شاه‌حسین مرتضوی: کسانی که دشنام می‌دهند، ممکن است مشت و لگد هم بزنند

۲۱ جدی ۱۳۹۶ جلیل پویا

شاه‌حسین‌مرتضوی، روزنامه‌نگار سابقه‌دار و مشهور افغانستان است که اکنون زبان ارگ است و به عنوان سخن‌گوی ریاست جمهوری وظیفه انجام می‌دهد. او یکی از جنجالی‌ترین چهره‌های حکومتی در شبکه‌های اجتماعی به خصوص در فیسبوک است. در کنار فعالیت‌های رسمی‌اش در نشست‌های خبری، در شبکه‌های اجتماعی نیز فوق‌العاده فعال است و مطالب خبری و گاهی نیز نظریات شخصی‌اش را به حمایت از حکومت و به ویژه نهاد ریاست جمهوری که در آن فعالیت دارد، و یا در مخالفت با جبهه‌گیری‌ها و نظرات کاربران شبکه‌های اجتماعی در این شبکه‌ها، می‌نویسد.

در رابطه به فعالیت‌های رسمی او کمتر کسی واکنش مثبت و یا منفی دارد؛ اما در خصوص فعالیت‌های غیر رسمی او در شبکه‌های اجتماعی، از او یک شخصیت به شدت جنجالی در میان کاربران شبکه‌های اجتماعی ساخته و روزانه صدها فحش و دشنام و جملات تحقیر آمیز به آدرس او فرستاده می‌شود.

آخرین پست فیسبوکی مرتضوی یک استاتوس کوتاه در مورد انتقادها در رابطه به ادعای لت و کوب یک عضو شبکۀ اصلاح تغییر، نهاد همسو با عمر داوودزی وزیر داخله پیشین از سوی محافظان سرور دانش معاون دوم ریاست جمهوری است.

او نوشته: “كشته‌سازي و خودزني، بهانه جديد براي اعتراض‌هاي سياسي شده است.”

بیش از یک هزار نفر این استاسوس آقای مرتضوی را لایک کرده اند. ده‌ها نفر کامنت موافق و مخالف، البته که بیشتر مخالف در زیر این نوشته کوتاه فیسبوکی آقای مرتضوی داشته اند. کاربران فیسبوکی در کامنت‌ها او را جیره‌خوار ارگ، امباق رولا غنی، ریکارددار غلامی، کچالو شناس، بی‌شرم و چشم سفید صفت داده اند. او در واکنش به انتقادهای کاربران بیانیه دفتر معاون اول رییس جمهور را در مورد این اتهام وارده، در کامنت نوشته است اما قضاوت‌ها تا پایان در نکوهش عمل‌کردهای او است.

او پست‌های جنجالی‌تری نیز در شبکه‌های اجتماعی داشته است. تا جای که پست‌های جنجال او، سبب شد که تمام کاربران مخالف رییس جمهور به جای حمله به رییس جمهور در صفحه فیس بوک اشرف غنی و یا صفحه فیس‌بوک ارگ، سراغ او را گرفته و دردهای دل شان را زیر پست‌های او خالی کنند.

آقای مرتضوی شاید بیشتر از هر کسی دیگر در ارگ، از رییس‌جمهور غنی دفاع می‌کند. پیش از او هیچ کسی نگفته بود که رییس جمهور ۱۶ ساعت در روز کار می‌کند. حرفی که تبدیل به یک جوک در میان مردم شد. یا پست‌های فیس بوکی او از پیاده گردی رییس جمهور در ارگ و یا فاصله میان ارگ و ارگان‌های محلی، همه به نحوی مورد تمسخر قرار گرفتند.

مرتضوی در دوران فعالیت‌اش به عنوان یک روزنامه نگار، بیشتر منتقد حکومت بود و مخاطبان نوشته‌های او نیز تقریبا همه، کسانی بودند که در حکومت و یا قدرت بودند. اما امروز او در شرایطی قرار گرفته است که شاید تصورش را هم نمی‌کرد.

انتقادها بر مرتضوی از زمانی به صورت جدی آغاز شد که او در مقابل هواداران جنش روشنایی موضع‌گیری کرد. در آن زمان، حتا فحش‌های ناموسی نیز دریافت کرد. البته که بعید به نظر می رسد فحش‌های ناموسی اکنون نیز به داده نشوند و شاید پیام‌های بسیار زننده و رکیک نیز دریافت کند.

