حمایت نمی‌کند؛ بلکه برای نابودی این گروه تلاش دارد. داکتر ولادیمیر بایکو، رییس انستیتوت مطالعات آسیایی روسیه می‌گوید، اکثر کشورهای جهان از گروه‌های تروریستی تحت عناوین مختلف هراس دارند، تا کدام عملیات در داخل خاک کشور شان صورت نگیرد. او می‌گوید که کشور روسیه با گروه‌های تروریستی به ویژه با گروه طالبان رابطه دارد؛ اما هیچ وقت گروه‌های تروریستی را  تمویل و حمایت نمی‌کند.

برداشت امریکا از تروریزم در منطقه

در یک و نیم دهه گذشته، امریکا بیشترین نقش را در مبارزه با تروریزم و قصه‌ی صلح و جنگ در افغانستان داشته است. این کشور، رقیب سرسخت روسیه است که به باور بیشتر تحلیل گران، یکی از دلایل ادامه جنگ در کشورهای آسیایی به دلیل رقابت‌های همین دو ابر قدرت می‌باشد.

داکتر واندا فلباب براون، پژوهشگر  در انستیتوت بروکینگز امریکا که در این نشست اشتراک داشت گفت، گروه‌های تروریستی یک تهدید بزرگ به افغانستان و آسیای میانه می‌باشد. او باور دارد که گروه‌های تروریستی از قاچاق تریاک و مواد مخدر ده‌ها میلیون دالر درآمد دارند و در مواردی این گروه‌ها به خاطر تجارت پر سود مواد مخدر نیز به جنگ ادامه می‌دهند.

او باور دارد که منابع تمویل اصلی ادامه جنگ و تروریزم در افغانستان، قاچاق مواد مخدر و منابع زیر زمینی است و در کنار این به باور او، پاکستان بزرگ‌ترین تمویل کننده این گروه‌ها به ویژه گروه طالبان است.

پاکستان، متهم اصلی

پاکستان تنها کشور همسایه افغانستان است که از سوی بیشتر از کشورهای جهان متهم به حمایت از هراس افگنی و دامن زدن به جنگ در افغانستان است. حکومت افغانستان مدعی است که اکنون ده‌ها گروه تروریستی در کشور پاکستان حضور دارند و در مدارس دینی این کشور تروریست تربیه می‌شود.

بیشتر تحلیل‌گران این نشست می‌گویند که پاکستان مرکز گروه‌های تروریستی می‌باشد و روزانه ده‌ها هراس افگن به خاک افغانستان می‌فرستد. در چهارمین دور نشست گفتگوهای افغانستان و آسیای میانه در بامیان نیز بیشتر انتقادها به سوی پاکستان بود که این کشور مرکز صدور تروریست به کشورهای دیگر است.

تحلیل‌گران اشتراک کننده پاکستانی در این نشست نیز می‌پذیرند که گروه‌های تروریستی در خاک پاکستان و مناطق مرزی این کشور با افغانستان فعالیت دارند و دست به نا امنی می‌زنند. بشرا گوهر، معاون حزب ملی عوامی پاکستان و عضو پیشین پارلمان این کشور می‌گوید، در پارلمان پاکستان تصمیم گرفته شده بود که گروه‌های تروریستی از بین برده شود و نابود گردد؛ ولی این تصمیم عملی نشد و گروه‌های تروریستی تا هنوز در این کشور فعالیت دارد.

خانم گوهر تاکید می‌کند که تعریف مشخصی از هراس افگن در پاکستان و افغانستان وجود ندارد و تروریستان به گروه‌های خوب و بد تروریستی تقسیم می‌گردند. او باور دارد که این نوع برداشت از هراس افگنی به ضرر هر دو کشور است و مردمان افغانستان و پاکستان هر دو صدمه می‌بینند.

اسحق شیبری

 

هم رسانی