باوجود بی‌اعتمادی‌ها؛ برگزاری انتخابات تنها راه بیرون‌رفت از بحران است

۲۷ حمل ۱۳۹۷ هشدار

 با مشخص شدن زمان برگزاری انتخابات پارلمانی، انتقاد‌ها نسبت به استقلالیت کمیسیون‌های انتخاباتی و مداخلۀ حکومت در روند انتخابات بالا گرفته است. با تجربه‌ای تلخی که شهروندان افغانستان از عمل‌کردهای کمیسیون‌های انتخاباتی در چند انتخابات گذشته دارند، به استقلالیت و بی‌طرفی کمیسیون انتخابات بی‌باوراند و از سویی‌هم بسیاری‌ها فکر می‌کنند که سران حکومت به گونۀ سیستماتیک روند انتخابات آینده را مدیریت خواهد کرد تا افراد مورد نظر خودشان را به مجلس نماینده‌گان و شوراهای ولسوالی‌ها بفرستند.

در چند روز گذشته نشست‌های رسانه‌یی و محافل سیاسی که در مورد انتخابات پارلمانی برگزار شد، بیشتر سخنرانان افزون بر این که از نبود امنیت در کشور ابراز نگرانی کرده و از اداره‌های امنیتی خواستند که برای تامین امنیت انتخابات پارلمانی تلاش‌های بیشتر نمایند، چگونگی استقلالیت کمیسیون مستقل انتخابات و بی‌طرفی حکومت در روند انتخابات از مواردی بود که در این نشست‌ها مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

پس از آن که محمد اشرف غنی رئیس جمهور افغانستان به گروه طالبان پیشنهاد داد که در پروسۀ انتخابات اشتراک کنند، این انتقادها بیشتر شد. هر چند این گروه با نشر خبرنامه‌ای انتخابات را “برنامه جعلی و تقلبی” از سویی امریکایی‌ها عنوان کرده و از مردم خواسته اند که با آن “مقاطعه” کنند.

در پهلوی رد پیشنهاد رئیس جمهور از سویی گروه طالبان، مبنی بر اشتراک در انتخابات پارلمانی، شماری از کابران شبکه‌های اجتماعی که در میان شان افراد چیز فهم و صاحبان فکر نیز دیده می‌شود، تاکید به تحریم انتخابات نموده و این روند را آلوده به تقلب و برنامه ساخته‌گی از سویی حکومت عنوان کرده اند. این افراد برعلاوه از آن که گفته اند انتخابات را تحریم می‌کنند، از دیگران نیز خواسته اند که باید انتخابات را تحریم کرده و در این پروسه شرکت نکنند.

این درحالیست که شماری از احزاب سیاسی نیز روز یک‌شنبه در نشست خبری در کابل بستۀ پیشنهادی خود را به حکومت و کمیسیون انتخابات ارایه کرده و هشدار دادند که در صورت نادیده‌گرفتن خواست‌های شان، انتخابات پارلمانی را تحریم خواهند کرد.

با این حال، روز شنبه هفته جاری (۲۵ حمل) روند ثبت نام رای دهنده‌گان در کابل پایتخت و مرکز ولایت‌های افغانستان رسمأ آغاز شد، اما گزارش‌ها حاکی از حضور کم رنگ مردم در این مراکز است. آنگونه که گزارش‌های از مراکز ثبت نام در دو روز گذشته بیرون داده شده است، وضعیت اشتراک و علاقه مردم برای ثبت نام، فاجعه بار است. تا جای که در بسیاری از مراکز در جریان دو روز گذشته، شمار اشتراک کننده‌گان به بیست نفر نیز نمی‌رسد.

گروه طالبان پیش از این مردم را در ولایت‌ها تهدید کرده اند که اگر در شناسنامه‌های شان نشانی کمیسیون انتخابات که جهت ثبت نام نشانه گزاری می‌شود، دیده شود سخت مجازات خواهند شد. به نظر می‌رسد در ولایات به دلیل تهدیدات امنیتی بیشتر مردم به مزاکر ثبت نام رای دهی مراجعه نمی‌کنند.