واکنش مرتضوی به این انتقادها

با این همه اما شاه‌حسین مرتضوی می‌گوید که او چه در دورانی که به عنوان روزنامه‌نگار فعالیت داشت و چه اکنون که به عنوان سخنگوی ارگ ریاست جمهوری فعالیت دارد، نقش‌اش اطلاع رسانی بوده و هست. او به هشدار می‌گوید که اکنون به عنوان یک واسطه میان حکومت و رسانه‌ها نقش دارد تا پیام‌های درست را به رسانه‌ها و از این طریق به مردم منتقل کند.

آقای مرتضوی انتقادهای را که در شبکه‌های اجتماعی علیه او مطرح می‌شوند به دو بخش تقسیم می‌کند. به گفته او بخشی از انتقادها مربوط به کارکردهای حکومت است که به گفته آقای مرتضوی او در بسیاری موارد با این انتقادها موافق است و این انتقادها بیشتر نقش  اصلاحی دارند. هرچند برخی از این انتقادها که در قالب کارتون اند، خیلی زننده نیز می‌باشند.

آقای مرتضوی برخی از انتقادهای شهروندان در رابطه به برخی از مشکلات را، بگونۀ مثال در مورد مشکلات ترافیک، فساد، تطبیق نشدن قانون، نارضایتی از کار برخی اداره‌های دولتی، را انتقادهای بجا و حق مردم می‌داند و تاکید دارد که این انتقادها حکومت را کمک می‌کند تا خود را اصلاح کند.

آقای مرتضوی می‌گوید که انتقادهای سازندۀ مخاطبان را که در فضای مجازی پست می‌شوند و یا زیر مطالب کامنت می‌شوند، می‌خواند. به گفته او این انتقادها پس از جمع‌آوری در پایان هر روز در اختیار رییس جمهور نیز قرار داده می‌شود تا او آنرا مطالعه کند. مرتضوی تأکید دارد که انتقادهای که شامل طرح مشکلات و اشتباهات حکومت اند جنبۀ اصلاحی دارند و رییس جمهور از این انتقادهای سازدنده استقبال می‌کند.

اما به گفته آقای مرتضوی بخشی دیگر از واکنش‌ها در شبکه‌های اجتماعی دشنام‌ها اند. دشنام‌های که به باور او شاید دلیل آن مشکلات شخصی و یا ناراحتی از برخی موضوعات دیگر باشد و افراد می‌خواهند آنرا بر علیه او و حکومت استفاده کنند.

دشنام‌ها نشانۀ شخصیت رفتاری افراد است

آقای مرتضوی می‌گوید افرادی که در زیر پست‌های او در شبکه‌های اجتماعی فحش و دشنام می‌دهند از دید او این کار بیشتر بیان‌گر شخصیت آن فرد، بیانگر آداب رفتاری، گفتاری و نوشتاری آن شخص است.

سخنگوی ارگ تاکید دارد که گزینۀ کامنت در شبکه‌های اجتماعی باید فضای یک گفتمان سازنده باشد. او می‌گوید که با طرح یک موضوع که جنبۀ خبری دارد یا دیدگاه شخصی او و یا حکومت است، انتظار دارد مخاطبان پیش‌نهادات شان را مطرح کنند و یا موضوع را با ارائه دلیل، آمار و ارقام رد کنند.

آقای مرتضوی درپاسخ به این سوال هشدار که تا چه حد انتقادهای تند، مخالفت‌ها، نشر کارتون و دشنام‌های مخاطبان و نویسندگان که روزی از طرفداران او به عنوان یک روزنامه نگار بودند، برای او ناراحت کننده است گفت:”به هیچ وجه از این رفتارها ناراحت نمی‌شوم. این یک واقعیت است که قطار وقتی حرکت کرد مردم با سنگ می‌زنند؛ قطار ایستاده را کسی با سنگ نمی‌زند.”

با این همه آقای مرتضوی می‌گوید، از تمامی کاربران شبکه‌های اجتماعی به ویژه افرادی که ادعای فعالیت‌های مدنی و روشن‌فکری را دارند انتظار دارد که در کامنت‌های‌شان در شبکه‌های اجتماعی وارد گفتمان شوند، نقد شان سازنده باشد و پیش‌نهاد مطرح کنند.

او می افزاید که از یادآوری اشتباهات فردی‌اش و در مجموع تذکر اشتباهات حکومت از سوی کاربران شبکه‌های اجتماعی استقبال می‌کند اما به باور او دشنام دادن به آدرس زبان، سمت، قوم و مذهب بیانگر مشکلات موجود در جامعه می‌باشد.

مرتضی باور دارد که در افغانستان مشکلات وحود دارد. بخشی از مشکلات به گفته آقای مرتضوی حتی در سطح بزرگ‌تر در شورای ملی و رسانه‌ها به مشت و لگد پراکنی نیز انجامیده و طبیعی شمرده می‌شود. او می‌گوید افرادی که در کامنت‌ها دشنام می‌دهند، شاید در صورت روبرو شدن ازمشت و لگد نیز استفاده کنند.