از سویی هم نهادهای ناظر بر انتخابات مدعی اند کمیسیون مستقل انتخابات آن گونه که لازم بود، نتوانسته برای عملی کردن برنامه ثبت نام شهروندان برنامه ریزی کند، بنأ هم در بخش تخنیکی آماده‎گی‎های لازم صورت نگرفته‎ و هم  برای مردم به گونۀ درست آگاهی دهی نشده است و حتا در برخی محلات هنوز مردم در جریان نیستند که روند  ثبت نام آغاز شده است.

مشکلات در کار کمیسیون مستقل انتخابات و ضعف مدیریتی در این نهاد از یک سو و بی‌باوری مردم نسبت به استقلالیت کمیسیون انتخابات با تجربۀ که عملکرد غرض آلود کمیسیون‌های انتخاباتی در گذشته دارند از سویی دیگر و مداخله حکومت و زورمندان در روند انتخابات در کنار این همه، سبب شده است که شهروندان افغانستان نسبت به حق رای خود بی‌باور شوند.

هم اکنون به رغم آن که شماری زیادی از جوانان نخبه و درس‌خوانده، تمايل به نامزدي در انتخابات پارلماني پيش رو دارند، اما به دلیل ساختار فاسد كميسيون‌ انتخابات، مداخله حکومت در روند انتخابات، پول سالاري و زورسالاري حاكم در افغانستان، نمی‌توانند تصمیم شان را برای شرکت در انتخابات نهایی کنند، زیرا فکر می‌کنند که بدون پرداختن رشوت به مقا‌های کمیسیون انتخابات و داشتن رابطه با مقام‌های حکومتی در صورت که رای هم بگیرند چانس برنده شدن ندارند.

اما با وجود همه این چالش‌ها برگزاری انتخابات تنها راه بیرون رفت افغانستان از بحران کنونی است. یکی از پیش‌شرط‌های جامعه جهانی در راستای ادامه کمک‌های مالی به حکومت افغانستان، برگزاری انتخابات شفاف و به دور از تقلب است.

آگاهان امور به این نظر اند که تنها راهی که می‌تواند مشروعیت نیم بند نظام کنونی را بازسازی کند و اعتماد مردم را به ادامه کار حکومت تداوم ببخشد برگزاری انتخابات پارلمانی است.

شهروندان افغانستان تجربه تلخ از انتخابات سوم ریاست جمهوری در سال ۱۳۹۳خورشیدی داشتند و در نتیجۀ تقلب گستردۀ که در انتخابات صورت گرفت نتایج آن به بن بست مواجه گردید و در نهایت همه تن به تشکیل حکومت وحدت ملی دو تیم رقیب دادند.

حکومتی که بیشتر درگیر رقابت‌های درونی است تا این که فرصت کار برای مستحکم تر ساختن اساس یک نظامی قومی در افغانستان را داشته باشند، نتیجه همین انتخابات جنجالی است. در سه سال گذشته حکومت وحدت ملی نه تنها به آنچه وعده سپرده بود عمل نکرد، بل زد و بندهای درون حکومتی میان دو تیم انتخاباتی و انحصارگرایی‌های تیم ارگ سبب گسترده شدن مشکلات در بخش‌های مختلف به ویژه سبب گسترش ناامنی گردیده است.

با تمام این‌ها اما بسیاری از کاربران شبکه‌های اجتماعی و جریان‌های بزرگ سیاسی بر برگزاری انتخابات تأکید دارند. انتخاباتی که به باور خیلی‌های اگر سراسری هم نباشد، خیلی بهتر از نبود آن است، زیرا آینده افغانستان به برگزاری این انتخابات وابسته است.

به نظر می‌رسد، مردم افغانستان در شرایط کنونی مسوولیت اخلاقی نیز دارند تا در این روند سهم بگیرند و در آن اشتراک کنند. از سوی هم، همین مردم به عنوان رای دهنده می‌توانند خود به عنوان ناظر نیز عمل کنند. چیزی که در نگرانی را بیشتر می‎سازد سبوتاژ پروسه انتخابات به عنوان یک روند ملی و سرنوشت ساز برای افغانستان است که باید جلو آن گرفته شود و هر روندی ولو ناقص که راه را به سمت دموکراتیزه ساختن افغانستان باز کند، باید حمایت گردد.

جاوید روستاپور

هم رسانی