اما به باور آقای مرتضوی افغانستان دارای یک دموکراسی نوپا است و شبکه‌های اجتماعی نیز یک پدیدۀ جدید است که نیاز به تمرین و تجربه دارد و باید با حوصله‌مندی مدیریت شود. او می افزاید که طرفدار فرهنگ مدارا است و این فرهنگ که یک ارزش اسلامی است باید در جامعه تقویت شود، زیرا به باور او افغانستان با خشونت بجایی نمی‌رسد.

با این همه اما آقای مرتضوی می‌گوید که از هیچ انتقادی ناراحت نمی‌شود اما از قضاوت‌های وارونۀ برخی افراد که در رابطه به زندگی و شخصیت او همه چیز را می‌دانند گلایه دارد. افرادی که به گفتۀ او با وجود شناخت کامل از او، ادعا می‌کنند که او بخاطر دالر و یا نان ارگ در شبکه‌های اجتماعی مطلب پست می‌کند.

او مدعی است بلند منزل ندارد، کاروان محافظتی ندارد، همانند یک فرد عادی در کوچۀ گلی زندگی می‌کند و از نانواییِ نان می‌خرد که افراد عادی می‌خرند.

جنگ با خبرنگاران

اما تنها این کابران شبکه‌های اجتماعی از هر قماش نیستند که به مرتضوی گیر می‌دهند. او نیز بدش نمی‌آید که هرازگاهی احساسات مخاطبان را قلقلک دهد. حتا او با خبرنگاران نیز بارها و بارها جنگ نرم داشته است. او به تازه‌گی در یکی از ستاتوس‌های اخیر اش عکس یک گیلاس چای و یک قاب کچالوی کباب شده را مانده است. داستان کچالو به تمسخر خبرنگاران از سوی او بر می‌گردد که زمانی گفته بود برخی نهادها به کچالو فروش نیز کارت خبرنگاری داده است.

در میان تمام کمنت‌ها، اما یک کمنت کوتاه سخن‌گوی ریاست اجرایی جالب است. جاوید فیصل معاون سخن‌گوی ریاست اجرائی نوشته “تو هم از کچالو هیچ تیر نمیشی.”

 شاید مرتضوی خواسته با این استاتوس جدیداش باز هم خبرنگاران را مصروف کند. شاید هم بدون کدام غرض و مرضی آن را گذاشته باشد. اما هر چه هست، او اکنون در ذهن بسیاری از خبرنگاران و برخی فعالان مدنی به عنوان یک سخن‌گوی غیر حرفه‌یی معرفی شده است و محال است به این زودی از انتقاد رهایی یابد.

زمانی که آقای مرتضوی اصطلاح کچالو فروش را به آدرس خبرنگاران مطرح کرده بود، حرف‌اش با واکنش تند خبرنگاران و نهادهای رسانه‌یی نیز رو به شد. حتا فراتر از واکنش، این کار آقای مرتضوی تبدیل به یک حرف ماندگار شد که هر جا نامی از آقای مرتضوی باشد، کچالو فروش نیز به ذهن آدم‌ها هست.

البته شاید او نمی‌خواهد از رییس‌اش که آقای رییس جمهور است عقب بماند. رییس جمهور نیز روزگاری در شمال افغانستان گفته بود:” از رسانه‌ها باد می براید.”

اما روی هم رفته، مرتضوی یک سخن‌گوی بی‌باک است. همان گونه که او یک روزنامه نگار بی‌باک بود. این بی‌باکی او در برخورد با مخاطبان، سبب شده است که برخی از رسانه‌ها گاهی او را به شدت مسخره کنند. باری یکی از روزنامه‌های کابل کارتون خنده‌آورِ از او را با متن شدیدا انتقادی با تیتر” شاه‌قلی مرتضوی؛ سخنگوی حکومت یا دلقک ارگ” منتشر کرد.

اما او باز هم واکنش جالبی نشان داد. مرتضوی پس از چند روز از نشر این گزارش، همان کارتون خودش را در صفحه عمومی فیس‌بوک‌اش منتشر کرد که ظاهراً پیام جالب داشت.

هنوز مشخص نیست این سخن‌گوی بی‌باک ارگ، تا چه زمانی این گونه با انرژی به پیش خواهد رفت و در نهایت روزی اگر در حکومت نباشد، رابطه اش با منتقدانش چگونه خواهد بود؛ دوباره دوست صمیمی خواهند بود، یا به قول خودش مشت و لگد نصیب‌اش خواهد شد؟.

هم رسانی